Samenvatting infecties
Blok 5
Inhoudsopgave
1 Vaccinaties ...................................................................................................................................................3
Rijksvaccinatieprogramma ................................................................................................................................. 5
2 Kinkhoest .....................................................................................................................................................6
2.1 22-weken prik ............................................................................................................................................... 7
3 Difterie....................................................................................................................................................... 10
4 Tetanus ...................................................................................................................................................... 12
5 Polio........................................................................................................................................................... 14
6 Rodehond (Rubella), 3de ziekte ................................................................................................................... 15
7 Mazelen ..................................................................................................................................................... 18
8 Pneumokokken .......................................................................................................................................... 21
9 Meningokokken ......................................................................................................................................... 23
10 De bof ...................................................................................................................................................... 26
11 Hib (Haemophilus influenzae type b-infectie) ........................................................................................... 28
12 Rotavirus .................................................................................................................................................. 30
13 Waterpokken (varicella) ........................................................................................................................... 32
14 Zesde ziekte (exanthema subitum) ........................................................................................................... 35
15 Vijfde ziekte (erythema infectiosum), parvovirus B19 ............................................................................... 36
16 Gordelroos (herpes zoster) ....................................................................................................................... 39
17 Roodvonk, 2de ziekte ................................................................................................................................ 41
18 Ziekte van Lyme ....................................................................................................................................... 42
19 SOA’s ....................................................................................................................................................... 44
19.1 Herpes simplex .......................................................................................................................................... 44
19.2 Chlamydia ................................................................................................................................................. 51
19.3 Gonorroe ................................................................................................................................................... 55
19.4 Lues (Syfilis) ............................................................................................................................................... 57
19.5 Genitale wratten ....................................................................................................................................... 63
19.6 HPV ........................................................................................................................................................... 66
1
, 19.7 Hepatitis B ................................................................................................................................................. 69
19.8 Scabiës (schurft) ........................................................................................................................................ 73
20 Candida .................................................................................................................................................... 79
21 Bacteriële vaginoses ................................................................................................................................. 82
22 Trichoromonas ......................................................................................................................................... 84
23 Cytomegalovirusinfectie (CMV) ................................................................................................................ 85
24 COVID-19 (SARS-CoV-2) ............................................................................................................................ 89
25 Toxoplasmose .......................................................................................................................................... 92
26 Listeria ..................................................................................................................................................... 95
27 Griep (Influenza) ...................................................................................................................................... 97
28 Ziekte van Pfeiffer .................................................................................................................................. 100
29 Legionella ............................................................................................................................................... 102
30 Q koorts ................................................................................................................................................. 104
31 RS virus .................................................................................................................................................. 106
32 GAS (groep-A-streptokokken) ................................................................................................................. 108
33 GBS (groep-b-streptokokken) ................................................................................................................. 110
34 Tuberculose (TBC) .................................................................................................................................. 112
35 MRSA ..................................................................................................................................................... 114
36 Zika ........................................................................................................................................................ 117
37 Hepatitis A ............................................................................................................................................. 120
38 Malaria .................................................................................................................................................. 122
2
,1 Vaccinaties
Ons afweersysteem bestaat uit twee takken met elk sterke en zwakke punten:
• Het aangeboren afweersysteem (niet-specifieke afweersysteem) reageert vrijwel
meteen op een ziekteverwekker, is breed inzetbaar, maar minder effectief. Omdat
het een aspecifieke respons betreft kan het in uitzonderlijke gevallen veel schade
aanrichten aan gezonde lichaamscellen, hetgeen kan uitmonden in een
cytokinenstorm.
• Het aangeleerde (verworven) afweersysteem (specifieke afweersysteem) bestaat uit
B- en T-cellen, en moet in tegenstelling tot het aangeboren afweersysteem eerst de
ziekteverwekker leren herkennen.
Daarnaast is het zo gefocust op de ziekteverwekker dat her er al snel en effectief op
reageert. Dit leerproces kost tijd, van een paar dagen tot twee weken.
Belangrijk is dat er ook geheugencellen worden gevormd en langlevende plasmacellen die
antistoffen blijven produceren.
Als deze geheugencellen later dezelfde ziekteverwekker herkennen, komen ze versneld en
effectiever in actie. Je wordt dan niet of minder ziek, en dat noemen we immuniteit.
Een vaccin doet een besmetting na zonder dat er ziekte veroorzaakt wordt, en zorgt zo op
een veilige manier voor de vorming van geheugencellen. Verschillende soorten vaccins
bereiken dat op verschillende manieren:
• Vaccins die een aangepaste vorm van de ziekteverwekker bevatten
We onderscheiden twee soorten vaccins:
1. Dood geïnactiveerd
In dode geïnactiveerde vaccins zitten de delen van een bacterie of een virus die een goede
afweerreactie opwekken. Er zitten geen levende organismen in. Je krijgt dus geen infectie en
het kan ook geen ziekte veroorzaken bij mensen met een minder functionerend
immuunsysteem.
De immuunreactie is wel wat minder sterk waardoor vaak meerdere vaccinaties nodig zijn
voor langdurige bescherming.
3
, Dode vaccins kunnen zijn: whole cell vaccins (gehele gedode organismen), acellulaire vaccins
(kleine delen van het dode organisme), toxoïden (vaccin die afweer biedt tegen toxinen),
vaccins gemaakt door DNA-recombinatietechnieken en geconjugeerde vaccins.
2. Levend verzwakt.
Levend verzwakte vaccins bevatten levende virussen of bacteriën die zodanig verzwakt zijn
dat ze geen ziekte kunnen veroorzaken, maar wel een goede immuunreactie opwekken.
Levend verzwakt vaccin wordt in principe niet toegediend tijdens de zwangerschap omdat,
het ongeboren kind nog geen goed funcitonerend immuunsysteem heeft. Virussen kunnen
hierdoor de placenta passeren en het verzwakte vaccinvirus kan een infectie veroorzaken
(zeldzaam). Daarnaast is het immuunsysteem van de zwangere vrouw anders en reageert
het mogelijk minder optimaal op levende vaccins.
• Vaccins die door mensen gebouwd zijn uit delen van de ziekteverwekker.
Zoals vector vaccins, subeenheidvaccins en RNA/DNA vaccins
4
Blok 5
Inhoudsopgave
1 Vaccinaties ...................................................................................................................................................3
Rijksvaccinatieprogramma ................................................................................................................................. 5
2 Kinkhoest .....................................................................................................................................................6
2.1 22-weken prik ............................................................................................................................................... 7
3 Difterie....................................................................................................................................................... 10
4 Tetanus ...................................................................................................................................................... 12
5 Polio........................................................................................................................................................... 14
6 Rodehond (Rubella), 3de ziekte ................................................................................................................... 15
7 Mazelen ..................................................................................................................................................... 18
8 Pneumokokken .......................................................................................................................................... 21
9 Meningokokken ......................................................................................................................................... 23
10 De bof ...................................................................................................................................................... 26
11 Hib (Haemophilus influenzae type b-infectie) ........................................................................................... 28
12 Rotavirus .................................................................................................................................................. 30
13 Waterpokken (varicella) ........................................................................................................................... 32
14 Zesde ziekte (exanthema subitum) ........................................................................................................... 35
15 Vijfde ziekte (erythema infectiosum), parvovirus B19 ............................................................................... 36
16 Gordelroos (herpes zoster) ....................................................................................................................... 39
17 Roodvonk, 2de ziekte ................................................................................................................................ 41
18 Ziekte van Lyme ....................................................................................................................................... 42
19 SOA’s ....................................................................................................................................................... 44
19.1 Herpes simplex .......................................................................................................................................... 44
19.2 Chlamydia ................................................................................................................................................. 51
19.3 Gonorroe ................................................................................................................................................... 55
19.4 Lues (Syfilis) ............................................................................................................................................... 57
19.5 Genitale wratten ....................................................................................................................................... 63
19.6 HPV ........................................................................................................................................................... 66
1
, 19.7 Hepatitis B ................................................................................................................................................. 69
19.8 Scabiës (schurft) ........................................................................................................................................ 73
20 Candida .................................................................................................................................................... 79
21 Bacteriële vaginoses ................................................................................................................................. 82
22 Trichoromonas ......................................................................................................................................... 84
23 Cytomegalovirusinfectie (CMV) ................................................................................................................ 85
24 COVID-19 (SARS-CoV-2) ............................................................................................................................ 89
25 Toxoplasmose .......................................................................................................................................... 92
26 Listeria ..................................................................................................................................................... 95
27 Griep (Influenza) ...................................................................................................................................... 97
28 Ziekte van Pfeiffer .................................................................................................................................. 100
29 Legionella ............................................................................................................................................... 102
30 Q koorts ................................................................................................................................................. 104
31 RS virus .................................................................................................................................................. 106
32 GAS (groep-A-streptokokken) ................................................................................................................. 108
33 GBS (groep-b-streptokokken) ................................................................................................................. 110
34 Tuberculose (TBC) .................................................................................................................................. 112
35 MRSA ..................................................................................................................................................... 114
36 Zika ........................................................................................................................................................ 117
37 Hepatitis A ............................................................................................................................................. 120
38 Malaria .................................................................................................................................................. 122
2
,1 Vaccinaties
Ons afweersysteem bestaat uit twee takken met elk sterke en zwakke punten:
• Het aangeboren afweersysteem (niet-specifieke afweersysteem) reageert vrijwel
meteen op een ziekteverwekker, is breed inzetbaar, maar minder effectief. Omdat
het een aspecifieke respons betreft kan het in uitzonderlijke gevallen veel schade
aanrichten aan gezonde lichaamscellen, hetgeen kan uitmonden in een
cytokinenstorm.
• Het aangeleerde (verworven) afweersysteem (specifieke afweersysteem) bestaat uit
B- en T-cellen, en moet in tegenstelling tot het aangeboren afweersysteem eerst de
ziekteverwekker leren herkennen.
Daarnaast is het zo gefocust op de ziekteverwekker dat her er al snel en effectief op
reageert. Dit leerproces kost tijd, van een paar dagen tot twee weken.
Belangrijk is dat er ook geheugencellen worden gevormd en langlevende plasmacellen die
antistoffen blijven produceren.
Als deze geheugencellen later dezelfde ziekteverwekker herkennen, komen ze versneld en
effectiever in actie. Je wordt dan niet of minder ziek, en dat noemen we immuniteit.
Een vaccin doet een besmetting na zonder dat er ziekte veroorzaakt wordt, en zorgt zo op
een veilige manier voor de vorming van geheugencellen. Verschillende soorten vaccins
bereiken dat op verschillende manieren:
• Vaccins die een aangepaste vorm van de ziekteverwekker bevatten
We onderscheiden twee soorten vaccins:
1. Dood geïnactiveerd
In dode geïnactiveerde vaccins zitten de delen van een bacterie of een virus die een goede
afweerreactie opwekken. Er zitten geen levende organismen in. Je krijgt dus geen infectie en
het kan ook geen ziekte veroorzaken bij mensen met een minder functionerend
immuunsysteem.
De immuunreactie is wel wat minder sterk waardoor vaak meerdere vaccinaties nodig zijn
voor langdurige bescherming.
3
, Dode vaccins kunnen zijn: whole cell vaccins (gehele gedode organismen), acellulaire vaccins
(kleine delen van het dode organisme), toxoïden (vaccin die afweer biedt tegen toxinen),
vaccins gemaakt door DNA-recombinatietechnieken en geconjugeerde vaccins.
2. Levend verzwakt.
Levend verzwakte vaccins bevatten levende virussen of bacteriën die zodanig verzwakt zijn
dat ze geen ziekte kunnen veroorzaken, maar wel een goede immuunreactie opwekken.
Levend verzwakt vaccin wordt in principe niet toegediend tijdens de zwangerschap omdat,
het ongeboren kind nog geen goed funcitonerend immuunsysteem heeft. Virussen kunnen
hierdoor de placenta passeren en het verzwakte vaccinvirus kan een infectie veroorzaken
(zeldzaam). Daarnaast is het immuunsysteem van de zwangere vrouw anders en reageert
het mogelijk minder optimaal op levende vaccins.
• Vaccins die door mensen gebouwd zijn uit delen van de ziekteverwekker.
Zoals vector vaccins, subeenheidvaccins en RNA/DNA vaccins
4
