Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

Samenvatting Biologische psychologie: James W. Kalat

Beoordeling
3.6
(5)
Verkocht
4
Pagina's
61
Geüpload op
27-05-2016
Geschreven in
2015/2016

Deze uitgebreide samenvatting gaat over het tweede deel van het boek Biologische psychologie; hoofdstuk 8-14. Deze samenvatting is representatief voor het boek. In de andere samenvatting die ik online heb gezet, staan hoofdstuk 1-7 samengevat. Je kan ook beide samenvattingen in een bundel kopen.

Meer zien Lees minder
Instelling
Vak

Voorbeeld van de inhoud

Samenvatting biologische psychologie

12e editie

James W. Kalat

Hoofdstuk 8-14

,Hoofdstuk 8: Wakkerheid en slaap

Module 8.1: Ritmen van waak en slaap

Zowel mensen als dieren vertonen bepaald gedrag met een zekere regelmaat. Er is daarbij sprake van
een biologisch ritme.

Bij trekvogels en ook bij dieren die aan een winterslaap doen, zien we dat ze op tijd voorbereidingen
treffen voor dit gedrag. Er is kennelijk iets aanwezig dat, ongeacht de omstandigheden buiten het
lichaam, de dieren aanzet tot bepaald gedrag. Trekvogels lijken te weten wanneer ze weg moeten en
trekken naar een tropisch land. Bovendien weten ze ook wanneer ze weer uit een tropisch land terug
moeten trekken, ongeacht het feit dat in de meeste tropische landen de temperatuur en de
hoeveelheid licht het hele jaar bijna hetzelfde blijft. Ze kunnen niet weten wanneer ze weg moeten
door op de omgeving te letten. Daarom veronderstelt men een biologische klok die verschillende
lichaamsfuncties reguleert. De biologische klok is endogeen, gestuurd van binnenuit.

Bij de bovengenoemde dieren regelt deze klok niet alleen een dagelijks ritme (endogeen circadiaans
ritme), maar ook een jaarlijks ritme (endogeen circanuaal ritme). Het circadiaanse ritme vind je niet
alleen terug in slaap-/waakpatronen, maar ook in eet- en drinkgedrag, lichaamstemperatuur, het
vrijkomen van hormonen, de urine-uitstoot en de gevoeligheid voor bepaalde medicijnen.

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat zowel dieren als mensen over zo'n dagelijks 24-uurs ritme
beschikken. Circadiaanse ritmes verschillen wel per persoon. Mensen hebben een interne biologische
klok. Mensen genereren een 24-uurs waak-slaap-ritme. Mensen kunnen zich makkelijk aanpassen
aan een schema. We hebben ook circadiaanse ritmen in ons eten en drinken, plassen,
hormoonafscheiding, enzovoort. In de nacht is onze temperatuur het laagst en in de namiddag het
hoogst.

Het stellen en her-instellen van de biologische klok

Meestal duurt het circadiaanse ritme niet precies 24 uur. We passen onze interne activiteit aan zodat
het beter past bij de wereld om ons heen. Binnen één individu, onder dezelfde omstandigheden,
blijft het redelijk constant. Bepaalde afwijkingen worden bijvoorbeeld gecorrigeerd door externe
factoren zoals de afwisseling van dag en nacht en van licht en donker.

Voor mensen zijn er meer factoren die ervoor zorgen dat een iets afwijkend biologisch ritme
aangepast wordt aan de 24-uurse dag. Die factoren worden ook wel een ‘Zeitgeber’ genoemd.
Voorbeelden zijn: beweging, geluid, maaltijden en de temperatuur van de omgeving. De belangrijkste
‘Zeitgeber’ is licht. Een ritme dat niet wordt veranderd of opnieuw wordt ingesteld door andere
stimuli heet een free-running ritme. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat het natuurlijke
circadiaanse ritme, zonder ‘Zeitgebers’, ergens tussen de 24 en 25 uur zit.

Jetlag:

Experimentele pogingen om deze ritmes te beïnvloeden laten zien dat mensen zich moeilijk
aanpassen aan een ander ritme en dat mensen zich makkelijker aanpassen als de cyclus die ze volgen
langer is dan 24 uur (als ze naar het westen reizen) dan aan een die korter is dan 24 uur (als ze naar

, het oosten reizen). Een jetlag is een onderbreking van circadiaanse ritmes die te wijten is aan het
veranderen van tijdzones. Het is de mismatch tussen de interne circadiaanse klok en de externe klok.

Shift work:

Bij mensen die veel ’s nachts werken en dus overdag slapen, is er sprake van een verminderde
kwaliteit van de slaap, maar ook van een verminderde kwaliteit van het waakleven. Men voelt zich
vaak wat duf, wat ook leidt tot meer ongelukken op het werk. Hun lichaamstemperatuur bereikt de
hoogste waarde als ze proberen te slapen en niet als ze werken. Een methode om problemen tegen
te gaan is de nachtploeg te laten werken in heel helder licht. Uit onderzoek blijkt dat de biologische
klok zich dan wel aanpast. De biologische klok is moeilijk te ontregelen in normale omstandigheden.

Ochtend- en avondmensen:

Sommige mensen (ochtendmensen) staan vroeg op, zijn snel productief en zijn minder actief later op
de dag. Anderen (avondmensen) staan later op en worden langzamer actief dan ochtendmensen. Ze
zijn actiever in de namiddag of avond. Niet iedereen is onder te verdelen in deze twee categorieën
en het verschilt ook gedeeltelijk per leeftijd. Tot aan je twintigste wordt het moment waarop je wilt
gaan slapen steeds later. Daarna verandert dit langzamerhand de andere richting op. Ouderen zijn
het meest productief vlak na het wakker worden, terwijl jongeren later op de dag actiever worden.

Mechanismen van de biologische klok

De suprachiasmatische kern (SCN):

De biologische klok is afhankelijk van de nucleus suprachiasmatische kern (SCN), een deel van de
hypothalamus dat boven het optische chiasme ligt. De SCN zorgt voor de belangrijkste controle over
de circadiaanse ritmes van slaap en temperatuur. Als de SCN wordt beschadigd, worden de ritmes
minder constant en zijn ze niet langer aangepast aan omgevingspatronen van licht en donker.

Het SCN produceert circadiaanse ritmes op een manier die niet aangeleerd is, maar die wordt
gecontroleerd door genen. Een enkele, geïsoleerde SCN-cel kan het circadiaanse ritme in stand
houden, ook al zorgt interactie tussen cellen voor een preciezer ritme. De SCN produceert het
circadiaanse ritme zelf.

Hoe licht de suprachiasmatische kern herstelt:

De tractus retinohypothalamicus is een zenuwbaan die vanaf de retinale ganglioncellen in de retina
van beide ogen door de oogzenuw en het optische chiasme naar de SCN loopt. Axonen van die baan
veranderen de ‘instellingen’ van de SCN. De meeste input komt niet van de normale
retinareceptoren, maar van een speciaal soort retinale ganglioncellen met hun eigen soort
fotopigment, menalopsine, een ander soort fotopigment dan dat van kegeltjes en staafjes. Deze
speciale ganglioncellen reageren direct op licht, ook al krijgen ze geen input van de kegeltjes en
staafjes. Ze ontvangen wel input van de kegeltjes en staafjes, wat hun eigen reactie op licht versterkt.
Ze zijn niet gelijkmatig verdeeld over de retina, maar bevinden zich voornamelijk bij de neus. De
ganglioncellen reageren op de gemiddelde hoeveelheid licht, niet op plotselinge veranderingen in
licht en ze dragen niet bij aan visie.

Geschreven voor

Instelling
Studie
Vak

Documentinformatie

Heel boek samengevat?
Nee
Wat is er van het boek samengevat?
Hoofdstuk 8-14
Geüpload op
27 mei 2016
Aantal pagina's
61
Geschreven in
2015/2016
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

$5.57
Krijg toegang tot het volledige document:
Gekocht door 4 studenten

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kun je een ander document kiezen. Je kunt het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Beoordelingen van geverifieerde kopers

Alle 5 reviews worden weergegeven
8 jaar geleden

8 jaar geleden

8 jaar geleden

8 jaar geleden

Slecht geschreven. Dekt de inhoud van het boek wel behoorlijk.

9 jaar geleden

3.6

5 beoordelingen

5
0
4
3
3
2
2
0
1
0
Betrouwbare reviews op Stuvia

Alle beoordelingen zijn geschreven door echte Stuvia-gebruikers na geverifieerde aankopen.

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
De reputatie van een verkoper is gebaseerd op het aantal documenten dat iemand tegen betaling verkocht heeft en de beoordelingen die voor die items ontvangen zijn. Er zijn drie niveau’s te onderscheiden: brons, zilver en goud. Hoe beter de reputatie, hoe meer de kwaliteit van zijn of haar werk te vertrouwen is.
psychologiesamenvatter Rijksuniversiteit Groningen
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
466
Lid sinds
11 jaar
Aantal volgers
362
Documenten
35
Laatst verkocht
1 maand geleden

3.8

105 beoordelingen

5
19
4
54
3
24
2
3
1
5

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo makkelijk kan het dus zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen