De kleine Johannes
Samenvatting
De nieuwsgierige Johannes woont met zijn vader en zijn hond presto in een groot
huis. Op een dag gaan presto en Johannes op een boot varen, waarna een libelle
verschijnt die verandert in een elf, windekind. Windekind neemt Johannes mee op
avontuur in de wereld van de planten en dieren en Johannes wordt zelf net zo klein
als het elfje. Tijdens een feest in een konijnenhol krijgt Johannes van Oberon, de
elfenkoning, een sleuteltje voor een schatkist.
Johannes ontmoet na een tijdje de wijze kabouter Wistik die hem vertelt over een
boek met de antwoorden op alle levensvragen. Tijdens de zoektocht naar het boekje
ontmoet Johannes de christelijke Robinetta op wie hij verliefd wordt. Echter scheiden
hun wegen al snel na een voorval over de bijbel. Johannes verliest contact met
iedereen en ontmoet de vreemde Pluizer die hem meeneemt naar dokter cijfer en
zijn vriend Hein (de dood). Johannes raakt,verstrikt in een sombere en duistere
situatie waar hij ontdekt dat zijn vader op sterven ligt. Johannes moet
de,keuze,maken,om,in
de,fantasiewereld,te,blijven,of,terug,te,gaan,naar,de,mensenwereld. Hij kiest het
laatste en,gaat,verder,met,zijn,leven.
Allegorisch sprookje
In een allegorisch sprookje worden de personen gesymboliseerd als abstracte
begrippen. Al deze allegorische sprookjesfiguren oefenen een bepaalde invloed uit
op de hoofdpersoon, Johannes. In de kleine Johannes stellen de personages dus
bepaalde abstracte begrippen voor:
Windekind staat symbolisch voor de kinderlijke fantasie (wereld van de
planten en dieren).
Wistik staat symbool voor de wijsheid, drang naar zoeken van antwoorden
en dus de weetgierigheid.
Robinetta staat symbool voor de liefde, romantiek en jeugderotiek (een
ontwakende seksualiteit).
Pluizer is symbolisch voor het rationeel en verstandelijk denken over het
leven (gaat gepaard met onderzoek).
Dokter cijfer staat symbool voor de systematische benadering van het leven
en het wetenschappelijk uitdrukken van het leven in formules en cijfers.
Hein symboliseert de dood en de duistere, sombere kant van het leven
De ongenoemde symboliseert een bepaalde zuiverheid waarbij er vanuit
sociaal oogpunt wordt gekeken naar het willen helpen van mensen (een goed
mens willen worden).
1
, De personages in dit allegorisch sprookje staan dus allemaal symbool voor een
bepaald abstract begrip. Daarom kan “de kleine Johannes” naast een modern
sprookje, ook een allegorisch sprookje genoemd worden.
Thematiek
Thema Voorbeeld uit het boek
Leven en dood Hein staat symbool voor de dood, vader Johannes op sterfbed
Realiteit en fantasie Windekind is een kinderlijke fantasie van Johannes maar hij ziet dit als
realiteit.
Geluk en blijdschap Johannes vindt de wereld der planten en dieren erg leuk en avontuurlijk
Verdriet en angst Johannes verliest contact met de personages en is bang
Essentie van het Johannes krijgt veel fundamenten van het leven voor zijn kiezen
leven
Idealisme van het Johannes wil een goed mens worden
leven
Godsdienst en Er komen veel stukjes over geloof en christendom naar voren
pantheïsme
Kwaadheid en Johannes maakt kennis met de dood en de duistere kant van het leven
somberheid
Nieuwsgierigheid Johannes is weetgierig en wil op al zijn vragen een antwoord
Kritiek op mensheid De dieren vertellen hoe schadelijk en storend zij de mensen vinden
In “de kleine Johannes” staat de ontwikkeling van de mens centraal. Het gaat hierbij
voornamelijk over de geestelijke ontwikkeling van een kind tot de volwassenheid.
Deze ontwikkeling van het kind wordt gesymboliseerd door diverse gebeurtenissen
en fundamentele vragen over het leven. Hierbij komen de volgende thema’s aan bod:
In het verhaal gaat Johannes op zoek naar enorm veel dingen. Hij gaat op zoek naar
een schatkist, een boek, bepaalde personen. Maar eigenlijk gaat Johannes op zoek
naar de waarheid en naar de ware essentie van het leven. Tijdens zijn avontuur
ontwikkelt Johannes zich continu. Er wordt gebruik gemaakt van verschillende fasen
waar Johannes doorheen gaat en waaruit blijkt dat hij zich blijft ontwikkelen. De
ontwikkeling wordt gesymboliseerd per allegorisch sprookjesfiguur:
1) De eerste fase wordt gesymboliseerd door windekind. Deze staat voor de
fantasie van het kind en de liefde voor natuur. Johannes heeft ook een erg
grote fantasie en houdt ook zeker veel van de natuur. In de eerste fase is
Johannes dus nog echt een klein jongetje.
2) In de tweede fase komt Wistik van pas. Wistik, de wijze kabouter, staat
symbool voor de kennis en de drang om alles te begrijpen. Dit verbindt zich
weer met de nieuwsgierigheid en weetgierigheid van Johannes. Dit slaat ook
terug op het boekje die Johannes wilde vinden.
3) De derde fase is de fase waarin Johannes verliefd wordt. Hierbij speelt
Robinetta een rol als de jeugdliefde van Johannes. De jeugderotiek kent
gelukkige momenten maar ook dieptepunten. Zo worden Robinetta en
Johannes eerst erg verliefd op elkaar maar dit verandert al snel na een
2
Samenvatting
De nieuwsgierige Johannes woont met zijn vader en zijn hond presto in een groot
huis. Op een dag gaan presto en Johannes op een boot varen, waarna een libelle
verschijnt die verandert in een elf, windekind. Windekind neemt Johannes mee op
avontuur in de wereld van de planten en dieren en Johannes wordt zelf net zo klein
als het elfje. Tijdens een feest in een konijnenhol krijgt Johannes van Oberon, de
elfenkoning, een sleuteltje voor een schatkist.
Johannes ontmoet na een tijdje de wijze kabouter Wistik die hem vertelt over een
boek met de antwoorden op alle levensvragen. Tijdens de zoektocht naar het boekje
ontmoet Johannes de christelijke Robinetta op wie hij verliefd wordt. Echter scheiden
hun wegen al snel na een voorval over de bijbel. Johannes verliest contact met
iedereen en ontmoet de vreemde Pluizer die hem meeneemt naar dokter cijfer en
zijn vriend Hein (de dood). Johannes raakt,verstrikt in een sombere en duistere
situatie waar hij ontdekt dat zijn vader op sterven ligt. Johannes moet
de,keuze,maken,om,in
de,fantasiewereld,te,blijven,of,terug,te,gaan,naar,de,mensenwereld. Hij kiest het
laatste en,gaat,verder,met,zijn,leven.
Allegorisch sprookje
In een allegorisch sprookje worden de personen gesymboliseerd als abstracte
begrippen. Al deze allegorische sprookjesfiguren oefenen een bepaalde invloed uit
op de hoofdpersoon, Johannes. In de kleine Johannes stellen de personages dus
bepaalde abstracte begrippen voor:
Windekind staat symbolisch voor de kinderlijke fantasie (wereld van de
planten en dieren).
Wistik staat symbool voor de wijsheid, drang naar zoeken van antwoorden
en dus de weetgierigheid.
Robinetta staat symbool voor de liefde, romantiek en jeugderotiek (een
ontwakende seksualiteit).
Pluizer is symbolisch voor het rationeel en verstandelijk denken over het
leven (gaat gepaard met onderzoek).
Dokter cijfer staat symbool voor de systematische benadering van het leven
en het wetenschappelijk uitdrukken van het leven in formules en cijfers.
Hein symboliseert de dood en de duistere, sombere kant van het leven
De ongenoemde symboliseert een bepaalde zuiverheid waarbij er vanuit
sociaal oogpunt wordt gekeken naar het willen helpen van mensen (een goed
mens willen worden).
1
, De personages in dit allegorisch sprookje staan dus allemaal symbool voor een
bepaald abstract begrip. Daarom kan “de kleine Johannes” naast een modern
sprookje, ook een allegorisch sprookje genoemd worden.
Thematiek
Thema Voorbeeld uit het boek
Leven en dood Hein staat symbool voor de dood, vader Johannes op sterfbed
Realiteit en fantasie Windekind is een kinderlijke fantasie van Johannes maar hij ziet dit als
realiteit.
Geluk en blijdschap Johannes vindt de wereld der planten en dieren erg leuk en avontuurlijk
Verdriet en angst Johannes verliest contact met de personages en is bang
Essentie van het Johannes krijgt veel fundamenten van het leven voor zijn kiezen
leven
Idealisme van het Johannes wil een goed mens worden
leven
Godsdienst en Er komen veel stukjes over geloof en christendom naar voren
pantheïsme
Kwaadheid en Johannes maakt kennis met de dood en de duistere kant van het leven
somberheid
Nieuwsgierigheid Johannes is weetgierig en wil op al zijn vragen een antwoord
Kritiek op mensheid De dieren vertellen hoe schadelijk en storend zij de mensen vinden
In “de kleine Johannes” staat de ontwikkeling van de mens centraal. Het gaat hierbij
voornamelijk over de geestelijke ontwikkeling van een kind tot de volwassenheid.
Deze ontwikkeling van het kind wordt gesymboliseerd door diverse gebeurtenissen
en fundamentele vragen over het leven. Hierbij komen de volgende thema’s aan bod:
In het verhaal gaat Johannes op zoek naar enorm veel dingen. Hij gaat op zoek naar
een schatkist, een boek, bepaalde personen. Maar eigenlijk gaat Johannes op zoek
naar de waarheid en naar de ware essentie van het leven. Tijdens zijn avontuur
ontwikkelt Johannes zich continu. Er wordt gebruik gemaakt van verschillende fasen
waar Johannes doorheen gaat en waaruit blijkt dat hij zich blijft ontwikkelen. De
ontwikkeling wordt gesymboliseerd per allegorisch sprookjesfiguur:
1) De eerste fase wordt gesymboliseerd door windekind. Deze staat voor de
fantasie van het kind en de liefde voor natuur. Johannes heeft ook een erg
grote fantasie en houdt ook zeker veel van de natuur. In de eerste fase is
Johannes dus nog echt een klein jongetje.
2) In de tweede fase komt Wistik van pas. Wistik, de wijze kabouter, staat
symbool voor de kennis en de drang om alles te begrijpen. Dit verbindt zich
weer met de nieuwsgierigheid en weetgierigheid van Johannes. Dit slaat ook
terug op het boekje die Johannes wilde vinden.
3) De derde fase is de fase waarin Johannes verliefd wordt. Hierbij speelt
Robinetta een rol als de jeugdliefde van Johannes. De jeugderotiek kent
gelukkige momenten maar ook dieptepunten. Zo worden Robinetta en
Johannes eerst erg verliefd op elkaar maar dit verandert al snel na een
2
