Samenvatting leerdoelen vwo 6 cultuur van moderne

Leerdoelen - Historische context:

 Je kunt uitleggen hoe traditionele maatschappelijke waarden ter discussie komen te staan door
het socialisme, nationalisme en nationaalsocialisme

Socialisme is een politieke maatschappijvorm, gebaseerd op socialisatie en het collectief
eigendomsrecht van de productiemiddelen. Kerngedachte binnen deze stromingen is dat het
collectief de hoogste beslissingsbevoegdheid heeft over de verdeling van macht en goederen.

Nationalisme is een in de 19e eeuw ontstane politieke ideologie die stelt dat de staat als politieke
eenheid moet voortvloeien uit de natie als historisch gegroeide sociaal-culturele eenheid.

Nationaalsocialisme is een ondemocratische ideologie waarin nationalisme en racisme een grote rol
spelen, zoals in Duitsland onder Hitler (1933-1945).

Door dat de wereld was verandert door de oorlogen in Europa, wilden kunstenaars ook dat de kunst
moest veranderen. Het zou niet meer bij de tijd passen om dezelfde kunst als voorheen te maken.

 Je kunt uitleggen hoe de maatschappelijke positie van vrouwen verandert door emancipatie en
feminisme

Het feminisme was een stroming die streed voor gelijke rechten tussen mannen en vrouwen. Dit
gebeurde door emancipatiebewegingen. Vrouwen organiseerden zich in verenigingen die streden
voor kiesrecht en toegang tot hoger onderwijs. Hierdoor kregen vrouwen meer rechten. Ook in de
kunst mochten vrouwen meer uitvoeren.

 Je kunt uitleggen wat de politieke, economische en maatschappelijke invloed was van de Eerste
en Tweede Wereldoorlog

Na de twee wereldoorlogen was er in de wereld veel politieke onrust. Men wist niet meer hoe zij hun
land moesten opbouwen. De economie was namelijk helemaal ingestort. Kunstenaars gingen dan
ook hele andere soorten kunst maken, omdat de wereld, en dus ook de mentaliteit van de meeste
mensen helemaal verandert was.



Leerdoelen - Kunsthistorische context:

 Uitleggen wat er bedoeld wordt met de begrippen modernisme en avant-gardisme

Modernisme is het totaal van vernieuwende stromingen in de kunsten en de westerse maatschappij
die vanaf het eind van de 19e eeuw opkwamen als reactie op het estheticisme en realisme in de
toenmalige kunst. Modernisten wilden breken met het verleden en hadden sterke ideologieën en
een autonome / wetenschappelijke benadering van kunst.

 kunst moet origineel
 kunst kan maatschappij verbeteren
 zoektocht naar essentie
 kunst moet vernieuwend zijn

Avant-garde is een groep jonge vooruitstrevende kunstenaars. Kunstenaars die de grootse
veranderingen hebben gebracht. (aanvoerder van verandering)

 Je weet wat de visie was op de geschiedenis en wat hierin bedoeld wordt met de breuk met het
verleden. Vóór de tijd van het modernisme moesten kunstenaars zich aan bepaalde

, academische regels houden, die ze nu gaan verbreken. Kunstenaars gingen bijvoorbeeld hun
onderbewuste gevoelens uitdrukken in kunst. Ze streefde naar essentie en puurheid in kunst.

 Je kunt uitleggen hoe de rol van kunstenaar in deze periode verandert (o.a. avant-garde,
kunstenaar als individualist, baanbreker en provocateur) De rol van de kunstenaar veranderde in
deze tijd heel erg. Kunstenaar is autonoom (zelfstandig), en had dus geen opdrachtgever meer.
De kunstenaar dacht dat zijn/haar kunst echt de maatschappij kon veranderen. Daarom deden ze
ook aan provocatie (bewust reactie uitlokken).



 Je kunt uitleggen wat er bedoeld wordt met anti-establishment en anti-kunst
Anti-establishment en anti-kunst roept vragen op over wat kunst is en wie dat bepaalt. Tegen de
gevestigde orde en bijbehorende conventies over concept van kunst.

 Je kunt uitleggen dat originaliteit een belangrijk criterium was in deze periode
Centraal in het denken van modernistische kunstenaars was de zoektocht naar originaliteit. Dit
ging gepaard met een zoektocht naar de essentie van kunst, persoonlijke expressie, vorm en
kleur om hierdoor bij de grondslagen van kunst uit te komen.


Leerdoelen- Expressie beeldende kunst en muziek:

 Je weet wat er bedoeld wordt met expressie, op welke manieren dit begrip terugkomt in deze
periode in verschillende kunstdisciplines en je kunt de (stijl) kenmerken herkennen en benoemen
van deze kunstdisciplines: beeldende kunst, dans, film, muziek, theater.

Expressionisme is een kunststroming die valt onder het modernisme.
Kunst als expressiemiddel. Deze kunstenaars wilden gevoel in hun kunst
kwijt.

Je kan een expressionistisch kunstwerk herkennen aan deze kenmerken:
 snelle ritmische lijnen.
 hoekige vormen.
 rechtstreeks uitdrukking geven aan innerlijke driften.

De bestaande regels zitten in de weg. Dit zijn de academische regels:
 natuurgetrouw als hoogste doel
 juiste verhoudingen
 anatomisch correct
 harmonieuze kleuren
 juiste texturen

Kenmerken van expressie in muziek:

 Klankkleur is belangrijker dan de melodie
 Slagwerk en blaasinstrumenten worden belangrijker
 Allerlei ‘vreemde’ combinaties van instrumenten
 ‘Sprechgesang’ nieuwe vocale techniek
 Onregelmatige maatsoorten / ritme