Burgerlijk recht 1
Samenvatting
Inhoudsopgave
1. (ON)ROERENDE ZAKEN EN NATREKKING ..................................................................................................... 3
2. BEPERKTE RECHTEN .................................................................................................................................... 5
2.1 INHOUD (BEPERKTE) RECHTEN .............................................................................................................................. 8
2.2 TENIETGAAN VAN BEPERKTE RECHTEN .................................................................................................................... 8
4. INHOUD GOEDERENRECHTELIJK RECHT ....................................................................................................... 9
4.1 BURENRECHT: ................................................................................................................................................... 9
5. GEMEENSCHAP, MANDELIGHEID EN APPARTEMENTSRECHTEN................................................................. 10
5.1 GEMEENSCHAP ................................................................................................................................................ 10
5.2 MANDELIGHEID ............................................................................................................................................... 12
5.3 APPARTEMENTSRECHTEN................................................................................................................................... 13
3. VERKRIJGING EN VERLIES VAN GOEDEREN ................................................................................................ 14
3.1 VERKRIJGING VAN GOEDEREN: ............................................................................................................................ 14
3.2 VERLIES VAN GOEDEREN .................................................................................................................................... 16
6. OVERDRACHT ........................................................................................................................................... 16
6.1 OVERDRAAGBAAR ............................................................................................................................................ 16
6.2 BESCHIKKINGSBEVOEGDHEID .............................................................................................................................. 16
6.3 GELDIGE TITEL ................................................................................................................................................. 17
6.4 LEVERING ....................................................................................................................................................... 17
6.1 LEVERING BIJ VOORBAAT ................................................................................................................................... 18
6.2 DISCREPANTIE TUSSEN TITEL EN LEVERINGSAKTE ..................................................................................................... 19
6.3 VERTEGENWOORDIGING.................................................................................................................................... 19
6.4 BEZIT EN HOUDERSCHAP .................................................................................................................................... 20
7. DERDENBESCHERMING ............................................................................................................................. 20
7.1 REGISTERGOEDEREN: ........................................................................................................................................ 20
7.2 ROERENDE ZAKEN: ........................................................................................................................................... 21
8. VERJARING ............................................................................................................................................... 22
9. EIGENDOMSVOORBEHOUD EN HET RECHT VAN RECLAME ........................................................................ 23
9.1 EIGENDOMSVOORBEHOUD: ............................................................................................................................... 23
9.2 RECHT VAN RECLAME: ....................................................................................................................................... 24
9.3 VOORBEHOUDEN PANDRECHT ............................................................................................................................ 25
9.4 HUURKOOPOVEREENKOMST ONROERENDE ZAKEN: ................................................................................................. 25
10. VERHAALSBESLAG EN RETENTIE .............................................................................................................. 25
10.1 VERHAAL...................................................................................................................................................... 25
11.2 VOORRANG .................................................................................................................................................. 26
11.3 BESLAG ........................................................................................................................................................ 27
11.4 RETENTIERECHT ............................................................................................................................................. 29
12. PAND- EN HYPOTHEEKRECHT .................................................................................................................. 30
12.1 PANDRECHT .................................................................................................................................................. 30
, 12.2 HYPOTHEEK .................................................................................................................................................. 32
12.3 HUURBEDING ................................................................................................................................................ 33
13. FISCUS .................................................................................................................................................... 34
13.1 FISCAAL VOORRECHT ...................................................................................................................................... 34
13.2 BODEMVOORRECHT ....................................................................................................................................... 34
13.3 BODEMRECHT ............................................................................................................................................... 35
14. FAILLISSEMENT ....................................................................................................................................... 36
14.1 RECHT VAN SEPARATISME: ............................................................................................................................... 37
14.2 RETENTIERECHT IN FAILLISSEMENT ..................................................................................................................... 38
14.3 VERREKENING ............................................................................................................................................... 38
2
,1. (On)roerende zaken en natrekking
Registergoederen:
Artikel 3:10 BW: registergoederen zijn goederen waarvoor overdracht of vestiging moet
worden ingeschreven in het openbaar register. Dit betreffen:
• Alle onroerende zaken
• Ter boek gestelde schepen en vliegtuigen
• Beperkte rechten gevestigd op een registergoed
à kunnen niet bij voorbaat worden geleverd art. 3:97 BW!
Onroerende zaken:
Artikel 3:3 BW: Onroerend zijn de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond
verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn
verenigd, hetzij rechtstreeks hetzij door vereniging van gebouwen of werken.
Verticale natrekking:
Artikel 5:20 (lid 1 sub e) BW: de eigenaar van de grond is ook eigenaar van de bebouwing op de grond, tenzij de
wet anders bepaald:
- De bovengrond
- De daaronder zich bevindende aardlagen
- Het grondwater dat door een bron, put of pomp aan de oppervlakte is gekomen.
- Het water dat zich op de grond bevindt en niet in open gemeenschap met water op eens anders erf
staat.
- Gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door
vereniging met andere gebouwen en werken, voor zover ze geen bestanddeel zijn van eens anders
onroerende zaak.
De wet bepaald anders voor bijv. opstalrechten (art. 5:101 BW), kabels en leidingen.
In de grond begraven roerende zaken maken geen deel uit van de grond en zijn onderworpen aan de regels van
titel 5.2. Dit geldt ook voor water, tenzij deze via een bron, put of pomp aan de oppervlakte is gekomen.
Stappenplan:
Artikel 3:3 jo. 5:20 BW
1. Is er sprake van een gebouw of werk?
2. Is het gebouw of werk verenigd met de grond in de zin van art. 3:3 BW (beoordelen
naar verkeersopvatting)?
Havenkranen-arrest: de in het geding zijnde havenkranen zijn blijkens hun constructie bestemd om
zich op het land te bevinden en dat zij, hetzij indirect via rails, ook feitelijk in voortdurende verbinding
staan met de onder de kranen bevindende grond.
Woonark-arrest: bij woonboten ontbreekt een verbinding met de grond en is het derhalve roerend.
Een verbinding tussen het schip en de grond waardoor het schip met de zeelspiegel meedrijft maakt
dit niet anders.
Ø Ja, volgende vraag.
Ø Nee, roerende zaak.
3. Is het ook een duurzame vereniging?
Portacabin-arrest: is het gebouw naar aard en inrichting bestemd om duurzaam ter
plaatse te blijven? Hierbij kijk je naar de bedoeling van de bouwer, voor zover deze
naar buiten kenbaar is. De technische verplaatsbaarheid van de objecten is daarbij
niet relevant.
Ø Bij beplantingen hoef je alleen te kijken of het verenigd is met de grond, de eis van de
duurzaamheid geldt daarbij niet.
3
, Nt. Als iets wordt nagetrokken op twee percelen, denk aan bijv. bruggen, kan er sprake zijn van mede-
eigendom. Verschil moet vrij groot zijn om het aan 1 van de percelen na te laten trekken.
Grensoverschrijdende treurwilg-arrest:
Bomen waarvan de stam op een erfgrens staat, wordt als gezamenlijk eigendom (natrekking beide percelen)
aangemerkt.
Indirecte natrekking à middels gebouw of werk
Roerende zaken:
Artikel 3:3 lid 2 BW: alles wat niet onroerend is, is roerend. Tenzij er sprake is van verticale
natrekking aan de grond, natrekking aan het gebouw of indien er sprake is van
bestanddeelvorming.
- Niet onroerend
- Niet verticaal natrekken aan de grond
- Niet natrekken aan het gebouw
- Als het geen bestanddeel vormt van het gebouw
Eén zaak (bestanddeelvorming/horizontale natrekking):
Artikel 3:4 jo 5:3 BW.
Twee (alternatieve) criteria:
1. Als je het niet los kan maken zonder schade van enige betekenis toe te brengen (lid
2).
UTB/Glencore-arrest: Twee criteria:
1. Is er sprake van fysieke verbondenheid tussen de twee zaken?
2. Kan die verbondenheid worden doorbroken zonder dat er schade van enige
betekenis wordt toegebracht? (niet financieel maar fysiek)
2. Indien iets één zaak is naar verkeersopvattingen (lid 1).
Depex/Curatoren-arrest: hiervoor heb je twee aanwijzingen:
1. Is het object onvoltooid als je een ander object eraf haalt?
2. Zijn de onderdelen in constructief opzicht specifiek op elkaar afgestemd?
Nb. Je hoeft hierbij niet te letten op de functie van het object in het productieproces van het
bedrijf.
Hoofdzaak:
Artikel 5:14 BW
• Lid 3: een hoofdzaak is de zaak waarvan:
o de waarde die van de andere zaak aanmerkelijk overtreft, of
o die volgens verkeersopvatting als zodanig wordt beschouwd.
• Lid 1: de eigendom van een roerende zaak die een bestanddeel wordt van een
andere zaak, die is aan te merken als hoofdzaak, gaat over op de eigenaar van
laatstgenoemde zaak.
• Lid 2: indien er geen hoofdzaak is, dan mede-eigendom naar gelijke delen van het
nieuwe deel.
Nb. Eigendomsrecht (en eigendomsvoorbehoud) dat wordt nagetrokken en vervolgens weer wordt losgemaakt
herleeft niet!
Horizontale natrekking prevaleert boven verticale natrekking.
4
Samenvatting
Inhoudsopgave
1. (ON)ROERENDE ZAKEN EN NATREKKING ..................................................................................................... 3
2. BEPERKTE RECHTEN .................................................................................................................................... 5
2.1 INHOUD (BEPERKTE) RECHTEN .............................................................................................................................. 8
2.2 TENIETGAAN VAN BEPERKTE RECHTEN .................................................................................................................... 8
4. INHOUD GOEDERENRECHTELIJK RECHT ....................................................................................................... 9
4.1 BURENRECHT: ................................................................................................................................................... 9
5. GEMEENSCHAP, MANDELIGHEID EN APPARTEMENTSRECHTEN................................................................. 10
5.1 GEMEENSCHAP ................................................................................................................................................ 10
5.2 MANDELIGHEID ............................................................................................................................................... 12
5.3 APPARTEMENTSRECHTEN................................................................................................................................... 13
3. VERKRIJGING EN VERLIES VAN GOEDEREN ................................................................................................ 14
3.1 VERKRIJGING VAN GOEDEREN: ............................................................................................................................ 14
3.2 VERLIES VAN GOEDEREN .................................................................................................................................... 16
6. OVERDRACHT ........................................................................................................................................... 16
6.1 OVERDRAAGBAAR ............................................................................................................................................ 16
6.2 BESCHIKKINGSBEVOEGDHEID .............................................................................................................................. 16
6.3 GELDIGE TITEL ................................................................................................................................................. 17
6.4 LEVERING ....................................................................................................................................................... 17
6.1 LEVERING BIJ VOORBAAT ................................................................................................................................... 18
6.2 DISCREPANTIE TUSSEN TITEL EN LEVERINGSAKTE ..................................................................................................... 19
6.3 VERTEGENWOORDIGING.................................................................................................................................... 19
6.4 BEZIT EN HOUDERSCHAP .................................................................................................................................... 20
7. DERDENBESCHERMING ............................................................................................................................. 20
7.1 REGISTERGOEDEREN: ........................................................................................................................................ 20
7.2 ROERENDE ZAKEN: ........................................................................................................................................... 21
8. VERJARING ............................................................................................................................................... 22
9. EIGENDOMSVOORBEHOUD EN HET RECHT VAN RECLAME ........................................................................ 23
9.1 EIGENDOMSVOORBEHOUD: ............................................................................................................................... 23
9.2 RECHT VAN RECLAME: ....................................................................................................................................... 24
9.3 VOORBEHOUDEN PANDRECHT ............................................................................................................................ 25
9.4 HUURKOOPOVEREENKOMST ONROERENDE ZAKEN: ................................................................................................. 25
10. VERHAALSBESLAG EN RETENTIE .............................................................................................................. 25
10.1 VERHAAL...................................................................................................................................................... 25
11.2 VOORRANG .................................................................................................................................................. 26
11.3 BESLAG ........................................................................................................................................................ 27
11.4 RETENTIERECHT ............................................................................................................................................. 29
12. PAND- EN HYPOTHEEKRECHT .................................................................................................................. 30
12.1 PANDRECHT .................................................................................................................................................. 30
, 12.2 HYPOTHEEK .................................................................................................................................................. 32
12.3 HUURBEDING ................................................................................................................................................ 33
13. FISCUS .................................................................................................................................................... 34
13.1 FISCAAL VOORRECHT ...................................................................................................................................... 34
13.2 BODEMVOORRECHT ....................................................................................................................................... 34
13.3 BODEMRECHT ............................................................................................................................................... 35
14. FAILLISSEMENT ....................................................................................................................................... 36
14.1 RECHT VAN SEPARATISME: ............................................................................................................................... 37
14.2 RETENTIERECHT IN FAILLISSEMENT ..................................................................................................................... 38
14.3 VERREKENING ............................................................................................................................................... 38
2
,1. (On)roerende zaken en natrekking
Registergoederen:
Artikel 3:10 BW: registergoederen zijn goederen waarvoor overdracht of vestiging moet
worden ingeschreven in het openbaar register. Dit betreffen:
• Alle onroerende zaken
• Ter boek gestelde schepen en vliegtuigen
• Beperkte rechten gevestigd op een registergoed
à kunnen niet bij voorbaat worden geleverd art. 3:97 BW!
Onroerende zaken:
Artikel 3:3 BW: Onroerend zijn de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond
verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn
verenigd, hetzij rechtstreeks hetzij door vereniging van gebouwen of werken.
Verticale natrekking:
Artikel 5:20 (lid 1 sub e) BW: de eigenaar van de grond is ook eigenaar van de bebouwing op de grond, tenzij de
wet anders bepaald:
- De bovengrond
- De daaronder zich bevindende aardlagen
- Het grondwater dat door een bron, put of pomp aan de oppervlakte is gekomen.
- Het water dat zich op de grond bevindt en niet in open gemeenschap met water op eens anders erf
staat.
- Gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door
vereniging met andere gebouwen en werken, voor zover ze geen bestanddeel zijn van eens anders
onroerende zaak.
De wet bepaald anders voor bijv. opstalrechten (art. 5:101 BW), kabels en leidingen.
In de grond begraven roerende zaken maken geen deel uit van de grond en zijn onderworpen aan de regels van
titel 5.2. Dit geldt ook voor water, tenzij deze via een bron, put of pomp aan de oppervlakte is gekomen.
Stappenplan:
Artikel 3:3 jo. 5:20 BW
1. Is er sprake van een gebouw of werk?
2. Is het gebouw of werk verenigd met de grond in de zin van art. 3:3 BW (beoordelen
naar verkeersopvatting)?
Havenkranen-arrest: de in het geding zijnde havenkranen zijn blijkens hun constructie bestemd om
zich op het land te bevinden en dat zij, hetzij indirect via rails, ook feitelijk in voortdurende verbinding
staan met de onder de kranen bevindende grond.
Woonark-arrest: bij woonboten ontbreekt een verbinding met de grond en is het derhalve roerend.
Een verbinding tussen het schip en de grond waardoor het schip met de zeelspiegel meedrijft maakt
dit niet anders.
Ø Ja, volgende vraag.
Ø Nee, roerende zaak.
3. Is het ook een duurzame vereniging?
Portacabin-arrest: is het gebouw naar aard en inrichting bestemd om duurzaam ter
plaatse te blijven? Hierbij kijk je naar de bedoeling van de bouwer, voor zover deze
naar buiten kenbaar is. De technische verplaatsbaarheid van de objecten is daarbij
niet relevant.
Ø Bij beplantingen hoef je alleen te kijken of het verenigd is met de grond, de eis van de
duurzaamheid geldt daarbij niet.
3
, Nt. Als iets wordt nagetrokken op twee percelen, denk aan bijv. bruggen, kan er sprake zijn van mede-
eigendom. Verschil moet vrij groot zijn om het aan 1 van de percelen na te laten trekken.
Grensoverschrijdende treurwilg-arrest:
Bomen waarvan de stam op een erfgrens staat, wordt als gezamenlijk eigendom (natrekking beide percelen)
aangemerkt.
Indirecte natrekking à middels gebouw of werk
Roerende zaken:
Artikel 3:3 lid 2 BW: alles wat niet onroerend is, is roerend. Tenzij er sprake is van verticale
natrekking aan de grond, natrekking aan het gebouw of indien er sprake is van
bestanddeelvorming.
- Niet onroerend
- Niet verticaal natrekken aan de grond
- Niet natrekken aan het gebouw
- Als het geen bestanddeel vormt van het gebouw
Eén zaak (bestanddeelvorming/horizontale natrekking):
Artikel 3:4 jo 5:3 BW.
Twee (alternatieve) criteria:
1. Als je het niet los kan maken zonder schade van enige betekenis toe te brengen (lid
2).
UTB/Glencore-arrest: Twee criteria:
1. Is er sprake van fysieke verbondenheid tussen de twee zaken?
2. Kan die verbondenheid worden doorbroken zonder dat er schade van enige
betekenis wordt toegebracht? (niet financieel maar fysiek)
2. Indien iets één zaak is naar verkeersopvattingen (lid 1).
Depex/Curatoren-arrest: hiervoor heb je twee aanwijzingen:
1. Is het object onvoltooid als je een ander object eraf haalt?
2. Zijn de onderdelen in constructief opzicht specifiek op elkaar afgestemd?
Nb. Je hoeft hierbij niet te letten op de functie van het object in het productieproces van het
bedrijf.
Hoofdzaak:
Artikel 5:14 BW
• Lid 3: een hoofdzaak is de zaak waarvan:
o de waarde die van de andere zaak aanmerkelijk overtreft, of
o die volgens verkeersopvatting als zodanig wordt beschouwd.
• Lid 1: de eigendom van een roerende zaak die een bestanddeel wordt van een
andere zaak, die is aan te merken als hoofdzaak, gaat over op de eigenaar van
laatstgenoemde zaak.
• Lid 2: indien er geen hoofdzaak is, dan mede-eigendom naar gelijke delen van het
nieuwe deel.
Nb. Eigendomsrecht (en eigendomsvoorbehoud) dat wordt nagetrokken en vervolgens weer wordt losgemaakt
herleeft niet!
Horizontale natrekking prevaleert boven verticale natrekking.
4
