SW 3.1 SIGNALEREN
Opgelet!
Systematisch signaleren in de maatschappelijke ondersteuning en eerstelijnszorg
,Inhoudsopgave
Inleiding ............................................................................................................................................... 2
Signaleren ............................................................................................................................................ 3
Onderzoek naar het signaal................................................................................................................. 6
Urgentie van het signaal en morele verontwaardiging ..................................................................... 11
Analyse en aanbevelingen ................................................................................................................. 12
Agenderen en acties uitzetten .......................................................................................................... 16
Bronnen ............................................................................................................................................. 18
Reflectie ............................................................................................................................................. 19
1
,Inleiding
In dit verslag ga in onderzoek doen naar onderwerpen die ik signaleer tijdens mijn werkzaamheden in
het sociaal domein. Ik ben persoonlijk begeleider op de afdeling Housing First. Housing First is een
product. Het product Housing First werkt modelgetrouw volgens 8 kernprincipes.
1. Huisvesting is een mensenrecht
2. Keuze en regie voor deelnemers
3. Scheiden van wonen en zorg
4. Herstelondersteuning
5. Harm reduction
6. Actieve betrokkenheid zonder dwang
7. Persoonsgerichte begeleiding
8. Flexibele ondersteuning zo lang als nodig.
Het gemeenschappelijke doel van Housing First Nederland is dakloosheid beëindigen.
Ik wil op een creatieve en flexibele manier signaleren en onderzoeken. Daarna ga ik mijn verslag
stapsgewijs invullen aan de hand van de indicatoren op het beoordelingsformulier. Ten slotte wil ik
afsluiten met één of meerdere conclusies adviezen en acties.
LET OP: voor het online zetten van dit verslag heb ik plaatsen en namen van stichtingen weggelaten
of afgekort vanwege de privacy. Dit leest soms wat moeizamer.
2
, Signaleren
Eerste schets
Een verzameling van signalen
Tijdens mijn werkzaamheden als sociaal werker loop ik soms tegen problemen aan. Participatie,
recidivevermindering en herstelgericht werken zijn termen die ik veel tegenkom in plannen die ik
maak en in de verantwoording die ik af moet leggen voor de zorg die ik lever. Als persoonlijk
begeleider in het sociale domein moet ik werken volgens Evidence Based Practice (EBP). Cliënten
moeten vaak vooruit of moeten gemotiveerd worden. Het doel is problemen oplossen en
zelfredzaamheid vergroten. Een term die ik veel hoor is de term ‘draaideurcliënt’. Deze term verwijst
naar kwetsbare groepen burgers die door omstandigheden continu in een persoonlijke crisis
verkeren op verschillende leefgebieden. Dit kan zijn op het gebied van justitie, financiën, psychische
gesteldheid, dakloosheid etc. De term draaideurcliënt verwijst naar blijven hangen op hetzelfde punt,
niet vooruit kunnen komen.
De vooruitgangsstaat
Wij leven in een zogenaamde vooruitgangsstaat en dat heeft gevolgen voor de samenleving. Het idee
begon met een betere wereld en een hoopvolle toekomst. Het geloof van de vooruitgangsstaat was
gebaseerd op de moderne wetenschap en technologische vooruitgang. De vooruitgangsstaat wilde
armoede, ongeletterdheid en onbeschaafdheid bestrijden. De staat bouwde systemen van onderwijs,
gezondheidszorg, volkshuisvesting, arbeidsmarkt en sociale zekerheid. Sociale cohesie komt vanzelf
als de staat goed georganiseerd is was de gedachte, maar onze sociale wereld is met de exponentiële
groei van de kennis en economie in korte tijd veel complexer geworden. Hierdoor zijn er meer
mogelijkheden en individualiseert de samenleving. Dat maakt het soms ingewikkelder om keuzes te
maken. Mede daardoor komen kwetsbare groepen burgers aan de rand van de samenleving te staan
met alle gevolgen van dien. Participeren wordt steeds lastiger. Het is relevant om de sociologische
context te zien van dit probleem namelijk de gevolgen van de vooruitgangsstaat en bijkomende
individualisering. Dit kan kwetsbaarheid creëren bij grote groepen burgers. Juist deze kwetsbare
doelgroepen worden slachtoffer van goedbedoelde systemen. Ex-gedetineerden zijn een voorbeeld
van een kwetsbare doelgroep in de samenleving. De forensische zorg is een systeem dat werd
ontwikkeld om oplossingen en nieuwe kansen te bieden voor ex-gedetineerden. Maar ook dit
systeem komt met gebreken.
Bron: (Ewijk, 2010)
Forensische zorg
In dit verslag wil ik verder ingaan op signalen en systemen binnen de forensische zorg. Hoe werkt het
eigenlijk en wat zijn de gevolgen van systemen voor ex-gedetineerden? In het volgende kopje ga ik in
op een signaal dat ik onlangs opving in mijn werkzaamheden.
Wat is het signaal?
De term draaideurcliënt in de forensische zorg. Draaideurcliënten komen niet alleen in de
forensische zorg voor, maar ook in de psychiatrie (bv. cliënten die steeds weer opnieuw opgenomen
worden omdat nazorg na opname niet toereikend is). Overlappend is dat hulpverlening/zorg
versnipperd en niet passend is. Er wordt niet gewerkt vanuit de relatie en hulpverlening opereert
vanuit zijn ‘eigen eilandje’. Ook worden er vaak eisen gesteld aan de doelgroep die geholpen kan
3
Opgelet!
Systematisch signaleren in de maatschappelijke ondersteuning en eerstelijnszorg
,Inhoudsopgave
Inleiding ............................................................................................................................................... 2
Signaleren ............................................................................................................................................ 3
Onderzoek naar het signaal................................................................................................................. 6
Urgentie van het signaal en morele verontwaardiging ..................................................................... 11
Analyse en aanbevelingen ................................................................................................................. 12
Agenderen en acties uitzetten .......................................................................................................... 16
Bronnen ............................................................................................................................................. 18
Reflectie ............................................................................................................................................. 19
1
,Inleiding
In dit verslag ga in onderzoek doen naar onderwerpen die ik signaleer tijdens mijn werkzaamheden in
het sociaal domein. Ik ben persoonlijk begeleider op de afdeling Housing First. Housing First is een
product. Het product Housing First werkt modelgetrouw volgens 8 kernprincipes.
1. Huisvesting is een mensenrecht
2. Keuze en regie voor deelnemers
3. Scheiden van wonen en zorg
4. Herstelondersteuning
5. Harm reduction
6. Actieve betrokkenheid zonder dwang
7. Persoonsgerichte begeleiding
8. Flexibele ondersteuning zo lang als nodig.
Het gemeenschappelijke doel van Housing First Nederland is dakloosheid beëindigen.
Ik wil op een creatieve en flexibele manier signaleren en onderzoeken. Daarna ga ik mijn verslag
stapsgewijs invullen aan de hand van de indicatoren op het beoordelingsformulier. Ten slotte wil ik
afsluiten met één of meerdere conclusies adviezen en acties.
LET OP: voor het online zetten van dit verslag heb ik plaatsen en namen van stichtingen weggelaten
of afgekort vanwege de privacy. Dit leest soms wat moeizamer.
2
, Signaleren
Eerste schets
Een verzameling van signalen
Tijdens mijn werkzaamheden als sociaal werker loop ik soms tegen problemen aan. Participatie,
recidivevermindering en herstelgericht werken zijn termen die ik veel tegenkom in plannen die ik
maak en in de verantwoording die ik af moet leggen voor de zorg die ik lever. Als persoonlijk
begeleider in het sociale domein moet ik werken volgens Evidence Based Practice (EBP). Cliënten
moeten vaak vooruit of moeten gemotiveerd worden. Het doel is problemen oplossen en
zelfredzaamheid vergroten. Een term die ik veel hoor is de term ‘draaideurcliënt’. Deze term verwijst
naar kwetsbare groepen burgers die door omstandigheden continu in een persoonlijke crisis
verkeren op verschillende leefgebieden. Dit kan zijn op het gebied van justitie, financiën, psychische
gesteldheid, dakloosheid etc. De term draaideurcliënt verwijst naar blijven hangen op hetzelfde punt,
niet vooruit kunnen komen.
De vooruitgangsstaat
Wij leven in een zogenaamde vooruitgangsstaat en dat heeft gevolgen voor de samenleving. Het idee
begon met een betere wereld en een hoopvolle toekomst. Het geloof van de vooruitgangsstaat was
gebaseerd op de moderne wetenschap en technologische vooruitgang. De vooruitgangsstaat wilde
armoede, ongeletterdheid en onbeschaafdheid bestrijden. De staat bouwde systemen van onderwijs,
gezondheidszorg, volkshuisvesting, arbeidsmarkt en sociale zekerheid. Sociale cohesie komt vanzelf
als de staat goed georganiseerd is was de gedachte, maar onze sociale wereld is met de exponentiële
groei van de kennis en economie in korte tijd veel complexer geworden. Hierdoor zijn er meer
mogelijkheden en individualiseert de samenleving. Dat maakt het soms ingewikkelder om keuzes te
maken. Mede daardoor komen kwetsbare groepen burgers aan de rand van de samenleving te staan
met alle gevolgen van dien. Participeren wordt steeds lastiger. Het is relevant om de sociologische
context te zien van dit probleem namelijk de gevolgen van de vooruitgangsstaat en bijkomende
individualisering. Dit kan kwetsbaarheid creëren bij grote groepen burgers. Juist deze kwetsbare
doelgroepen worden slachtoffer van goedbedoelde systemen. Ex-gedetineerden zijn een voorbeeld
van een kwetsbare doelgroep in de samenleving. De forensische zorg is een systeem dat werd
ontwikkeld om oplossingen en nieuwe kansen te bieden voor ex-gedetineerden. Maar ook dit
systeem komt met gebreken.
Bron: (Ewijk, 2010)
Forensische zorg
In dit verslag wil ik verder ingaan op signalen en systemen binnen de forensische zorg. Hoe werkt het
eigenlijk en wat zijn de gevolgen van systemen voor ex-gedetineerden? In het volgende kopje ga ik in
op een signaal dat ik onlangs opving in mijn werkzaamheden.
Wat is het signaal?
De term draaideurcliënt in de forensische zorg. Draaideurcliënten komen niet alleen in de
forensische zorg voor, maar ook in de psychiatrie (bv. cliënten die steeds weer opnieuw opgenomen
worden omdat nazorg na opname niet toereikend is). Overlappend is dat hulpverlening/zorg
versnipperd en niet passend is. Er wordt niet gewerkt vanuit de relatie en hulpverlening opereert
vanuit zijn ‘eigen eilandje’. Ook worden er vaak eisen gesteld aan de doelgroep die geholpen kan
3
