Veel mensen vragen zich af of straffen wel nodig is, omdat de kinderen weer heel snel terug in de fout gaan. Je kunt
er beter met kinderen over praten.
Het is heel belangrijk om als leerkracht geconcentreerd te blijven op wat er nu gebeurt en wat er in de toekomst
niet meer moet gebeuren.
De 6 vuistregels:
1) Blijf kalm, tel tot drie voordat je reageert op het ongewenste gedrag.
2) Kijk de leerling onafgebroken aan.
3) Noem rustig de regel die is overtreden.
4) Noem even rustig de afgesproken consequentie.
5) Ga niet in discussie over die regel en de consequentie.
6) Sta erop dat de consequentie wordt uitgevoerd.
3.5 Prijzen en bekritiseren of coachen?
Wat te doen met gewenst gedrag? Men kan kinderen beter bemoedigen, zonder prijs dan kinderen steeds te
prijzen.
Anders: een kind voelt zich goed, maar andere kinderen kunnen denken waarom prijst ze mij niet? Je kunt het kind
dus beter coachen en bemoedigen. Coachen is sterk gericht op de persoonlijke ontwikkeling van het kind, het
eerste hoofddoel van opvoeding.
Het tegenovergestelde van prijzen is bekritiseren, hardop kritiseren van een leerling heeft een negatief effect op
het kind.
Als je wel wil prijzen doe dat dan als andere kinderen het niet horen, en als het kind extra aandacht nodig heeft
(faalangst, erg onzeker). Kritiseer alleen als je weet dat een overigens goedwillend kind er met de pet naar heeft
gegooid. Vermijd daarbij een verwijtende toon.
Materiële beloningen zijn alleen maar zinvol als ieder kind in- de groep ervan profiteert. Niet- materiële beloningen
zijn complimenten. Die kun je rekenen tot het ‘prijzen’.
Pedagogisch plan; een plan van aanpak of een benadering om kinderen te begeleiden naar een veilig en
harmonisch leef- en werkklimaat en om hun sociaal- emotionele en morele ontwikkeling te bevorderen.
12
, Hoofdstuk 4 Zorgen voor een band met ieder kind
4.1 Waarom een band met kinderen nodig is
Onveilig gehechte kinderen kenmerken zich door het gebrek aan een stevige vertrouwensband met hun opvoeders
thuis.
Als ouders snel op signalen reageren van kinderen, er mee spelen etc. raakt het kind veilig gehecht. Zo’n kind gaat
dan ontdekkend zijn wereld in.
Op school moet je niet dezelfde band op bouwen als dat van hun ouders. Je hebt het kind meestal maar één jaar. Je
kunt dan niet dezelfde band opbouwen als met hun ouders. En je moet niet alleen denken aan de band je hebt als
leraar een onderwijstaak, kinderen moeten zaken leren die de samenleving voor de opgroeiende generatie
belangrijk vindt.
Je laat kinderen leren door ze in een veilige leeromgeving plaats te vinden en met een ontwikkelingsgerichte
leerstructuur. Maar je moet wel een vertrouwensband met de kinderen hebben anders durven ze niet veel en
raken ze achter.
4.2 leraren willen zelf ook een band met kinderen.
Veilig gehechte kinderen die met gezag, begrip, warmte en sensiviteit zijn opgegroeid, zullen in school meestal
weinig problemen geven. Ze zullen weinig moeite hebben om te gaan ontdekken en leren wanneer jij je onderwijs
aantrekkelijk vormgeeft.
Minder veilig of echt onveilig gehechte kinderen geven zich niet zomaar. Ze willen weten wie jij als persoon bent,
en gaan niet zo snel aan het werk.
Toch zal je met de meeste kinderen vrij snel een prettige en bevredigende relatie opbouwen, immers het krijgen
van een band met kinderen wordt gezien als een van de belangrijkste redenen waarom leraren plezier hebben in
hun vak.
Wat is leraar- zijn voor een gevoel?
a. Jezelf zijn in het lokaal.
b. Je één voelen met je klas.
c. Op een natuurlijke wijze met kinderen omgaan, bijvoorbeeld zoals in een gezin.
d. Een band of relatie met kinderen opbouwen.
e. Controle hebben over wat je doet en wat er gebeurt; een evenwicht bereiken tussen gezag uitoefenen en
vriendelijk zijn.
f. Verantwoordelijk zijn voor kinderen en hen laten merken dat je betrokken op hen bent.
g. Kunnen leven met spanning, kunnen omgaan met dilemma’s en tegenstrijdigheden.
h. Leren leven met een paradoxaal beroep.
De paradox is dat je eerst dominant moet zijn om kinderen vrij te kunnen maken. Je moet eerst je
gezag vestigen en jezelf handhaven, en daar hebben ze aanvankelijk een hekel aan, om voor
elkaar te krijgen dat ze je aardig gaan vindt.
13
, i. Vakmanschap ontwikkelen in vaardigheden.
Het gaat om interpersoonlijke, pedagogische en strategische vaardigheden en om het weten hoe
je met problemen moet omgaan.
j. Iets hebben van een kunstenaar die uiteindelijk een fraaie prestatie levert.
Martinus Langeveld:
Langeveld heeft het eigenlijk over vier basisbehoeften van kinderen:
1. Gevoed en beschermd worden
2. Je veilig voelen
3. Liefde ervaren, geborgen zijn
4. De werkelijkheid willen ontdekken, exploreren en leren.
Het komt erop neer dat kinderen die slecht gevoed zijn, thuis en op straat weinig bescherming genieten tegen
risico’s en gevaren en weinig liefde krijgen, in het algemeen op school flinke moeite zullen hebben om tot leren te
komen.
Sheldon:
Ze gingen onderzoek doen naar de verschillende behoeftes die mensen hebben. Uit het onderzoek kwam naar
voren dat er waarschijnlijk drie groepen zijn binnen de lijst van 10 behoeften:
a. vier universele, dus voor ieder mens waar ook ter wereld geldende basisbehoeften;1 autonomie/
onafhankelijkheid: het gevoel dat je zelf de oorzaak bent van handelingen en niet iemand anders van buiten;2
competentie: het gevoel dat je erg capabel en effectief bent in je handelingen;3 relaties hebben/ erbij horen: het
gevoel dat je regelmatige, vertrouwde contacten hebt met mensen die om je geven;4 zelfrespect: het gevoel dat je
een waardevol mens bent die niet zo goed is als ieder ander
b. drie voorwaardelijke, universele behoeften:1 lichamelijk welzijn: het gevoel dat je gezond bent en zorgvuldig met
je lichaam omgaat;2 veiligheid/ controle: het gevoel dat je veilig bent in een bepaalde situatie en dat je je leven
onder controle hebt;3 zelfrealisering/ zingeving: het gevoel dat je bezig bent je beste mogelijkheden te ontwikkelen
en dat je een zinvol bestaan aan het opbouwen bent.
c. drie minder belangrijk gevonden behoeften:1 invloed/ populariteit: het gevoel dat je aardig wordt gevonden,
wordt gerespecteerd en dat je invloed hebt op anderen;2 plezier: het gevoel dat je meer dan genoeg plezier en
vreugde in je leven ervaart;3 geld/luxe: het gevoel dat je over meer dan genoeg geld beschikt en het meeste van
wat je graag wilt ook kunt kopen.
14
er beter met kinderen over praten.
Het is heel belangrijk om als leerkracht geconcentreerd te blijven op wat er nu gebeurt en wat er in de toekomst
niet meer moet gebeuren.
De 6 vuistregels:
1) Blijf kalm, tel tot drie voordat je reageert op het ongewenste gedrag.
2) Kijk de leerling onafgebroken aan.
3) Noem rustig de regel die is overtreden.
4) Noem even rustig de afgesproken consequentie.
5) Ga niet in discussie over die regel en de consequentie.
6) Sta erop dat de consequentie wordt uitgevoerd.
3.5 Prijzen en bekritiseren of coachen?
Wat te doen met gewenst gedrag? Men kan kinderen beter bemoedigen, zonder prijs dan kinderen steeds te
prijzen.
Anders: een kind voelt zich goed, maar andere kinderen kunnen denken waarom prijst ze mij niet? Je kunt het kind
dus beter coachen en bemoedigen. Coachen is sterk gericht op de persoonlijke ontwikkeling van het kind, het
eerste hoofddoel van opvoeding.
Het tegenovergestelde van prijzen is bekritiseren, hardop kritiseren van een leerling heeft een negatief effect op
het kind.
Als je wel wil prijzen doe dat dan als andere kinderen het niet horen, en als het kind extra aandacht nodig heeft
(faalangst, erg onzeker). Kritiseer alleen als je weet dat een overigens goedwillend kind er met de pet naar heeft
gegooid. Vermijd daarbij een verwijtende toon.
Materiële beloningen zijn alleen maar zinvol als ieder kind in- de groep ervan profiteert. Niet- materiële beloningen
zijn complimenten. Die kun je rekenen tot het ‘prijzen’.
Pedagogisch plan; een plan van aanpak of een benadering om kinderen te begeleiden naar een veilig en
harmonisch leef- en werkklimaat en om hun sociaal- emotionele en morele ontwikkeling te bevorderen.
12
, Hoofdstuk 4 Zorgen voor een band met ieder kind
4.1 Waarom een band met kinderen nodig is
Onveilig gehechte kinderen kenmerken zich door het gebrek aan een stevige vertrouwensband met hun opvoeders
thuis.
Als ouders snel op signalen reageren van kinderen, er mee spelen etc. raakt het kind veilig gehecht. Zo’n kind gaat
dan ontdekkend zijn wereld in.
Op school moet je niet dezelfde band op bouwen als dat van hun ouders. Je hebt het kind meestal maar één jaar. Je
kunt dan niet dezelfde band opbouwen als met hun ouders. En je moet niet alleen denken aan de band je hebt als
leraar een onderwijstaak, kinderen moeten zaken leren die de samenleving voor de opgroeiende generatie
belangrijk vindt.
Je laat kinderen leren door ze in een veilige leeromgeving plaats te vinden en met een ontwikkelingsgerichte
leerstructuur. Maar je moet wel een vertrouwensband met de kinderen hebben anders durven ze niet veel en
raken ze achter.
4.2 leraren willen zelf ook een band met kinderen.
Veilig gehechte kinderen die met gezag, begrip, warmte en sensiviteit zijn opgegroeid, zullen in school meestal
weinig problemen geven. Ze zullen weinig moeite hebben om te gaan ontdekken en leren wanneer jij je onderwijs
aantrekkelijk vormgeeft.
Minder veilig of echt onveilig gehechte kinderen geven zich niet zomaar. Ze willen weten wie jij als persoon bent,
en gaan niet zo snel aan het werk.
Toch zal je met de meeste kinderen vrij snel een prettige en bevredigende relatie opbouwen, immers het krijgen
van een band met kinderen wordt gezien als een van de belangrijkste redenen waarom leraren plezier hebben in
hun vak.
Wat is leraar- zijn voor een gevoel?
a. Jezelf zijn in het lokaal.
b. Je één voelen met je klas.
c. Op een natuurlijke wijze met kinderen omgaan, bijvoorbeeld zoals in een gezin.
d. Een band of relatie met kinderen opbouwen.
e. Controle hebben over wat je doet en wat er gebeurt; een evenwicht bereiken tussen gezag uitoefenen en
vriendelijk zijn.
f. Verantwoordelijk zijn voor kinderen en hen laten merken dat je betrokken op hen bent.
g. Kunnen leven met spanning, kunnen omgaan met dilemma’s en tegenstrijdigheden.
h. Leren leven met een paradoxaal beroep.
De paradox is dat je eerst dominant moet zijn om kinderen vrij te kunnen maken. Je moet eerst je
gezag vestigen en jezelf handhaven, en daar hebben ze aanvankelijk een hekel aan, om voor
elkaar te krijgen dat ze je aardig gaan vindt.
13
, i. Vakmanschap ontwikkelen in vaardigheden.
Het gaat om interpersoonlijke, pedagogische en strategische vaardigheden en om het weten hoe
je met problemen moet omgaan.
j. Iets hebben van een kunstenaar die uiteindelijk een fraaie prestatie levert.
Martinus Langeveld:
Langeveld heeft het eigenlijk over vier basisbehoeften van kinderen:
1. Gevoed en beschermd worden
2. Je veilig voelen
3. Liefde ervaren, geborgen zijn
4. De werkelijkheid willen ontdekken, exploreren en leren.
Het komt erop neer dat kinderen die slecht gevoed zijn, thuis en op straat weinig bescherming genieten tegen
risico’s en gevaren en weinig liefde krijgen, in het algemeen op school flinke moeite zullen hebben om tot leren te
komen.
Sheldon:
Ze gingen onderzoek doen naar de verschillende behoeftes die mensen hebben. Uit het onderzoek kwam naar
voren dat er waarschijnlijk drie groepen zijn binnen de lijst van 10 behoeften:
a. vier universele, dus voor ieder mens waar ook ter wereld geldende basisbehoeften;1 autonomie/
onafhankelijkheid: het gevoel dat je zelf de oorzaak bent van handelingen en niet iemand anders van buiten;2
competentie: het gevoel dat je erg capabel en effectief bent in je handelingen;3 relaties hebben/ erbij horen: het
gevoel dat je regelmatige, vertrouwde contacten hebt met mensen die om je geven;4 zelfrespect: het gevoel dat je
een waardevol mens bent die niet zo goed is als ieder ander
b. drie voorwaardelijke, universele behoeften:1 lichamelijk welzijn: het gevoel dat je gezond bent en zorgvuldig met
je lichaam omgaat;2 veiligheid/ controle: het gevoel dat je veilig bent in een bepaalde situatie en dat je je leven
onder controle hebt;3 zelfrealisering/ zingeving: het gevoel dat je bezig bent je beste mogelijkheden te ontwikkelen
en dat je een zinvol bestaan aan het opbouwen bent.
c. drie minder belangrijk gevonden behoeften:1 invloed/ populariteit: het gevoel dat je aardig wordt gevonden,
wordt gerespecteerd en dat je invloed hebt op anderen;2 plezier: het gevoel dat je meer dan genoeg plezier en
vreugde in je leven ervaart;3 geld/luxe: het gevoel dat je over meer dan genoeg geld beschikt en het meeste van
wat je graag wilt ook kunt kopen.
14
