Celonderdeel Aantal per cel Planten Belangrijkste functie (s)
/ dieren
Mitochondrium Sommigen maar Beide Zijn energiecentrales van de cel
één, maar vele
hebben er meer Reactievergelijking:
(tot wel Glucose + zuurstof koolstofdioxide + water + ATP
duizenden aan C6H12O6 + 6O2 6CO2 + 6H2O + ATP
toe): dit is Naam proces: verbranding
afhankelijk van
de taak van de ATP is molecuul waarin energie opgeslagen ligt.
cel
(gemiddeld:1000 (Ze zijn via endosymbiose in de eukaryote (= met
). celkern) cel terechtgekomen: hebben hun eigen DNA)
Celkern Eén. Beide Hierin zit DNA (bij de mens in alle lichaamscellen 46
Spiervezels chromosomen: dit zijn strengen DNA. Uitzondering zijn
hebben eicellen en spermacellen, 23 chromosomen).
meerdere Een celkern heeft vele kernporiën (hierdoor kan bijv. het
kernen. Dit zijn kopietje RNA (zie hieronder) de celkern verlaten).
met elkaar
vergroeide Bevat DNA: hierop ligt de informatie om eiwitten te
spiercellen. kunnen maken via een ‘kopietje’ (RNA)
Celmembraan Eén Beide Verschil: cytoplasma / grondplasma?
Grondplasma = cytoplasma zonder organellen
Transport van stoffen, bescherming en regeling van de
samenstelling van het cytoplasma, selectieve
portier (= belangrijk!)
Plastiden: Meerdere per cel Alleen Chloroplast reactievergeljiking:
chromoplast / planten Water + koolstofdioxide + licht Glucose + zuurstof
amyloplast / Naam proces: fotosynthese
chloroplast
Vangen zonlicht op voor aanmaak van organische
stoffen uit anorganische stoffen (fotosynthese)
Bevatten naast chlorofyl ook gele en oranje pigmenten
(carotenoïden): die zie je vooral in de herfst (verkleuren
van bladeren)
(Ze zijn via endosymbiose in de eukaryote (= met
celkern) cel terechtgekomen: hebben hun eigen DNA)
Chromoplasten: geven kleur
Amyloplasten: bevatten zetmeel
Lysosoom Meerdere per cel Beide Deels: voorraadblaasjes voor verteringsenzymen
(kunnen voedselmoleculen / overtollig materiaal of door
cel opgenomen stoffen afbreken): zijn product van Golgi
systeem
Deels: bevatten enzymen of hormonen bestemd voor
export
, Ribosoom Heel veel per Beide Twee typen: gebonden en vrij
cel: er zijn vrije Gebonden ribosomen maken eiwitten voor buiten cel.
ribosomen (niet Vrije ribosomen maken eiwitten voor in cel zelf.
gebonden aan
ER, er zijn Werkplaats voor eiwitsynthese (= vormen van eiwitten
gebonden uit aminozuren)
ribosomen
(gebonden aan
ER)
Endoplasmatisch Een netwerk van Beide Twee typen: ruw en glad
reticulum membranen
(omvat meer dan Transportwegen voor stoffen tussen verschillende delen
de helft van alle van cytoplasma
membranen in
een cel) Afwerking van eiwitten (uit aminozuren die gekoppeld
zijn door ribosomen)
Glad endoplasmatisch reticulum speelt in levercellen
een grote rol in ontgiften
Golgi systeem Een netwerk van Beide Betrokken bij afscheiding van gevormde producten:
blaasjes slaat producten op, verandert ze en verpakt ze in
blaasjes
Afscheiding: direct buiten cel of via lysosoom
Vacuole In volwassen Vooral Bevat verschillende opgeloste stoffen: suikers, zouten,
plantencel: één planten afvalstoffen en kleurstoffen
(grote),
In jonge dieren Zorgt voor stevigheid van de plantencel (turgor)
plantencel: soms
meerdere kleine
kleinere
Dierencellen
hebben vaak ook
enkele vacuolen
Celwand Eén Planten Stevig laagje om cel heen: behoort niet tot cel, maar is
tussencelstof
Celskelet Een Beide Zorgen voor stevigheid, beweging, houden organellen
op hun plek
Kernlichaampje Eén Beide Klein organelletje in kern, zorgt voor aanmaak
ribosomen en tRNA, speelt rol bij kerndeling
Centrosoom Bestaat uit twee Alleen Speelt een rol bij kerndeling
centriolen dieren
/ dieren
Mitochondrium Sommigen maar Beide Zijn energiecentrales van de cel
één, maar vele
hebben er meer Reactievergelijking:
(tot wel Glucose + zuurstof koolstofdioxide + water + ATP
duizenden aan C6H12O6 + 6O2 6CO2 + 6H2O + ATP
toe): dit is Naam proces: verbranding
afhankelijk van
de taak van de ATP is molecuul waarin energie opgeslagen ligt.
cel
(gemiddeld:1000 (Ze zijn via endosymbiose in de eukaryote (= met
). celkern) cel terechtgekomen: hebben hun eigen DNA)
Celkern Eén. Beide Hierin zit DNA (bij de mens in alle lichaamscellen 46
Spiervezels chromosomen: dit zijn strengen DNA. Uitzondering zijn
hebben eicellen en spermacellen, 23 chromosomen).
meerdere Een celkern heeft vele kernporiën (hierdoor kan bijv. het
kernen. Dit zijn kopietje RNA (zie hieronder) de celkern verlaten).
met elkaar
vergroeide Bevat DNA: hierop ligt de informatie om eiwitten te
spiercellen. kunnen maken via een ‘kopietje’ (RNA)
Celmembraan Eén Beide Verschil: cytoplasma / grondplasma?
Grondplasma = cytoplasma zonder organellen
Transport van stoffen, bescherming en regeling van de
samenstelling van het cytoplasma, selectieve
portier (= belangrijk!)
Plastiden: Meerdere per cel Alleen Chloroplast reactievergeljiking:
chromoplast / planten Water + koolstofdioxide + licht Glucose + zuurstof
amyloplast / Naam proces: fotosynthese
chloroplast
Vangen zonlicht op voor aanmaak van organische
stoffen uit anorganische stoffen (fotosynthese)
Bevatten naast chlorofyl ook gele en oranje pigmenten
(carotenoïden): die zie je vooral in de herfst (verkleuren
van bladeren)
(Ze zijn via endosymbiose in de eukaryote (= met
celkern) cel terechtgekomen: hebben hun eigen DNA)
Chromoplasten: geven kleur
Amyloplasten: bevatten zetmeel
Lysosoom Meerdere per cel Beide Deels: voorraadblaasjes voor verteringsenzymen
(kunnen voedselmoleculen / overtollig materiaal of door
cel opgenomen stoffen afbreken): zijn product van Golgi
systeem
Deels: bevatten enzymen of hormonen bestemd voor
export
, Ribosoom Heel veel per Beide Twee typen: gebonden en vrij
cel: er zijn vrije Gebonden ribosomen maken eiwitten voor buiten cel.
ribosomen (niet Vrije ribosomen maken eiwitten voor in cel zelf.
gebonden aan
ER, er zijn Werkplaats voor eiwitsynthese (= vormen van eiwitten
gebonden uit aminozuren)
ribosomen
(gebonden aan
ER)
Endoplasmatisch Een netwerk van Beide Twee typen: ruw en glad
reticulum membranen
(omvat meer dan Transportwegen voor stoffen tussen verschillende delen
de helft van alle van cytoplasma
membranen in
een cel) Afwerking van eiwitten (uit aminozuren die gekoppeld
zijn door ribosomen)
Glad endoplasmatisch reticulum speelt in levercellen
een grote rol in ontgiften
Golgi systeem Een netwerk van Beide Betrokken bij afscheiding van gevormde producten:
blaasjes slaat producten op, verandert ze en verpakt ze in
blaasjes
Afscheiding: direct buiten cel of via lysosoom
Vacuole In volwassen Vooral Bevat verschillende opgeloste stoffen: suikers, zouten,
plantencel: één planten afvalstoffen en kleurstoffen
(grote),
In jonge dieren Zorgt voor stevigheid van de plantencel (turgor)
plantencel: soms
meerdere kleine
kleinere
Dierencellen
hebben vaak ook
enkele vacuolen
Celwand Eén Planten Stevig laagje om cel heen: behoort niet tot cel, maar is
tussencelstof
Celskelet Een Beide Zorgen voor stevigheid, beweging, houden organellen
op hun plek
Kernlichaampje Eén Beide Klein organelletje in kern, zorgt voor aanmaak
ribosomen en tRNA, speelt rol bij kerndeling
Centrosoom Bestaat uit twee Alleen Speelt een rol bij kerndeling
centriolen dieren
