Samenvatting ARWII Hoofdstuk 15

ARW2 – Inleiding in het Nederlandse Recht Hoofdstuk 15.1 – 15.5
Volkenrecht:
 Volkenrecht  rechtsregels voor het verkeer tussen staten onderling en tussen
staten en volkenrechtelijke organisaties, ook regels die zich richten tot individuele
personen. Bestaat uit:
o Verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties
o Gewoonte
o Algemene rechtsbeginselen
o Jurisprudentie
 Verdrag  overeenkomst tussen staten waarin wederzijds rechten en verplichtingen
vastgelegd worden. Soorten:
o Bilateraal  verdrag met twee deelnemende landen
o Multilateraal  verdrag met meer dan twee deelnemende landen
 Ieder land is vrij verdragen aan te gaan, maar als het een verdrag heeft gesloten
moet het zich er aan houden
o Pacta sunt servanda  verdragen moeten worden nageleefd
o Maar: sanctieloos rechtsstelsel  geen juridische ssancties als straf,
schadevergoedingsplicht of bestuursdwang
o Soms: politieke, militaire of economische druk uitoefenen
o Dus: gebrekkig gehandhaafd
o Maar: veel regels feitelijk nageleefd dankzij het eigen nationaal belang
 Verdrag van Wenen inzake het Verdragenrecht (1969)  verdrag over verdragen.
Grondregels waaraan staten gebonden zijn zodra zij partij zijn in een verdrag.
Belangrijke regels:
o Pacta sunt servanda (art. 26)
o Uitleg te goeder trouw (art. 31)
o Verdrag kan geen terugwerkende kracht hebben (art. 28)

Verdragen in de Nederlandse rechtsorde:
 GW / Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen  regelt op welke
manier rechtsregels uit een verdrag in de eigen rechtsorde plaatskrijgen
 Art. 90 GW  regering bevordert ontwikkeling van de internationale rechtsorde, niet
uitgewerkt hoe
 Totstandkoming van een verdrag:
o Besluiten deelnemen in een verdrag
o Onderhandelingen over inhoud
o Definitieve verdragstekst door de regeringen vastgesteld en ondertekend (in
NL: door / namens minister BuZa)
o Goedkeuring door Staten-Generaal
 Maar: formele wetgever kan bepalen dat goedkeuring voor sommige
typen verdragen niet is vereist
 Twee soorten goedkeuring (ex. Rijkswet):
 Uitdrukkelijk  bij WIF, TK kan regering verzoeken t.a.v.
bepaalde artikelen voorbehoud te maken (indien dat gebeurt is
Nederland aan die artikelen niet gebonden)
 Stilzwijgend  indien niet binnen dertig dagen nadat het
verdrag aan de Kamers is aangeboden om uitdrukkelijke
goedkeuring is verzocht

, o Ratificatie  bekrachtiging, mededelen aan andere landen dat Nederland
zich gebonden acht
o Publicatie in Tractatenblad
o Verdrag treedt in werking op de in het verdrag genoemde datum

Doorwerking verdragen in nationaal recht:
 Verschillende opvattingen over hoe verdragenrecht doorwerkt in nationaal
recht:
o Incorporatiesysteem (monisme)  internationaal recht behoort
rechtstreeks tot het nationaal recht
 Geen afzonderlijke rechtshandeling om internationale regels nationaal
te maken
o Transformatiesysteem (dualisme)  internationaal recht afgescheiden van
nationale rechtssfeer
 Verdragen zijn niet automatisch onderdeel van het nationale recht
 Nationale wet nodig waarin de materie wordt verwerkt tot nationaal
recht
 Voordeel: greep op het eigen recht, aanpassen aan eigen wensen
 Nadeel: werking internationaal recht kan worden aangetast door
omzetting
 Incorporatiesysteem in Nederland:
o Parlement moet verdrag eerst goedkeuren
o Nationale organen verplicht passende maatregelen te nemen om nakoming te
verzekeren
o Eerst checken of Nederlands recht in overeenstemming is met het verdrag,
zo niet moet de Nederlandse wet aangepast worden
Volkenrechtelijke organisaties:
 Twee typen volkenrechtelijke organisaties die d.m.v. een verdrag kunnen
worden opgericht:
o Intergouvernementeel  stimuleren zekere samenwerking tussen lidstaten
door het ontwikkelen van een gemeenschappelijk beleid en het opstellen van
verdragen
 Landen nemen steeds vrijwillig deel
 Belang aangesloten landen voorop
 Bijv. VN, NAVO en Raad van Europa
o Supranationaal  elke lidstaat draagt deel soevereiniteit over aan de
organisatie zodat er een gemeenschappelijk belang ontstaat
 Organisatie krijgt eigen bevoegdheden tot wetgeving, bestuur en
rechtspraak
 Land onderwerpt zich aan rechtsmacht van deze organisatie
De Verenigde Naties:
 Oprichting n.a.v. WOII
 Hoofddoel: voorkomen van een volgende wereldoorlog d.m.v. handhaven vrede en
veiligheid
 Handvest van de Verenigde Naties als grondslag
 Lidmaatschap voor alle vredelievende staten mits zij Handvest aanvaarden