Staatsrecht 1 – Beginselen van het Nederlands Staatsrecht H13
Strafrechtspraak:
Legaliteitsbeginsel met straf bedreigde normen alleen bij of krachtens de wet
vastgesteld (art. 89 GW)
Straf van vrijheidsontnemen kan alleen door rechterlijke macht worden opgelegd (art.
113 GW)
Bij veel strafbare feiten rechter geen monopolie bestuurlijke boetes, OvJ
zelfstandig, opsporingsambtenaren, etc.
o Maar: belanghebbende kan altijd in beroep bij rechter
Bestuurlijke boete beroep bij bestuursrechter
Strafbeschikking beroep bij strafrechter
Tuchtrecht bevoegdheid overheid om personen van een bepaalde beroepsgroep
een bepaald nadeel toe te brengen ter bevordering van een behoorlijk vervulling van
hun taak (bijv. in de zorg)
Leken kunnen soms aan rechtspraak deelnemen, maar niet binnen strafrecht (art.
116 GW)
Doodstraf is verboden (art. 114 GW)
Burgerlijke rechtspraak:
Rechterlijke macht berecht geschillen over burgerlijke rechten en schuldvorderingen
(art. 112 GW)
o Reactie op Napoleontisch administratief stelsel alle geschillen tegen de
staat kunnen door bestuur onttrokken worden aan bevoegdheid rechter
Publiekrechtelijke geschillen kunnen door anderen dan de rechterlijke macht worden
beslist, maar niet volledig aan rechterlijk oordeel worden onttrokken (art. 112 GW)
Bij publiekrechtelijke geschillen kan administratief beroep worden opengesteld
voorziening tegen een besluit aanvragen bij een ander besluit dan degene die het
genomen heeft (art. 115 GW)
Bestuursrechtspraak:
20e eeuw rechtsbescherming tegen overheidsbesluiten uitgebreid
Vanaf 1976 overzichtelijk geheel gemaakt van rechtsbescherming
Awb bestuursrechtspraak voor groot deel bij rechterlijke macht
o Hoger beroep bij administratieve rechters buiten macht
Rechterlijke macht:
Art. 116 GW de wet bepaalt welke gerechten tot rechterlijke macht behoren
Onderscheid tussen leden van de rechterlijke macht die wel en niet met rechtspraak
zijn belast
o Staande magistratuur leden van de rechterlijke macht die niet met
rechtspraak belast zijn (bijv. OM):
College van procureurs-generaal hoofd OM
Ondergeschikt aan Minister van Justitie en Veiligheid
o Parket Hoge Raad valt niet onder Minister van J&V
Procureur-generaal, advocaat-generaal brengen adviezen uit
Onafhankelijk van de regering en parlement
Benoeming voor het leven
Waarborgen onafhankelijkheid:
Strafrechtspraak:
Legaliteitsbeginsel met straf bedreigde normen alleen bij of krachtens de wet
vastgesteld (art. 89 GW)
Straf van vrijheidsontnemen kan alleen door rechterlijke macht worden opgelegd (art.
113 GW)
Bij veel strafbare feiten rechter geen monopolie bestuurlijke boetes, OvJ
zelfstandig, opsporingsambtenaren, etc.
o Maar: belanghebbende kan altijd in beroep bij rechter
Bestuurlijke boete beroep bij bestuursrechter
Strafbeschikking beroep bij strafrechter
Tuchtrecht bevoegdheid overheid om personen van een bepaalde beroepsgroep
een bepaald nadeel toe te brengen ter bevordering van een behoorlijk vervulling van
hun taak (bijv. in de zorg)
Leken kunnen soms aan rechtspraak deelnemen, maar niet binnen strafrecht (art.
116 GW)
Doodstraf is verboden (art. 114 GW)
Burgerlijke rechtspraak:
Rechterlijke macht berecht geschillen over burgerlijke rechten en schuldvorderingen
(art. 112 GW)
o Reactie op Napoleontisch administratief stelsel alle geschillen tegen de
staat kunnen door bestuur onttrokken worden aan bevoegdheid rechter
Publiekrechtelijke geschillen kunnen door anderen dan de rechterlijke macht worden
beslist, maar niet volledig aan rechterlijk oordeel worden onttrokken (art. 112 GW)
Bij publiekrechtelijke geschillen kan administratief beroep worden opengesteld
voorziening tegen een besluit aanvragen bij een ander besluit dan degene die het
genomen heeft (art. 115 GW)
Bestuursrechtspraak:
20e eeuw rechtsbescherming tegen overheidsbesluiten uitgebreid
Vanaf 1976 overzichtelijk geheel gemaakt van rechtsbescherming
Awb bestuursrechtspraak voor groot deel bij rechterlijke macht
o Hoger beroep bij administratieve rechters buiten macht
Rechterlijke macht:
Art. 116 GW de wet bepaalt welke gerechten tot rechterlijke macht behoren
Onderscheid tussen leden van de rechterlijke macht die wel en niet met rechtspraak
zijn belast
o Staande magistratuur leden van de rechterlijke macht die niet met
rechtspraak belast zijn (bijv. OM):
College van procureurs-generaal hoofd OM
Ondergeschikt aan Minister van Justitie en Veiligheid
o Parket Hoge Raad valt niet onder Minister van J&V
Procureur-generaal, advocaat-generaal brengen adviezen uit
Onafhankelijk van de regering en parlement
Benoeming voor het leven
Waarborgen onafhankelijkheid:
