Middelnederlandse Literatuur.
Standenmaatschappij:
Standenmaatschappij: een maatschappij waarin een volk in verschillenden groepen
(standen) is opgedeeld, waarbij elke stand zijn eigen plichten en rechten heeft.
Eerste stand: geestelijken (priesters)
Tweede stand: adel (edellieden, ridders)
Derde stand: burgerij (burgers, ook boeren)
‘’Memento mori’’ ‘’Gedenk te sterven’’
Feodale stelsel
De leenheer (koning) leent gebieden uit aan leenmannen (lagere
edelmannen/hooggeplaatste legerofficieren) in ruil voor grondstoffen.
Vrije boeren: waren vrij, konden grond bezitten, eigendommen kopen en
verkopen.
Horigen: verbonden aan de leenman, waren persoonlijk vrij, maar stonden
een deel van de oogst af.
Lijfeigenen: ‘slaven’, hoorden bij de grond, volledig afhankelijk van de heer
Beroemdste zinnetje uit het Oudnederlands
‘’Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda tu wat unbidan we nu?’’
In 1932 in Oxford ontdekt op een schutblad van een Latijns 11 e eeuws
handschrift.
Het is een pennenproef van een kloostermonnik. (probatio pennae)
Taal in de Middeleeuwen
Tussen 700-1150: Oudnederlands
1150 - 1500: Middelnederlands (wetenschappelijke term)
Diets
Middeleeuwse term voor de volkstaal (diet = volk).
was echter geen eenheidstaal, maar een verzameling van verschillende
dialecten.
Elke schrijver schreef in zijn eigen dialect (Vlaams, Brabants, Hollands).
Lingua franca: Latijn
Van Oudnederlands naar Middelnederlands
Er vonden verschillende klankverschuivingen plaats, bvb:
old -> oud
gold -> goud
In het Engels is dit bewaard gebleven. Hieraan zie je dat het Nederlands en Engels
beide dezelfde oorsprong hebben, nl het West-Germaans.
, Verschil moderne Nederlandse taal en Middelnederlands
Niet zo groot. Overeenkomst is groot genoeg om originele tekst te kunnen begrijpen.
Wat was anders:
Toen meer c’s, q’s en x’en
Woorden werden samengevoegd: ‘slaap je’ werd soms geschreven als
‘slaepstu’.
Ook was er nog geen vaste spelling:
-> Ondanks het mv handen, was hand en hant allebei goed.
-> Ondanks het ww worden, was zij wort ook goed.
Middeleeuwse literatuur
Was niet om te lezen, maar om naar te luisteren
Schrijvers/ componisten uit die tijd noemen we troubadours.
Hun teksten werden ten gehore gebracht door jongleurs of minstrelen.
Game of Thrones: ‘’a song of fire and ice’’
Het boek in de middeleeuwen
Monnikenwerk
Boeken waren duur: versiering, papier en arbeid
Kopiisten
Handschriften
Elk boek was uniek
Namen werden niet opgeschreven!
Voorhoofse roman
• Epische concentratie (epiek = heldenlied)
• Karel de Grote (742-814): Wist in 800 een groot deel van Europa aan zich te
onderwerpen, waaronder Nederland
• Maakte gebruik van het feodale stelsel leenmannen
• Wordt gezien als een van de grootste vorsten uit de geschiedenis
Karelromans
(Ook wel ‘voorhoofse romans’)
Ridderromans die zich afspelen in de kringen rond Karel de Grote. De koning
heeft daarin meestal een bijrol.
Werden opgeschreven vanaf eind 11e eeuw, dus bijna 300 jaar na zijn dood in
814.
Zijn gebaseerd op historische gegevens, maar er werd steeds meer bij
verzonnen.
Bevatten ook gegevens uit sprookjes en sagen.
Kenmerken voorhoofse romans
Standenmaatschappij:
Standenmaatschappij: een maatschappij waarin een volk in verschillenden groepen
(standen) is opgedeeld, waarbij elke stand zijn eigen plichten en rechten heeft.
Eerste stand: geestelijken (priesters)
Tweede stand: adel (edellieden, ridders)
Derde stand: burgerij (burgers, ook boeren)
‘’Memento mori’’ ‘’Gedenk te sterven’’
Feodale stelsel
De leenheer (koning) leent gebieden uit aan leenmannen (lagere
edelmannen/hooggeplaatste legerofficieren) in ruil voor grondstoffen.
Vrije boeren: waren vrij, konden grond bezitten, eigendommen kopen en
verkopen.
Horigen: verbonden aan de leenman, waren persoonlijk vrij, maar stonden
een deel van de oogst af.
Lijfeigenen: ‘slaven’, hoorden bij de grond, volledig afhankelijk van de heer
Beroemdste zinnetje uit het Oudnederlands
‘’Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic anda tu wat unbidan we nu?’’
In 1932 in Oxford ontdekt op een schutblad van een Latijns 11 e eeuws
handschrift.
Het is een pennenproef van een kloostermonnik. (probatio pennae)
Taal in de Middeleeuwen
Tussen 700-1150: Oudnederlands
1150 - 1500: Middelnederlands (wetenschappelijke term)
Diets
Middeleeuwse term voor de volkstaal (diet = volk).
was echter geen eenheidstaal, maar een verzameling van verschillende
dialecten.
Elke schrijver schreef in zijn eigen dialect (Vlaams, Brabants, Hollands).
Lingua franca: Latijn
Van Oudnederlands naar Middelnederlands
Er vonden verschillende klankverschuivingen plaats, bvb:
old -> oud
gold -> goud
In het Engels is dit bewaard gebleven. Hieraan zie je dat het Nederlands en Engels
beide dezelfde oorsprong hebben, nl het West-Germaans.
, Verschil moderne Nederlandse taal en Middelnederlands
Niet zo groot. Overeenkomst is groot genoeg om originele tekst te kunnen begrijpen.
Wat was anders:
Toen meer c’s, q’s en x’en
Woorden werden samengevoegd: ‘slaap je’ werd soms geschreven als
‘slaepstu’.
Ook was er nog geen vaste spelling:
-> Ondanks het mv handen, was hand en hant allebei goed.
-> Ondanks het ww worden, was zij wort ook goed.
Middeleeuwse literatuur
Was niet om te lezen, maar om naar te luisteren
Schrijvers/ componisten uit die tijd noemen we troubadours.
Hun teksten werden ten gehore gebracht door jongleurs of minstrelen.
Game of Thrones: ‘’a song of fire and ice’’
Het boek in de middeleeuwen
Monnikenwerk
Boeken waren duur: versiering, papier en arbeid
Kopiisten
Handschriften
Elk boek was uniek
Namen werden niet opgeschreven!
Voorhoofse roman
• Epische concentratie (epiek = heldenlied)
• Karel de Grote (742-814): Wist in 800 een groot deel van Europa aan zich te
onderwerpen, waaronder Nederland
• Maakte gebruik van het feodale stelsel leenmannen
• Wordt gezien als een van de grootste vorsten uit de geschiedenis
Karelromans
(Ook wel ‘voorhoofse romans’)
Ridderromans die zich afspelen in de kringen rond Karel de Grote. De koning
heeft daarin meestal een bijrol.
Werden opgeschreven vanaf eind 11e eeuw, dus bijna 300 jaar na zijn dood in
814.
Zijn gebaseerd op historische gegevens, maar er werd steeds meer bij
verzonnen.
Bevatten ook gegevens uit sprookjes en sagen.
Kenmerken voorhoofse romans
