Rechtssociologie Samenvatting
Als onderdeel van de cursus Recht en Samenleving van de Hogeschool Utrecht
WK 1
Hoofdstuk 1
Rechtssociologie:
studie die verhouding tussen recht en samenleving bestudeert.
Sociale genese:
Invloed samenleving op recht
Sociale werking van het recht:
invloed recht op samenleving
Law in books:
geldende recht waar juristen naar kijken
Law in action
: recht in de praktijk waar rechtssociologen naar kijken
Juridisering samenleving
: Steeds meer zaken worden juridisch
industrialisatie
opkomst verzorgingsstaat
complexer worden samenleving
toename juristen
Hoofdstuk 3
Wetsevaluatie: kijken of wet effectief is
= moeilijk, veel factoren spelen mee, zoals sociale context
Wanneer is wet effectief
? Als het doelen bereikt waarvoor zij is gemaakt
Wet heeft
bedoelde gevolgen
:
● direct doel: gewenste handeling
● indirect doel: achterliggende gedachte
onbedoelde gevolgen
Onderzoek Aubert naar effectiviteit
WET HUISHOUDELIJK PERSONEEL 1949:
doel wet: rechtspositie dienstbodes verbeteren
problemen:
● Dienstbodes niet op de hoogte met inhoud wet (en hun rechten)
● Angst voor baanverlies bij opeisen rechten
● In wet was niet voorzien in de handhaving ervan
Waarom houden groepen zich aan wetten?
5 onderdelen
1
, Gezag van wetten
Sanctie (pakkans belangrijker dan hoogte straf)
Inhoud bekend (zekerheid)
Stemmen overeen met normen van groep (sasv)
eigen belang
SASV = Semi Autonoom Sociaal Veld = groep met eigen normen/waarden, zoals Hells
Angels of studenten van de HU.
Kan wet gewenste situatie/samenleving creëren? = moeilijk, want problemen
:
Groepen houden zich niet aan de wet
economische omstandigheden
mobilisatie burgers
uitvoering wetgeving
datering
onbedoelde gevolgen
WK 2
Hoofdstuk 6
Bureaucratie
volgens
Weber 5 elementen:
Hiërarchische ordening van verschillende functies met duidelijk omschreven
competenties
scheiding ambtelijk werk en privé
Geen mogelijkheid tot nevenfuncties
Taakvervulling volgens vaste regels
Besluitvorming is schriftelijk
→ wetten worden mechanisch uitgevoerd volgens Weber
Franz Kafka: Tsjechisch/Slowaaks schrijver over verregaande vorm van democratie
(kafkaeske trekken)
Voordelen democratie:
geen willekeur, gelijke gevallen gelijk behandeld
gedrag wordt voorspelbaar
Nadelen democratie:
regeldruk
gelijke behandeling ook voor ongelijke gevallen
Streetlevel bureaucracy theorie
: uitvoerders van overheidsbeleid met veel directe
contacten met de burgers, de ambtenaren, voeren wetten vaak anders uit dan de bedoeling
van de wetgeving (mede doordat zij veel beslissingsvrijheid hebben).
Waarom voeren ambtenaren wetten
niet mechanisch
uit?
morele overtuiging
effectiviteit
2
Als onderdeel van de cursus Recht en Samenleving van de Hogeschool Utrecht
WK 1
Hoofdstuk 1
Rechtssociologie:
studie die verhouding tussen recht en samenleving bestudeert.
Sociale genese:
Invloed samenleving op recht
Sociale werking van het recht:
invloed recht op samenleving
Law in books:
geldende recht waar juristen naar kijken
Law in action
: recht in de praktijk waar rechtssociologen naar kijken
Juridisering samenleving
: Steeds meer zaken worden juridisch
industrialisatie
opkomst verzorgingsstaat
complexer worden samenleving
toename juristen
Hoofdstuk 3
Wetsevaluatie: kijken of wet effectief is
= moeilijk, veel factoren spelen mee, zoals sociale context
Wanneer is wet effectief
? Als het doelen bereikt waarvoor zij is gemaakt
Wet heeft
bedoelde gevolgen
:
● direct doel: gewenste handeling
● indirect doel: achterliggende gedachte
onbedoelde gevolgen
Onderzoek Aubert naar effectiviteit
WET HUISHOUDELIJK PERSONEEL 1949:
doel wet: rechtspositie dienstbodes verbeteren
problemen:
● Dienstbodes niet op de hoogte met inhoud wet (en hun rechten)
● Angst voor baanverlies bij opeisen rechten
● In wet was niet voorzien in de handhaving ervan
Waarom houden groepen zich aan wetten?
5 onderdelen
1
, Gezag van wetten
Sanctie (pakkans belangrijker dan hoogte straf)
Inhoud bekend (zekerheid)
Stemmen overeen met normen van groep (sasv)
eigen belang
SASV = Semi Autonoom Sociaal Veld = groep met eigen normen/waarden, zoals Hells
Angels of studenten van de HU.
Kan wet gewenste situatie/samenleving creëren? = moeilijk, want problemen
:
Groepen houden zich niet aan de wet
economische omstandigheden
mobilisatie burgers
uitvoering wetgeving
datering
onbedoelde gevolgen
WK 2
Hoofdstuk 6
Bureaucratie
volgens
Weber 5 elementen:
Hiërarchische ordening van verschillende functies met duidelijk omschreven
competenties
scheiding ambtelijk werk en privé
Geen mogelijkheid tot nevenfuncties
Taakvervulling volgens vaste regels
Besluitvorming is schriftelijk
→ wetten worden mechanisch uitgevoerd volgens Weber
Franz Kafka: Tsjechisch/Slowaaks schrijver over verregaande vorm van democratie
(kafkaeske trekken)
Voordelen democratie:
geen willekeur, gelijke gevallen gelijk behandeld
gedrag wordt voorspelbaar
Nadelen democratie:
regeldruk
gelijke behandeling ook voor ongelijke gevallen
Streetlevel bureaucracy theorie
: uitvoerders van overheidsbeleid met veel directe
contacten met de burgers, de ambtenaren, voeren wetten vaak anders uit dan de bedoeling
van de wetgeving (mede doordat zij veel beslissingsvrijheid hebben).
Waarom voeren ambtenaren wetten
niet mechanisch
uit?
morele overtuiging
effectiviteit
2
