Klinische Psychologie
2022 blok4
Planning:
Week TO DO
1 Theoretische kader
25/4 – 29/4 College 1
H1 – H5
2 Theoretische kader
2/5 – 6/5 College 2
H6 – H7 (H8)
*VBO WG2
3 Classificatie en diagnostiek
9/5 – 13/5 College 3
H9 - H10
Depressieve- en bipolaire stemmingsstoornissen
College 4
H12
4 Angst en obsessief
16/5 – 20/5 College 5
H13 & H24
*huiswerkopdracht
5 Somatische
23/5 – 27/5 College 6
H15
Verslaving
College 7
H14 & H17
6 Trauma en stress
30/5 – 3/6 College 8
H21 – H22
+ De Bruijn, 2003
7 Seksuele disfuncties
6/6 – 10/6 College 9
H19
Schizofrenie
College 10
H20
8 Persoonlijkheidsstoornissen
13/6 – 17/6 College 11
H25
*oefententamen WG
9
20/6 – 24/6
10 Tentamen 27/6 11:00-13:00
27/6 – 1/7
,In de cursus
Theoretisch kader
H1 – H8 (College 1&2)
HC01
Klinische psychologie = het gebied van de psychologie dat zich bezighoudt met afwijkend,
slecht aangepast en abnormaal menselijk gedrag. Zowel binnen een persoon of in relatie tot
andere.
Verschil met persoonlijkheidpsychologen = bestuderen de verschillen tussen mensen op het
gebied van capaciteiten en eigenschappen in het algemeen. Wanneer die enorme prestaties
echter problemen met zich meebrengen spreken we van klinische psychologie.
Abnormaal gedrag is alle het gedrag (binnen een persoon of in relatie tot anderen) wat
afwijkt van de norm
7 factoren die bepalen of gedrag als abnormaal wordt beschouwd (Seligman, Walker en
Rosenhan);
1. Persoonlijk lijden
2. De (dis)functionaliteit van het gedrag
3. Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
4. Onvoorspelbaarheid en controleverlies
5. Opvallend en onconventioneel gedrag
6. Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij andere teweegbrengt
7. Het overtreden van morele normen
Minimaal 1 van deze factoren moet lijden = abnormaal
-> hoe meer factoren hoe overtuigender dat het gedrag abnormaal is.
Er is geen psyische stoornis bij…
… te verwachten en cultureel aanvaardbare reacties
… gedrag dat voortvloeit bij politieke, religieuze of seksuele minderheid (bijvoorbeeld
protesterende groep)
… niet voorkomend uit persoonlijke conflicten tussen individuele interesse en maatschappij
(kunst)
,Zolang iemand nog zelf de verantwoordelijkheid kan dragen, aanspreekbaar is voor zijn doen
en laten, wordt hij niet als ‘ziek’ beschouwd.
Er is wel sprake van psyische stoornis bij…
… persoonlijk lijden
… beperkingen in het functioneren in de samenleving
3 modellen die de grens van abnormaal gedrag aantonen
1. Statistisch model -> kritiekpunten:
a. Bij veel psychische stoornissen geen onderliggend mechanisme aangetoond
b. Stigmatisering
c. Afgrenzingscriterium
2. Medisch model = op oorzaak gericht
a. Somatogeen = biologische onderliggende mechanisme
b. Psychogeen = psychologische onderliggende mechanimse
Jammer…. Geen goede relatie met de patiënt en therapeut – geen samenwerking van de cliënt
met de therapeut
3. Leermodel = geen duidelijke oorzaak is gevonden en richt zich op
vaardigheidstekorten en ontstaan dankzij leerprocessen (angst en verslaving)
Wél een goede samenwerkingsband met therapeut en cliënt
Deel 2:
1. Neurobiologische benadering
Neurobiologische benadering:
Focus op rol van genen en neurobiologische processen in de hersenen (i.e. neurotransmitters,
afwijkingen in bepaalde hersengebieden) bij psychopathologisch
gedrag
2 Grote perspectieven:
1. Genetisch perspectief:
Onderzoek dmv.
Familiestudies
Tweelingstudies: *concordantie
Adoptiestudies
*concordantie = de mate waarin eigenschappen bij 2 familieleden voorkomen
Als identieke tweelingen een hogere concordantie vertonen dan twee-eiige tweelingen, dan is
dat een bewijs voor het feit dat genetische factoren een belangrijke rol spelen bij die stoornis.
Psychopathologie = predipositie x stressverhogende omgeving
- Diathese-stress model = Als vatbare personen in een negatieve omgeving opgroeien,
hebben zij meer kans op een negatieve uitkomst.
, - Differential susceptibility theory = Genetische vatbaarheid maakt personen
gevoeliger voor omgevingsinvloeden (zowel positief als negatief).
Bij genetisch perspectief is er nog niet duidelijk hoe groot de bijdrage van genen zijn.
Wel duidelijk is dat er geen single-gene disorders bestaan en stoornissen worden niet
overgedragen, maar mensen kunnen er meer kwetsbaar voor zijn
2. Cognitief neurowetenschappelijk perspectief
Afwijkingen in bepaalde hersenen worden in verband gebracht met het ontstaan van
(symptomen van) bepaalde psychische stoornissen:
- Lymbisch systeem
o Amygdala, hippocampus en hypothalamus
- PFC
- Hersencircuits
Emotieregulatie bij…
… externaliserende stoornissen = zichtbaar voor de omgeving -> undercontroling en
onderactiviteit van de amygdala
… internaliserende stoornissen = niet zichtbaar voor andere -> overcontroling en
overactiviteit van de amygdala
5 emotieregulatiestrategieën bij ongewenste emoties:
1. Selectie van de situatie > wegblijven van een situatie
2. Modificatie van de situatie (vermijden, time-out) > hierbij ben je al in de situatie
3. Verandering in aandacht
4. Cognitieve herwaardering van de betekenis van de stimulus (reappraisal)
5. Expressie van emoties onderdrukken
Herwaardering zorgt ervoor in de PFC dat iemands
interpretatie van een emotie-opwekkende situatie
verandert.
3. Leertheoretische benaderingen
2 dominantie leerparadigma’s
- Klassiek conditioneren > Pavlov
o Aversieve conditionering > (little
albert) Watson
2022 blok4
Planning:
Week TO DO
1 Theoretische kader
25/4 – 29/4 College 1
H1 – H5
2 Theoretische kader
2/5 – 6/5 College 2
H6 – H7 (H8)
*VBO WG2
3 Classificatie en diagnostiek
9/5 – 13/5 College 3
H9 - H10
Depressieve- en bipolaire stemmingsstoornissen
College 4
H12
4 Angst en obsessief
16/5 – 20/5 College 5
H13 & H24
*huiswerkopdracht
5 Somatische
23/5 – 27/5 College 6
H15
Verslaving
College 7
H14 & H17
6 Trauma en stress
30/5 – 3/6 College 8
H21 – H22
+ De Bruijn, 2003
7 Seksuele disfuncties
6/6 – 10/6 College 9
H19
Schizofrenie
College 10
H20
8 Persoonlijkheidsstoornissen
13/6 – 17/6 College 11
H25
*oefententamen WG
9
20/6 – 24/6
10 Tentamen 27/6 11:00-13:00
27/6 – 1/7
,In de cursus
Theoretisch kader
H1 – H8 (College 1&2)
HC01
Klinische psychologie = het gebied van de psychologie dat zich bezighoudt met afwijkend,
slecht aangepast en abnormaal menselijk gedrag. Zowel binnen een persoon of in relatie tot
andere.
Verschil met persoonlijkheidpsychologen = bestuderen de verschillen tussen mensen op het
gebied van capaciteiten en eigenschappen in het algemeen. Wanneer die enorme prestaties
echter problemen met zich meebrengen spreken we van klinische psychologie.
Abnormaal gedrag is alle het gedrag (binnen een persoon of in relatie tot anderen) wat
afwijkt van de norm
7 factoren die bepalen of gedrag als abnormaal wordt beschouwd (Seligman, Walker en
Rosenhan);
1. Persoonlijk lijden
2. De (dis)functionaliteit van het gedrag
3. Irrationeel en onbegrijpelijk gedrag
4. Onvoorspelbaarheid en controleverlies
5. Opvallend en onconventioneel gedrag
6. Gedrag dat een ongemakkelijk gevoel bij andere teweegbrengt
7. Het overtreden van morele normen
Minimaal 1 van deze factoren moet lijden = abnormaal
-> hoe meer factoren hoe overtuigender dat het gedrag abnormaal is.
Er is geen psyische stoornis bij…
… te verwachten en cultureel aanvaardbare reacties
… gedrag dat voortvloeit bij politieke, religieuze of seksuele minderheid (bijvoorbeeld
protesterende groep)
… niet voorkomend uit persoonlijke conflicten tussen individuele interesse en maatschappij
(kunst)
,Zolang iemand nog zelf de verantwoordelijkheid kan dragen, aanspreekbaar is voor zijn doen
en laten, wordt hij niet als ‘ziek’ beschouwd.
Er is wel sprake van psyische stoornis bij…
… persoonlijk lijden
… beperkingen in het functioneren in de samenleving
3 modellen die de grens van abnormaal gedrag aantonen
1. Statistisch model -> kritiekpunten:
a. Bij veel psychische stoornissen geen onderliggend mechanisme aangetoond
b. Stigmatisering
c. Afgrenzingscriterium
2. Medisch model = op oorzaak gericht
a. Somatogeen = biologische onderliggende mechanisme
b. Psychogeen = psychologische onderliggende mechanimse
Jammer…. Geen goede relatie met de patiënt en therapeut – geen samenwerking van de cliënt
met de therapeut
3. Leermodel = geen duidelijke oorzaak is gevonden en richt zich op
vaardigheidstekorten en ontstaan dankzij leerprocessen (angst en verslaving)
Wél een goede samenwerkingsband met therapeut en cliënt
Deel 2:
1. Neurobiologische benadering
Neurobiologische benadering:
Focus op rol van genen en neurobiologische processen in de hersenen (i.e. neurotransmitters,
afwijkingen in bepaalde hersengebieden) bij psychopathologisch
gedrag
2 Grote perspectieven:
1. Genetisch perspectief:
Onderzoek dmv.
Familiestudies
Tweelingstudies: *concordantie
Adoptiestudies
*concordantie = de mate waarin eigenschappen bij 2 familieleden voorkomen
Als identieke tweelingen een hogere concordantie vertonen dan twee-eiige tweelingen, dan is
dat een bewijs voor het feit dat genetische factoren een belangrijke rol spelen bij die stoornis.
Psychopathologie = predipositie x stressverhogende omgeving
- Diathese-stress model = Als vatbare personen in een negatieve omgeving opgroeien,
hebben zij meer kans op een negatieve uitkomst.
, - Differential susceptibility theory = Genetische vatbaarheid maakt personen
gevoeliger voor omgevingsinvloeden (zowel positief als negatief).
Bij genetisch perspectief is er nog niet duidelijk hoe groot de bijdrage van genen zijn.
Wel duidelijk is dat er geen single-gene disorders bestaan en stoornissen worden niet
overgedragen, maar mensen kunnen er meer kwetsbaar voor zijn
2. Cognitief neurowetenschappelijk perspectief
Afwijkingen in bepaalde hersenen worden in verband gebracht met het ontstaan van
(symptomen van) bepaalde psychische stoornissen:
- Lymbisch systeem
o Amygdala, hippocampus en hypothalamus
- PFC
- Hersencircuits
Emotieregulatie bij…
… externaliserende stoornissen = zichtbaar voor de omgeving -> undercontroling en
onderactiviteit van de amygdala
… internaliserende stoornissen = niet zichtbaar voor andere -> overcontroling en
overactiviteit van de amygdala
5 emotieregulatiestrategieën bij ongewenste emoties:
1. Selectie van de situatie > wegblijven van een situatie
2. Modificatie van de situatie (vermijden, time-out) > hierbij ben je al in de situatie
3. Verandering in aandacht
4. Cognitieve herwaardering van de betekenis van de stimulus (reappraisal)
5. Expressie van emoties onderdrukken
Herwaardering zorgt ervoor in de PFC dat iemands
interpretatie van een emotie-opwekkende situatie
verandert.
3. Leertheoretische benaderingen
2 dominantie leerparadigma’s
- Klassiek conditioneren > Pavlov
o Aversieve conditionering > (little
albert) Watson
