Samenvatting psychopathologie literatuur + colleges

Psychopathologie
HC 1
Leren adhv de opgestelde leerdoelen!!
Leerdoelen cursus
 Begrip concept stoornis/psychopathologie
 Algemene criteria psychopathologie kunnen toepassem
 Kennis DC: 0-5TM, DSM-5-TR en ICD-11 classificatiesystemen
 Vaardigheid in toepassing van DSM
 Inzicht in voor- en nadelen classificatie
 Kennis over verschillende vormen psychopathologie
 Ontstaanswijze
 On-set
 Prevalentie
 Kernsymptomen
 Essentiele verschillen met gelijke problematiek
 Comorbiditeit
 Gangbare behandelvorm en context
 Effectiviteit gangbare behandelvorm

Introductie
 Ongeveer 10% van de kinderen heeft een psychische stoornis
 Hoe eerder je hulp zoekt voor een stoornis hoe minder schade
 De prevalentie van psychische stoornissen is hoger tijdens de adolescentie
 Psychopathologie komt het vaakst voor bij jongens

Ontwikkelingspsychpathologie introductie
 Ontwikkelingspsychpathologie relatief nieuwe wetenschap; snel groeiende invloed
 Ontwikkelingspsychopathologie combineert meerdere inzichten: ontwikkeling is
immers complex verschijnsel
 Belangrijke thema’s in de ontwikkelingspsychopathologie:
 Vroeger en nu
- Wisselwerking: huidige ervaringen interpreteren en waarderen,
terugkijken op vroegere ervaringen
- Ontwikkelingsopgave per ontwikkelingsfase
 Dynamisch gezichtspunt: gedrag wordt anders geïnterpreteerd in een andere
ontwikkelingsfase/cultuur et.
 Uniek individu met unieke ervaringen: verschillende invloeden tijdens een
ontwikkelingsproces

Weten:
Prevalentie
 <1% zeer zeldzaam
 ~1% zeldzaam
 2-5% niet zo zeldzaam
 >5% minst zeldzaam
Comorbiditeit
 Top 3 meest samen voorkomende stoornissen

,Psychopathologie
 Vrijwel altijd sprake van comorbiditeit
 Ontwikkelingsperspectief – normale ontwikkeling
 Vroege kindertijd (0-5):
- Bedplassen
- Driftbuien
- Separatie-angst
 Midden kindertijd (5-12):
- Bang in het donker
- Beweeglijk
 Adolescentie (12-23):
- Experimenteren
- Grenzen verkennen
- Stemmingswisselingen
 Verschillende stoornissen beginnen in een bepaalde tijd:
 Vroeger kindertijd
- Pervasieve ontwikkelingsstoornis
- Ernstige leerproblemen
- Encopresis/enuresis
- Slaapproblemen
 Midden kindertijd
- ADHD
- ODD/CD
- Ticstoornissen
- Angststoornissen
- Somatische stoornissen
 Adolescentie
- Stemmingsstoornissen
- Eetstoornissen
- Schizofrenie
- Drugsverslaving
- OCD
- Agorafobie
 Stoornissen komen op verschillende manieren tot uiting in verschillende
ontwikkelingsfasen
 Wanneer sprake van (ontwikkelings)psychopathologie?
 Klachten:
- Lichamelijk functioneren
- Gedrag
- Emoties
- Cognities
- Relaties
 En wanneer deze klachten:
- Niet passen bij de leeftijd
- Niet/zeer moeilijk te corrigeren zijn
- Het algemene functioneren ernstig nadelig beïnvloeden

, - Het kind zelf en/of de omgeving doen lijden
- Uiteindelijk mogelijk ontwikkeling doet stagneren
 Stoornis deels afhankelijk van culturele context

Classificatie systemen
 2 veelgebruikte systemen:
 International Classification of Diseases
- ICD: sinds dit jaar effectief versie 11 in gebruik
- Ontwikkeld door WHO
- Sterk Europese wortels
- Omvat meer dan alleen psychische stoornissen
 Diagnostic and Statistical Manual of mental disorders
- DSM-5 text revision
- Ontwikkeld door APA: American Psychiatric Association
- Sinds 2017 gradueel ingevoerd
 Consensus experts
 Kunnen worden ‘vertaald’ naar elkaar
 Voordelen:
 Duidelijke beschrijving kern problematiek
 Internationale eenduidigheid
 Richtinggevend voor behandeling
 Nadelen:
 Mogelijk te sterk gereduceerd
 Categoriale indeling (zwart-wit benadering)
 Suboptimale basis voor behandeling (het is niet één-op-één; meer informatie
nodig)

DSM-5 classificatie
 Opsomming aanwezige stoornissen
 Uitgebreid met specificaties & stressoren
 Ernst per stoornis (nieuw in de 5e versie)
 Niveau van functioneren, met scoringssysteem WHO DAS
 36 items over 6 domeinen:
- Communicatie
- Mobiliteit
- Zelfzorg
- Sociale omgang
- Activiteiten
- Deelname aan de gemeenschap
 Hoe hoger het percentage (=de score) hoe minder zelfredzaam
 Betrouwbaarheid: .50 per stoornis

DC: 0-5
Diagnostic Classification of mental health and developmental disorders in infancy and early
childhood, zero to five
 Classificaties die specifiek van toepassing zijn bij kinderen en op een bepaalde manier
bij kinderen tot uiting komen

,  Apart kijken naar de ontwikkelingscontext
 Je classificeert:
As I: stoornis
As II: relationele context (gedrag, affect, betrokkenheid)
As III: medische en ontwikkelingsstoornis en conditie
As IV: psychosociale stressoren
As V: niveau van ontwikkeling
 Veel jonger dan DSM

Factoren die behandeluitkomst voorspellen
Domein Variabele Betere uitkomst Slechtere uitkomst
Kindfactoren Diagnose Internaliserende en Pervasieve
externaliserende ontwikkelingsstoornis
stoornissen
Comorbiditeit Enkele diagnose Meerdere diagnoses
Ernst Milde problematiek Ernstige
problematiek
Chronisch-heid Latere onset en korte Vroege onset en
duur chronisch karakter
Leeftijd Jonger Ouder
Geslacht Vrouwelijk Mannelijk
Familiefactore Ouderlijke aanpassing Goed en gezond Psychologische of
n fysieke aandoeningen
Huwelijk Tevreden Ontevreden
Familie functioneren Flexibel Gedesorganiseerd
(coherentie, aandacht,
structuur)
Aanwezigheid vader Aanwezig Afwezig
SES Hoger Lager

Classificeren vs diagnosticeren
 Classificatie: alleen beschrijvend
 Classificeren is niet diagnosticeren
 Diagnosticeren=
- Nauwkeurig leren kennen
- Hypothese vormen o.b.v. informatie over symptomen,
ontstaansgeschiedenis, omstandigheden, observaties, reactie op
interventie
 Classificeren: semigestructureerd klinisch interview met ouders en kind -> DSM-5
classificatie
 Diagnosticeren: classificeren, in kaart brengen levensgeschiedenis, risico- en
beschermende factoren, eerdere interventies en effect daarvan

Onderliggend model psychopathologie
 Niet meer categoriaal: gezond of niet
 Maar steeds meer een dimensioneel model
 Nog even terugkijken op de slide! + wat is een syndroom beschrijven