Staatsrecht 1 – Beginselen van het Nederlandse Staatsrecht H15
Het beginsel van de decentralisatie:
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat naast het centrale
overheidsverband functioneren zelfstandige lichamen met wetgevende en
bestuurlijke taken
o Maar: niet zó zelfstandig dat gesproken kan worden van een federale staat
o Inrichting decentrale overheden op nationaal niveau gestandaardiseerd
Federale staat deelstaten functioneren op gelijke voet met het centrale gezag
o Deelstaten hebben exclusieve bevoegdheden krachtens de grondwet
o Deelstaten regelen eigen staatsinrichting
o Vaak fusie van zelfstandige staten
2 soorten decentralisatie:
o Territoriaal op eigen gebied wetgeving en bestuur verzorgen ter
behartiging van lokale en provinciale belangen (bijv. gemeente en provincie)
o Functioneel bevoegdheden tot regeling en bestuur met betrekking tot een
specifiek beleidsterrein op het gehele grondgebied (bijv. NOVA)
o Waterschappen tussenvorm van territoriale en functionele decentralisatie.
Publiekrechtelijke taak op bepaald, territoriaal beperkt gebied
Twee vormen van decentralisatie: autonomie en medebewind:
Decentralisatie ontlasting rijksorganen + betrekking burger bij bestuur
Twee vormen van decentralisatie:
o Autonomie bevoegdheid tot bestuur wordt aan decentrale organen
overgelaten
Naar eigen inzicht en op eigen initiatief gebruik van maken
Zelfstandig regelen ter behartiging van plaatselijke belangen
Hoger orgaan trekt de grens door dingen centraal te regelen of
gebruik te maken van vernietigingsrecht
Kent algemene bevoegdheid toe
Indien bij of krachtens de Provinciewet of de Gemeentewet
verplichtingen worden opgelegd valt dit onder autonomie
o Medebewind regeling en bestuur van decentrale overheden gevorderd
Onderwerp niet volledig aan decentrale overheid overgelaten, maar
verplicht tot medewerking bij uitvoering van beleidsspecifieke
onderwerpen
Feitelijke handelingen en rechtshandelingen gevorderd
Indien bij of krachtens een andere wet dan de Provinciewet of de
Gemeentewet verplichtingen worden opgelegd
Vroeger: gemeente niet aansprakelijk indien gemeente schade veroorzaakt bij
uitvoering medebewindstaak
o HR: Tak / Haarlemmermeer HR stelt gemeente verantwoordelijk bij
uitvoering medebewindstaak
Vroeger: college hoeft bij medebewind geen verantwoording af te leggen aan
gemeenteraad
Verschil medebewind en autonomie toch nog relevant, want:
o Art. 128 jo. 125 GW alleen provinciale staten of de gemeenteraad kunnen
autonome bevoegdheden aan andere organen toekennen, voor medebewind
geldt dit niet
Het beginsel van de decentralisatie:
Nederland is een gedecentraliseerde eenheidsstaat naast het centrale
overheidsverband functioneren zelfstandige lichamen met wetgevende en
bestuurlijke taken
o Maar: niet zó zelfstandig dat gesproken kan worden van een federale staat
o Inrichting decentrale overheden op nationaal niveau gestandaardiseerd
Federale staat deelstaten functioneren op gelijke voet met het centrale gezag
o Deelstaten hebben exclusieve bevoegdheden krachtens de grondwet
o Deelstaten regelen eigen staatsinrichting
o Vaak fusie van zelfstandige staten
2 soorten decentralisatie:
o Territoriaal op eigen gebied wetgeving en bestuur verzorgen ter
behartiging van lokale en provinciale belangen (bijv. gemeente en provincie)
o Functioneel bevoegdheden tot regeling en bestuur met betrekking tot een
specifiek beleidsterrein op het gehele grondgebied (bijv. NOVA)
o Waterschappen tussenvorm van territoriale en functionele decentralisatie.
Publiekrechtelijke taak op bepaald, territoriaal beperkt gebied
Twee vormen van decentralisatie: autonomie en medebewind:
Decentralisatie ontlasting rijksorganen + betrekking burger bij bestuur
Twee vormen van decentralisatie:
o Autonomie bevoegdheid tot bestuur wordt aan decentrale organen
overgelaten
Naar eigen inzicht en op eigen initiatief gebruik van maken
Zelfstandig regelen ter behartiging van plaatselijke belangen
Hoger orgaan trekt de grens door dingen centraal te regelen of
gebruik te maken van vernietigingsrecht
Kent algemene bevoegdheid toe
Indien bij of krachtens de Provinciewet of de Gemeentewet
verplichtingen worden opgelegd valt dit onder autonomie
o Medebewind regeling en bestuur van decentrale overheden gevorderd
Onderwerp niet volledig aan decentrale overheid overgelaten, maar
verplicht tot medewerking bij uitvoering van beleidsspecifieke
onderwerpen
Feitelijke handelingen en rechtshandelingen gevorderd
Indien bij of krachtens een andere wet dan de Provinciewet of de
Gemeentewet verplichtingen worden opgelegd
Vroeger: gemeente niet aansprakelijk indien gemeente schade veroorzaakt bij
uitvoering medebewindstaak
o HR: Tak / Haarlemmermeer HR stelt gemeente verantwoordelijk bij
uitvoering medebewindstaak
Vroeger: college hoeft bij medebewind geen verantwoording af te leggen aan
gemeenteraad
Verschil medebewind en autonomie toch nog relevant, want:
o Art. 128 jo. 125 GW alleen provinciale staten of de gemeenteraad kunnen
autonome bevoegdheden aan andere organen toekennen, voor medebewind
geldt dit niet
