Sociale psychologie
Hoofdstuk 1 HC01
Introductie
Sociologie = focust op maatschappelijke klasse, structuur en sociale instituties en analyseert
een gehele groep / society
Persoonlijkheid psychologie = een individu alleen analyseren
Sociale psychologie = zit tussen sociologie en persoonlijkheidspsychologie in. Het is de
wetenschappelijke studie van de manier waarop mensen denken, voelen en gedragen onder
invloed van de aanwezigheid van andere mensen (sociaal invloed). Bij Sociale psychologen
analyseren individuen in de context van een sociale situatie.
Het doel van sociale psychologie is het identificeren van de mens waardoor bijna iedereen
gevoelig is voor sociale invloed ongeacht klasse of cultuur.
Fundamentele attributiefout = oorzaken van een gedrag toeschrijven aan persoonlijke
eigenschappen waarbij de externe factors worden onderschat in sociale situaties
Community vs wallstreet game
Naive realisme = de neiging die mensen hebben om te geloven dat we de wereld om ons heen
objectief zien. Bijvoorbeeld:
- My opinion on global climate change is the most correct
- People who disagree with my opinion about global climate change are biased
Dus de meeste mensen geloven dat ze dingen accuraat interpreteren
Sociale construals = de manier waarop mensen de sociale wereld interpreteren. Vaak in
termen van persoonseigenschappen.
2 bronnen van constructen:
- The need to feel good about yourself (positief zelfbeeld)
- The need to be accurate (accuraat waarnemen)
Heider & Simmel (1944): • De mens construeert eigen sociale realiteit (social construals),
vaak in termen van persoonseigenschappen
Sociale cognitie = hoe mensen informatie selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken
om te oordelen of om beslissingen te maken.
Mensen met veel zelfvertrouwen interpreteren gebeurtenissen op een manier waardoor dat
hun zelfvertrouwen beschermt.
Manier van informatie verwerken hangt af van gecontroleerd (willen) of automatisch
(kunnen)
Self-fulfilling prophecy = bevestiging van de eerste indruk. Je verwacht dat jij of iemand
anders op een bepaalde manier gedraagt waardoor je zo gaat handelen dat de verwachtingen
kloppen: ‘zie je wel’- indruk
Invloed van self-fulfilling prophecy:
mensen geven niet graag toe dat ze zich vergissen, integendeel.
ze zoeken meteen de bevestiging van hun eerste indruk.
van alle informatie die binnenkomt, blijft vooral de "zie je wel"-indruk hangen.
, Pygmalion effect:
Confirmation bias = een neiging dat we naar bevestiging zoeken van onze ideeen en
verwachtingen (hypotheses)
Hindsight bias = ‘dat-wist-ik-allang’
o O.J. simpson rechtzaak
o We passen ons aan om slim over te komen -> (de geest is heel erg lening)
Cold-hot empathy gap (loewenstein) = niet goed in iemand anders zijn schoenen kunnen staan
wanneer je het zelf nooit hebt meegemaakt.
Hoofdstuk 8 HC02
Sociale beinvloeding
Lewin
Latané
Asch
Milgram
Lodewijkx
- Kurt Lewin: veldtheorie =
Wij bevinden in een voortdurend veranderd krachtenveld waarin verschillende
krachten op ons worden uitgeoefend
Menselijk denken, doen en voelen = f(Persoon x Situatie)
Voorbeelden: Verschillende mensen reageren verschillend op dezelfde situatie
- Latané: sociale impact theorie =
Sociale beinvloeding is afhankelijk van:
1. Aantal andere dat druk uitoefent (aantal)
2. Waarde hecht bij de bron van sociale druk (belang)
3. Dicht bij de bron aanwezig (nabijheid)
Gang experiment: gedrag om te helpen neemt af naar mate de
aanwezigheid van andere toeneemt.
Conformiteit = een verandering in iemands gedrag als gevolg van reele invloed van andere
mensen.
Oorzaken van conformiteit:
1. Informationeel – accuraat zijn
2. Normatief – geaccepteerd worden en bij de groep horen
Informationeel = vaak weten niet wat we moeten doen in een situatie dus kijken we naar wat
andere doen als bron van informatie
De kans op conformiteit als gevolg van informationele sociale invloed is het grootst als:
- Situatie onduidelijk is
- Crisis
- Als andere mensen deskundig zijn of autoriteit hebben
,‘pardon mag ik even voor?’
Reden geven m.b.v. het woord “want” werkt zo goed dat het niet eens uitmaakt wat je
erachter zet. Werkt omdat mensen informatie oppervlakkig verwerken: heuristische
informatie verwerking
Sherif’s studie (1936): de situatie was heel dubbelzinnig waardoor participanten onzeker
waren over hun antwoord en naar andere peers keken voor accurate informatie. Volgens
Sherif experiment: hoe belangrijker het is voor mensen om accuraat te zijn hoe eerder ze
conformeren aan informationele sociale beinvloeding
Public compliance vs private acceptance:
Public compliance = overeenkomen met iemand anders gedrag zonder het oprecht te geloven
Private acceptance = overeenkomen met iemand gedrag omdat je het
oprecht geloofd
Contagion = emoties en gedrag kunnen zich snel verspreiden in een
sociale dubbelzinnige situatie waardoor men vetrouwt op de
interpretaties van andere (alien invasie op de radio)
- Asch: Lijn experiment =
Normatief = sociaal psychologische behoefte
- Milgram: gehoorzaamheid aan autoriteiten =
Mensen hechten aan:
- Autoriteiten
- Verantwoordelijkheid afschuiven
- Nabijheid
- Geen ongehoorzame andere
Doel van Milgram’s onderzoek: om de sociale neigingen die samengaan
met destructieve en immoreel gedrag beter te begrijpen
- ‘the experiment requires that you continue’
- ‘please continue’
- ‘it is absolutely essential that you continue’
Redenen waarom het lastig was voor participanten om te stoppen:
- Conformering naar de verkeerde norm
- Self-justification
- Geen persoonlijke verantwoording
, Ethisch niet verantwoord onderzoek vanwege:
- Participanten werden verteld dat het een exp was over geheugen
- Particpanten waren niet helemaal bewust van het contract
- Stress
- Niet duidelijk of ze mochten stoppen
- Inflicted insight
Burger (2009) zelfde experiment als Milgram alleen stopte het experiment bij 150 volts
Mensen zullen conformeren normatieve sociale invloed wanneer:
- De groep groter wordt
- De groep belangrijk voor je is
- Je een bondgenoot hebt in de groep
- De cultuur van de groep collectivisme zijn
Sociale normen: regels die afhankelijk zijn van geaccepteerd gedrag in de maatschappij
Minority influence = een minderheidsgroep kan het gedrag of gedachten van leden in een
meerderheidsgroep beinvloeden. the key to succes = consistency
Boomerang effect = een publieke boodschap die bedoeld is om het gedrag af te nemen, maar
kan ook leidden dat het effect het gedrag juist toeneemt.
Bijv. Gemiddelde alcohol inname onder studenten
Voet-tussen-de-deur-techniek (the foot-in-the-door) = een sociale beinvloedingsstrategie
waarbij mensen met een klein verzoekje rijp te maken voor een groter verzoek
Deur-in-het-gezicht-techniek (the door-in-the-face) = beginnen met een groot verzoek
waardoor een kleiner verzoekje minder erg lijkt
Zelf-perceptie = hoe begrijpen we onszelf?
a. door ogen van anderen
b. sociale omgeving als referentiekader
c. biases
d. emoties als info
1. Door ogen van andere – looking-glass self (codey):
Wat we denken dat andere van ons vinden, beinvloed hoe we over onszelf denken en
waarnemen. We zien onszelf door de ogen van anderen
2. Sociale omgeving – sociale vergelijkingstheorie (Festinger):
zelf-perceptie is daarom afhankelijk van de sociale omgeving waarin we ons bevinden
3. Biases:
- Ik ben beter dan gemiddeld bias
- Self-serving attributional bias = we schrijven succes aan onszelf toe en wanneer we
falen is het dankzij de situatie
4. Emoties – embodied / facial feedback (Fritz Strack):
Hoofdstuk 1 HC01
Introductie
Sociologie = focust op maatschappelijke klasse, structuur en sociale instituties en analyseert
een gehele groep / society
Persoonlijkheid psychologie = een individu alleen analyseren
Sociale psychologie = zit tussen sociologie en persoonlijkheidspsychologie in. Het is de
wetenschappelijke studie van de manier waarop mensen denken, voelen en gedragen onder
invloed van de aanwezigheid van andere mensen (sociaal invloed). Bij Sociale psychologen
analyseren individuen in de context van een sociale situatie.
Het doel van sociale psychologie is het identificeren van de mens waardoor bijna iedereen
gevoelig is voor sociale invloed ongeacht klasse of cultuur.
Fundamentele attributiefout = oorzaken van een gedrag toeschrijven aan persoonlijke
eigenschappen waarbij de externe factors worden onderschat in sociale situaties
Community vs wallstreet game
Naive realisme = de neiging die mensen hebben om te geloven dat we de wereld om ons heen
objectief zien. Bijvoorbeeld:
- My opinion on global climate change is the most correct
- People who disagree with my opinion about global climate change are biased
Dus de meeste mensen geloven dat ze dingen accuraat interpreteren
Sociale construals = de manier waarop mensen de sociale wereld interpreteren. Vaak in
termen van persoonseigenschappen.
2 bronnen van constructen:
- The need to feel good about yourself (positief zelfbeeld)
- The need to be accurate (accuraat waarnemen)
Heider & Simmel (1944): • De mens construeert eigen sociale realiteit (social construals),
vaak in termen van persoonseigenschappen
Sociale cognitie = hoe mensen informatie selecteren, interpreteren, herinneren en gebruiken
om te oordelen of om beslissingen te maken.
Mensen met veel zelfvertrouwen interpreteren gebeurtenissen op een manier waardoor dat
hun zelfvertrouwen beschermt.
Manier van informatie verwerken hangt af van gecontroleerd (willen) of automatisch
(kunnen)
Self-fulfilling prophecy = bevestiging van de eerste indruk. Je verwacht dat jij of iemand
anders op een bepaalde manier gedraagt waardoor je zo gaat handelen dat de verwachtingen
kloppen: ‘zie je wel’- indruk
Invloed van self-fulfilling prophecy:
mensen geven niet graag toe dat ze zich vergissen, integendeel.
ze zoeken meteen de bevestiging van hun eerste indruk.
van alle informatie die binnenkomt, blijft vooral de "zie je wel"-indruk hangen.
, Pygmalion effect:
Confirmation bias = een neiging dat we naar bevestiging zoeken van onze ideeen en
verwachtingen (hypotheses)
Hindsight bias = ‘dat-wist-ik-allang’
o O.J. simpson rechtzaak
o We passen ons aan om slim over te komen -> (de geest is heel erg lening)
Cold-hot empathy gap (loewenstein) = niet goed in iemand anders zijn schoenen kunnen staan
wanneer je het zelf nooit hebt meegemaakt.
Hoofdstuk 8 HC02
Sociale beinvloeding
Lewin
Latané
Asch
Milgram
Lodewijkx
- Kurt Lewin: veldtheorie =
Wij bevinden in een voortdurend veranderd krachtenveld waarin verschillende
krachten op ons worden uitgeoefend
Menselijk denken, doen en voelen = f(Persoon x Situatie)
Voorbeelden: Verschillende mensen reageren verschillend op dezelfde situatie
- Latané: sociale impact theorie =
Sociale beinvloeding is afhankelijk van:
1. Aantal andere dat druk uitoefent (aantal)
2. Waarde hecht bij de bron van sociale druk (belang)
3. Dicht bij de bron aanwezig (nabijheid)
Gang experiment: gedrag om te helpen neemt af naar mate de
aanwezigheid van andere toeneemt.
Conformiteit = een verandering in iemands gedrag als gevolg van reele invloed van andere
mensen.
Oorzaken van conformiteit:
1. Informationeel – accuraat zijn
2. Normatief – geaccepteerd worden en bij de groep horen
Informationeel = vaak weten niet wat we moeten doen in een situatie dus kijken we naar wat
andere doen als bron van informatie
De kans op conformiteit als gevolg van informationele sociale invloed is het grootst als:
- Situatie onduidelijk is
- Crisis
- Als andere mensen deskundig zijn of autoriteit hebben
,‘pardon mag ik even voor?’
Reden geven m.b.v. het woord “want” werkt zo goed dat het niet eens uitmaakt wat je
erachter zet. Werkt omdat mensen informatie oppervlakkig verwerken: heuristische
informatie verwerking
Sherif’s studie (1936): de situatie was heel dubbelzinnig waardoor participanten onzeker
waren over hun antwoord en naar andere peers keken voor accurate informatie. Volgens
Sherif experiment: hoe belangrijker het is voor mensen om accuraat te zijn hoe eerder ze
conformeren aan informationele sociale beinvloeding
Public compliance vs private acceptance:
Public compliance = overeenkomen met iemand anders gedrag zonder het oprecht te geloven
Private acceptance = overeenkomen met iemand gedrag omdat je het
oprecht geloofd
Contagion = emoties en gedrag kunnen zich snel verspreiden in een
sociale dubbelzinnige situatie waardoor men vetrouwt op de
interpretaties van andere (alien invasie op de radio)
- Asch: Lijn experiment =
Normatief = sociaal psychologische behoefte
- Milgram: gehoorzaamheid aan autoriteiten =
Mensen hechten aan:
- Autoriteiten
- Verantwoordelijkheid afschuiven
- Nabijheid
- Geen ongehoorzame andere
Doel van Milgram’s onderzoek: om de sociale neigingen die samengaan
met destructieve en immoreel gedrag beter te begrijpen
- ‘the experiment requires that you continue’
- ‘please continue’
- ‘it is absolutely essential that you continue’
Redenen waarom het lastig was voor participanten om te stoppen:
- Conformering naar de verkeerde norm
- Self-justification
- Geen persoonlijke verantwoording
, Ethisch niet verantwoord onderzoek vanwege:
- Participanten werden verteld dat het een exp was over geheugen
- Particpanten waren niet helemaal bewust van het contract
- Stress
- Niet duidelijk of ze mochten stoppen
- Inflicted insight
Burger (2009) zelfde experiment als Milgram alleen stopte het experiment bij 150 volts
Mensen zullen conformeren normatieve sociale invloed wanneer:
- De groep groter wordt
- De groep belangrijk voor je is
- Je een bondgenoot hebt in de groep
- De cultuur van de groep collectivisme zijn
Sociale normen: regels die afhankelijk zijn van geaccepteerd gedrag in de maatschappij
Minority influence = een minderheidsgroep kan het gedrag of gedachten van leden in een
meerderheidsgroep beinvloeden. the key to succes = consistency
Boomerang effect = een publieke boodschap die bedoeld is om het gedrag af te nemen, maar
kan ook leidden dat het effect het gedrag juist toeneemt.
Bijv. Gemiddelde alcohol inname onder studenten
Voet-tussen-de-deur-techniek (the foot-in-the-door) = een sociale beinvloedingsstrategie
waarbij mensen met een klein verzoekje rijp te maken voor een groter verzoek
Deur-in-het-gezicht-techniek (the door-in-the-face) = beginnen met een groot verzoek
waardoor een kleiner verzoekje minder erg lijkt
Zelf-perceptie = hoe begrijpen we onszelf?
a. door ogen van anderen
b. sociale omgeving als referentiekader
c. biases
d. emoties als info
1. Door ogen van andere – looking-glass self (codey):
Wat we denken dat andere van ons vinden, beinvloed hoe we over onszelf denken en
waarnemen. We zien onszelf door de ogen van anderen
2. Sociale omgeving – sociale vergelijkingstheorie (Festinger):
zelf-perceptie is daarom afhankelijk van de sociale omgeving waarin we ons bevinden
3. Biases:
- Ik ben beter dan gemiddeld bias
- Self-serving attributional bias = we schrijven succes aan onszelf toe en wanneer we
falen is het dankzij de situatie
4. Emoties – embodied / facial feedback (Fritz Strack):
