Ontwikkelingspsychologie
Tilburg University
Samenvatting van de Hoorcolleges
Collegejaar 2021/2022
Experiencing the Lifespan
, Ontwikkelingspsychologie
Hoorcollege 1
Kenmerken vroegere (smalle) visie op ontwikkeling:
• Sequentieel – verschillende stadia/niveaus/fases
• Unidirectioneel – eerdere veranderingen zijn een voorwaarde voor latere
• End state (eindstaat)- hogere waarde dan de oorspronkelijke staat
• Onomkeerbaar in de vooruitgang
• Kwalitatief - structurele transformaties
• Biologische groei – onafhankelijk van cultuur
• Universeel – hetzelfde voor iedereen
Kenmerken tegenwoordige (brede) visie op ontwikkeling:
- Niet noodzakelijk gebaseerd op fases die elkaar opvolgen
- Heeft niet altijd een eindstaat die een hogere waarde heeft (bijvoorbeeld persoonlijkheid)
- Is zowel kwalitatief als kwantitatief (bv. Taal – aantal woorden)
- Kan universeel zijn, maar ook verschillen tussen personen
- Wordt beinvloed door cultuur en biologie
- Kan binnen personen in positieve zin veranderen maar ook beperkt worden, afhankelijk van de
omstandigheden (plastisch)
Intraindividuele verschillen = binnen persoonlijke verschillen -> longitudinale designs (verandering
meten)
Interindividuele verschillen = tussen persoonlijke verschillen -> cross-sectionele designs (verschil
meten)
Ontwikkelingspsychologie betreft de veranderingen binnen personen gedurende de levensloop, en
de verschillen en onvereenkomsten tussen personen met betrekking tot de aard van de
veranderingen
Jong oud: 60-80 jaar
▪ Nog relatief gezond ▪ Actief
Oud oud: 80-100 jaar
▪ Toegenomen risico voor fysieke en cognitieve
problemen
Biologische leeftijd is nooit verantwoordelijk voor
veranderingen, en verklaart veranderingen daarom ook
niet!!
Variabiliteit = korte termijn veranderingen die min of
meer omkeerbaar zijn verandering = min of meer
blijvend
Je kunt leeftijd continue benaderen: Correlaties tussen
leeftijd & vaardigheid.
Je kunt leeftijd categorisch benaderen (tussen groepen):
je maakt leeftijdsgroepen, je kijkt naar het verschil in
gemiddelden.
▪ Cohort = iedere groep uit dezelfde culturele omgeving en dezelfde tijdsinterval
▪ Cohorteffect = Verschillen in variabelen die relevant zijn voor de ontwikkeling, die voortkomen uit
(niet-leeftijdsgerelateerde) factoren waaraan iedere geboortecohort is blootgesteld Cross-
sectionele designs
Voordelen:
Tilburg University
Samenvatting van de Hoorcolleges
Collegejaar 2021/2022
Experiencing the Lifespan
, Ontwikkelingspsychologie
Hoorcollege 1
Kenmerken vroegere (smalle) visie op ontwikkeling:
• Sequentieel – verschillende stadia/niveaus/fases
• Unidirectioneel – eerdere veranderingen zijn een voorwaarde voor latere
• End state (eindstaat)- hogere waarde dan de oorspronkelijke staat
• Onomkeerbaar in de vooruitgang
• Kwalitatief - structurele transformaties
• Biologische groei – onafhankelijk van cultuur
• Universeel – hetzelfde voor iedereen
Kenmerken tegenwoordige (brede) visie op ontwikkeling:
- Niet noodzakelijk gebaseerd op fases die elkaar opvolgen
- Heeft niet altijd een eindstaat die een hogere waarde heeft (bijvoorbeeld persoonlijkheid)
- Is zowel kwalitatief als kwantitatief (bv. Taal – aantal woorden)
- Kan universeel zijn, maar ook verschillen tussen personen
- Wordt beinvloed door cultuur en biologie
- Kan binnen personen in positieve zin veranderen maar ook beperkt worden, afhankelijk van de
omstandigheden (plastisch)
Intraindividuele verschillen = binnen persoonlijke verschillen -> longitudinale designs (verandering
meten)
Interindividuele verschillen = tussen persoonlijke verschillen -> cross-sectionele designs (verschil
meten)
Ontwikkelingspsychologie betreft de veranderingen binnen personen gedurende de levensloop, en
de verschillen en onvereenkomsten tussen personen met betrekking tot de aard van de
veranderingen
Jong oud: 60-80 jaar
▪ Nog relatief gezond ▪ Actief
Oud oud: 80-100 jaar
▪ Toegenomen risico voor fysieke en cognitieve
problemen
Biologische leeftijd is nooit verantwoordelijk voor
veranderingen, en verklaart veranderingen daarom ook
niet!!
Variabiliteit = korte termijn veranderingen die min of
meer omkeerbaar zijn verandering = min of meer
blijvend
Je kunt leeftijd continue benaderen: Correlaties tussen
leeftijd & vaardigheid.
Je kunt leeftijd categorisch benaderen (tussen groepen):
je maakt leeftijdsgroepen, je kijkt naar het verschil in
gemiddelden.
▪ Cohort = iedere groep uit dezelfde culturele omgeving en dezelfde tijdsinterval
▪ Cohorteffect = Verschillen in variabelen die relevant zijn voor de ontwikkeling, die voortkomen uit
(niet-leeftijdsgerelateerde) factoren waaraan iedere geboortecohort is blootgesteld Cross-
sectionele designs
Voordelen:
