‘If you want total security, go to prison. There you’re fed, clothed,
given medical care and so on. The only thing lacking, is freedom’
Voorwoord
– Amerikaanse president Dwight Eisenhower
TUSSEN VEILIGHEID
Joran Tibor de Jong (500724515)
EN PRIVACY Marith Lengkeek (500735919)
07/04/2016
Onder begeleiding van Dennis van den Berg
Een vergelijkend onderzoek naar de privacy-
veiligheidsverhouding tussen Station Amsterdam
Centraal en Station Uitgeest
, Voorwoord
Voor u ligt het onderzoeksrapport vergelijkend onderzoeksrapport van Marith
Lengkeek en Joran Tibor de Jong, eerstejaars bestuurskunde studenten aan de
HvA.
In dit rapport vindt u onze bevingen over het verschil tussen de privacy veiligheid
afweging die passanten maken op Amsterdam Centraal Station en Station
Uitgeest. Waar wij geruim 10 weken lang onderzoek naar aanleiding van de
resultaten voortgekomen uit het onderzoeksrapport ‘’de invloed van het robot-
oog’’ van Joran Tibor de Jong en Paulo Dos Santos over de invloed van
gemeentelijk preventief cameratoezicht.
Een speciaal dankwoord gaat uit naar D. van den Berg voor zijn adviezen en
medewerking en al de respondenten die hun tijd hebben gegeven bij het invullen
van de enquêtes.
1
, Inhoudsopgave
Voorwoord .......................................................................................................................................... 0
Voorwoord .............................................................................................................................................. 1
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2
Samenvatting........................................................................................................................................... 4
1: Inleiding ............................................................................................................................................... 5
1.1: Introductie onderwerp ................................................................................................................. 5
1.2: Relevantie onderwerp .................................................................................................................. 5
1.3: Probleemstelling........................................................................................................................... 6
1.4: Doelstelling ................................................................................................................................... 6
1.5: Vraagstelling ................................................................................................................................. 7
1.6: Opbouw rapport ........................................................................................................................... 7
2: Literatuuronderzoek............................................................................................................................ 8
2.1: Theoretisch kader ......................................................................................................................... 8
2.1.1: Panopticum effect ................................................................................................................. 9
2.1.2: Chilling effect ......................................................................................................................... 9
2.1.3: Selffulfilling prophecy & De klassieke conditionering theorie ............................................ 10
2.1.4: Hypothese op cameratoezicht ............................................................................................ 10
2.1.5 Waterbed-effect ................................................................................................................... 10
2.1.6: Relatie cameratoezicht en veiligheid .................................................................................. 10
2.1.7: Relatie cameratoezicht en privacy ...................................................................................... 11
2.2: Operationalisering van begrippen .............................................................................................. 11
2.2.1: Dorp ..................................................................................................................................... 11
2.2.2: Stad ...................................................................................................................................... 12
2.2.3: Veiligheid en veiligheidsgevoel ........................................................................................... 12
2.2.4: Privacy en privacy gevoel .................................................................................................... 12
2.2.5: Massasurveillance ............................................................................................................... 13
2.2.6: Schijnveiligheid en schijnonveiligheid ................................................................................. 13
2.2.7: welke maatregelen nemen je privacy af voor veiligheid..................................................... 13
Hoofdstuk 3: Methode .......................................................................................................................... 14
3.1: Het onderzoek ............................................................................................................................ 14
3.2: Populatie & steekproef .............................................................................................................. 14
3.3: Meetinstrumenten ..................................................................................................................... 14
3.4: Procedure ................................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 4: Onderzoeksresultaten ..................................................................................................... 15
4.1: Zijn de passanten bekend met de veiligheidsmaatregelen op het station? .............................. 15
2
, 4.1.1 Daadwerkelijke veiligheidsmaatregelen .............................................................................. 15
4.1.2 Amsterdam Centraal Station ................................................................................................ 16
4.1.3 Station Uitgeest .................................................................................................................... 17
4.1.4 Conclusie .............................................................................................................................. 18
4.2: Hoe veilig voelen de passanten zich op het station? ................................................................. 18
4.2.1 Amsterdam Centraal Station ................................................................................................ 18
4.2.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 19
4.2.3 Conclusie .............................................................................................................................. 19
4.3: Hoe groot vinden de passanten hun privacy op het station? .................................................... 20
4.3.1 Amsterdam Centraal Station ................................................................................................ 21
4.3.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 24
4.3.3 Conclusie .............................................................................................................................. 26
4.4: Wat is het effect van cameratoezicht op het privacy gevoel van de passanten? ...................... 29
4.4.1 Amsterdam Centraal station ................................................................................................ 29
4.4.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 29
4.4.3 Conclusie .............................................................................................................................. 30
4.5: Wat is het effect van cameratoezicht op het veiligheidsgevoel van de passanten? ................. 30
4.5.1: Amsterdam Centraal Station ............................................................................................... 30
4.5.2: Station Uitgeest ................................................................................................................... 31
4.5.3 Conclusie .............................................................................................................................. 32
4.6: Wat is de relatie tussen veiligheid en privacy bij de respondenten?......................................... 32
4.6.1 Amsterdam Centraal station ................................................................................................ 32
4.6.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 33
4.6.3 Conclusie .............................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 5: conclusie en discussie ...................................................................................................... 34
5.1: Beantwoording hoofdvraag........................................................................................................ 34
5.2: Conclusie .................................................................................................................................... 34
5.3: Discussie ..................................................................................................................................... 34
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 36
Bijlages:.............................................................................................................................................. 39
Bijlage 1: Enquête .......................................................................................................................... 39
Bijlage 2: Informatie respondenten .............................................................................................. 45
Nawoord ................................................................................................................................................ 57
3
given medical care and so on. The only thing lacking, is freedom’
Voorwoord
– Amerikaanse president Dwight Eisenhower
TUSSEN VEILIGHEID
Joran Tibor de Jong (500724515)
EN PRIVACY Marith Lengkeek (500735919)
07/04/2016
Onder begeleiding van Dennis van den Berg
Een vergelijkend onderzoek naar de privacy-
veiligheidsverhouding tussen Station Amsterdam
Centraal en Station Uitgeest
, Voorwoord
Voor u ligt het onderzoeksrapport vergelijkend onderzoeksrapport van Marith
Lengkeek en Joran Tibor de Jong, eerstejaars bestuurskunde studenten aan de
HvA.
In dit rapport vindt u onze bevingen over het verschil tussen de privacy veiligheid
afweging die passanten maken op Amsterdam Centraal Station en Station
Uitgeest. Waar wij geruim 10 weken lang onderzoek naar aanleiding van de
resultaten voortgekomen uit het onderzoeksrapport ‘’de invloed van het robot-
oog’’ van Joran Tibor de Jong en Paulo Dos Santos over de invloed van
gemeentelijk preventief cameratoezicht.
Een speciaal dankwoord gaat uit naar D. van den Berg voor zijn adviezen en
medewerking en al de respondenten die hun tijd hebben gegeven bij het invullen
van de enquêtes.
1
, Inhoudsopgave
Voorwoord .......................................................................................................................................... 0
Voorwoord .............................................................................................................................................. 1
Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2
Samenvatting........................................................................................................................................... 4
1: Inleiding ............................................................................................................................................... 5
1.1: Introductie onderwerp ................................................................................................................. 5
1.2: Relevantie onderwerp .................................................................................................................. 5
1.3: Probleemstelling........................................................................................................................... 6
1.4: Doelstelling ................................................................................................................................... 6
1.5: Vraagstelling ................................................................................................................................. 7
1.6: Opbouw rapport ........................................................................................................................... 7
2: Literatuuronderzoek............................................................................................................................ 8
2.1: Theoretisch kader ......................................................................................................................... 8
2.1.1: Panopticum effect ................................................................................................................. 9
2.1.2: Chilling effect ......................................................................................................................... 9
2.1.3: Selffulfilling prophecy & De klassieke conditionering theorie ............................................ 10
2.1.4: Hypothese op cameratoezicht ............................................................................................ 10
2.1.5 Waterbed-effect ................................................................................................................... 10
2.1.6: Relatie cameratoezicht en veiligheid .................................................................................. 10
2.1.7: Relatie cameratoezicht en privacy ...................................................................................... 11
2.2: Operationalisering van begrippen .............................................................................................. 11
2.2.1: Dorp ..................................................................................................................................... 11
2.2.2: Stad ...................................................................................................................................... 12
2.2.3: Veiligheid en veiligheidsgevoel ........................................................................................... 12
2.2.4: Privacy en privacy gevoel .................................................................................................... 12
2.2.5: Massasurveillance ............................................................................................................... 13
2.2.6: Schijnveiligheid en schijnonveiligheid ................................................................................. 13
2.2.7: welke maatregelen nemen je privacy af voor veiligheid..................................................... 13
Hoofdstuk 3: Methode .......................................................................................................................... 14
3.1: Het onderzoek ............................................................................................................................ 14
3.2: Populatie & steekproef .............................................................................................................. 14
3.3: Meetinstrumenten ..................................................................................................................... 14
3.4: Procedure ................................................................................................................................... 14
Hoofdstuk 4: Onderzoeksresultaten ..................................................................................................... 15
4.1: Zijn de passanten bekend met de veiligheidsmaatregelen op het station? .............................. 15
2
, 4.1.1 Daadwerkelijke veiligheidsmaatregelen .............................................................................. 15
4.1.2 Amsterdam Centraal Station ................................................................................................ 16
4.1.3 Station Uitgeest .................................................................................................................... 17
4.1.4 Conclusie .............................................................................................................................. 18
4.2: Hoe veilig voelen de passanten zich op het station? ................................................................. 18
4.2.1 Amsterdam Centraal Station ................................................................................................ 18
4.2.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 19
4.2.3 Conclusie .............................................................................................................................. 19
4.3: Hoe groot vinden de passanten hun privacy op het station? .................................................... 20
4.3.1 Amsterdam Centraal Station ................................................................................................ 21
4.3.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 24
4.3.3 Conclusie .............................................................................................................................. 26
4.4: Wat is het effect van cameratoezicht op het privacy gevoel van de passanten? ...................... 29
4.4.1 Amsterdam Centraal station ................................................................................................ 29
4.4.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 29
4.4.3 Conclusie .............................................................................................................................. 30
4.5: Wat is het effect van cameratoezicht op het veiligheidsgevoel van de passanten? ................. 30
4.5.1: Amsterdam Centraal Station ............................................................................................... 30
4.5.2: Station Uitgeest ................................................................................................................... 31
4.5.3 Conclusie .............................................................................................................................. 32
4.6: Wat is de relatie tussen veiligheid en privacy bij de respondenten?......................................... 32
4.6.1 Amsterdam Centraal station ................................................................................................ 32
4.6.2 Station Uitgeest .................................................................................................................... 33
4.6.3 Conclusie .............................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 5: conclusie en discussie ...................................................................................................... 34
5.1: Beantwoording hoofdvraag........................................................................................................ 34
5.2: Conclusie .................................................................................................................................... 34
5.3: Discussie ..................................................................................................................................... 34
Literatuurlijst ......................................................................................................................................... 36
Bijlages:.............................................................................................................................................. 39
Bijlage 1: Enquête .......................................................................................................................... 39
Bijlage 2: Informatie respondenten .............................................................................................. 45
Nawoord ................................................................................................................................................ 57
3
