SWK 3: Pedagogiek
,- Wat is opvoeden? Iedere invloed die mensen onbedoeld of bedoeld uitoefenen op
de ontwikkeling of het functioneren van het kind.
- Ontwikkelen: “uit zijn wikkel halen”. Een stap-voor-stap proces waarin steeds meer
mogelijkheden van een kind zich ontplooien.
Opvoeden gaat vanzelf
- Zelfregulatie
Protoconservatie
• Normen en waarden
Het opvoeden kenmerkt zich door:
- Coregulatie (samen beheersen) & adaptie
Opvoeden is een proces… dat energie, tijd en soms pijn en moeite van ouders kost.
Ouders die over het algemeen in staat zijn sensitief en responsief te reageren,
creëren de meest veilige opvoedsituatie.
Opvoedingsondersteuning:
- “Op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun opdracht en taak als
opvoeders”. Dus opvoeders helpen opvoeden.
Brede definitie:
- Het ondersteunen van alle opvoeders. Dus bijvoorbeeld ook de voetbalcoach /
leerkracht / pedagogisch medewerker / bureau jeugdzorg.
Smalle definitie:
- Het ondersteunen van alleen de ouders.
Doel van opvoedersondersteuning:
- Beoogt de ontwikkeling en het functioneren van kinderen te bevorderen door
vroegtijdig te helpen en te ondersteunen om escalatie van problemen te voorkomen.
- Opvoeders te helpen bij het laten opgroeien van kinderen tot burgers die meedoen
aan de samenleving.
Opvoedingsondersteuning:
- Het geven van informatie en voorlichting.
- Het bieden van pedagogische advisering en hulp.
- Het signaleren van opvoedproblemen, het vroegtijdig onderkennen hiervan en
doorverwijzen.
- Het bieden van informatie, sociale, praktische en instrumentele hulp.
- Het bevorderen van een stimulerende, pedagogische en fysieke omgeving.
Opvoedingsondersteuning in de buurt of rond huis:
- Rond huis: partner / vrienden / familie / familie / internet.
- In de buurt: kinderdagverblijf / buitenschoolse opvang / ouder-kind teams / buren.
,- Sociale selectie-hypothese:
Tienermoederschap kan samenhangen met afkomst, die wordt doorgegeven van
ouders op (tiener) moeder.
- Sociale invloed-hypothese:
Vroege timing levert sociale stress & financieel stress op -> gezin staat onder druk.
- Niet van zelfsprekende- zwangerschapshypothese:
Tienermoeder onder stress door niet geplande zwangerschap
- Maturiteitshypothese:
Jongere persoon heeft minder kennis, ervaring, financiële en sociale steun.
Tienermoeders
- Minder sensitief
- Hardhandige disciplinering
- Meer negatieve moeder-kind-interacties (hangt met elkaar samen).
Gezinsstructuur:
- Een gezin is een eenheid (sociaal, financieel ect.) maar is ook onderdeel van een
breder netwerk van familie, vrienden en buurt ect. Gezin = deel van de samenleving.
- Algemene sociale en cognitieve ontwikkeling:
Vroege ervaringen en een goede kwaliteit van opvoedomgeving zijn essentieel voor
de algemene sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen.
- Het interne werkmodel:
Door de ervaringen van het kind met de ouders wordt het kader bepaald waarin
toekomstig gedrag wordt geïnterpreteerd. Dit model kleurt de gedachten, gevoelens
en verwachtingen van het kind over de relatie en over de sociale interactie. (Bepaald
je verwachtingen).
Pedagogische basisdoelen
- Voeding en verzorging -> basale behoeften
- Emotionele ondersteuning -> warmte / liefde / veiligheid
- Ontwikkelingsstimulering -> niet teveel / niet te weinig
-> Overstimulering: Teveel vragen van het kind… Dit, dit, dit en dat
Het gezin is een micro samenleving
De wereld is een macro samenleving
Onder ouderlijk toezicht wordt mogelijk gemaakt om:
- Sociale vaardigheden te ontwikkelen.
- Waarden/normen en grenzen/regels te kennen.
,Orchidee kinderen:
Dit zijn gevoelige kinderen, ze hebben bijvoorbeeld last van geluiden of maken zich
druk. Ze zijn gevoelig voor positieve en negatieve dingen.
Paardenbloem kinderen:
Deze kinderen zijn minder gevoelig. Ze zijn stabieler, hebben minder stress en zijn
relaxt.
Wanneer is de opvoedingsomgeving goed?
- Afstemmen op ontwikkelingsfase van het kind.
- Individuele behoeften van het kind (gevormd door temperament)
Gevoeligheid voor opvoeding varieert:
- Ze zijn niet even gevoelig of vatbaar. Dit is afhankelijk van de genetische aanleg.
- Differentieel ontvankelijkheidsmodel
- Differential susceptibillity model
Moeder als “poortwachter”
Maternal gatekeeping
- Opvoeden was rol van moeder en de vader die werkt.
- Moeders zijn bang om de controle te verliezen.
- Rol van vader wordt bepaald door de moeder.
Kinderen die betrokken vader hebben voel zich cognitief beter, zijn gelukkiger en
ontwikkelen beter. Minder delinquent gedrag.
Kenmerkende verschillen tussen vaders en moeders:
- Moeders: troosten / knuffelen / praten / geven warmte.
- Vaders: spelen / dagen uit / nemen risico’s / moedigen aan.
Binnen en buiten wereld:
- Moeder binnen en vader buiten wereld
- Vader stimuleert kind meer om stevig in schoenen te staan en daagt het kind uit.
De actualiteit:
Geboorte verlof van partner
- Man 5 dagen betaald verlof (vrouw 10 weken betaald verlof)
- 5 weken aanvullend 70% loon.
- Beide ouders recht op 9 weken 50% loon.
, Moeders houden vast en vaders laten los
Opvoedstijlen:
- De algemene manier waarop een ouder zich gedraagt tegen over een kind in
verschillende opvoedsituaties.
- Is een weergave van het algemene patroon en de aard van opvoeden, maar staat
niet gelijk aan het opvoed gedrag dat ouders in specifieke situaties vertonen:
opvoedgedrag is stekt situatie gebonden.
4 opvoedstijlen
Warmte en ondersteuning
- Gevoelsrelatie tussen ouder en kind.
- Mate van betrokkenheid van de ouder.
- Emotionele ondersteuning bieden -> empathie.
- Ruimte bieden voor de autonomie.
Controle en structuur
- Stellen van regels en grenzen.
- Houden van toezicht wat het kind doet
,- Wat is opvoeden? Iedere invloed die mensen onbedoeld of bedoeld uitoefenen op
de ontwikkeling of het functioneren van het kind.
- Ontwikkelen: “uit zijn wikkel halen”. Een stap-voor-stap proces waarin steeds meer
mogelijkheden van een kind zich ontplooien.
Opvoeden gaat vanzelf
- Zelfregulatie
Protoconservatie
• Normen en waarden
Het opvoeden kenmerkt zich door:
- Coregulatie (samen beheersen) & adaptie
Opvoeden is een proces… dat energie, tijd en soms pijn en moeite van ouders kost.
Ouders die over het algemeen in staat zijn sensitief en responsief te reageren,
creëren de meest veilige opvoedsituatie.
Opvoedingsondersteuning:
- “Op intentionele wijze steun bieden aan ouders bij hun opdracht en taak als
opvoeders”. Dus opvoeders helpen opvoeden.
Brede definitie:
- Het ondersteunen van alle opvoeders. Dus bijvoorbeeld ook de voetbalcoach /
leerkracht / pedagogisch medewerker / bureau jeugdzorg.
Smalle definitie:
- Het ondersteunen van alleen de ouders.
Doel van opvoedersondersteuning:
- Beoogt de ontwikkeling en het functioneren van kinderen te bevorderen door
vroegtijdig te helpen en te ondersteunen om escalatie van problemen te voorkomen.
- Opvoeders te helpen bij het laten opgroeien van kinderen tot burgers die meedoen
aan de samenleving.
Opvoedingsondersteuning:
- Het geven van informatie en voorlichting.
- Het bieden van pedagogische advisering en hulp.
- Het signaleren van opvoedproblemen, het vroegtijdig onderkennen hiervan en
doorverwijzen.
- Het bieden van informatie, sociale, praktische en instrumentele hulp.
- Het bevorderen van een stimulerende, pedagogische en fysieke omgeving.
Opvoedingsondersteuning in de buurt of rond huis:
- Rond huis: partner / vrienden / familie / familie / internet.
- In de buurt: kinderdagverblijf / buitenschoolse opvang / ouder-kind teams / buren.
,- Sociale selectie-hypothese:
Tienermoederschap kan samenhangen met afkomst, die wordt doorgegeven van
ouders op (tiener) moeder.
- Sociale invloed-hypothese:
Vroege timing levert sociale stress & financieel stress op -> gezin staat onder druk.
- Niet van zelfsprekende- zwangerschapshypothese:
Tienermoeder onder stress door niet geplande zwangerschap
- Maturiteitshypothese:
Jongere persoon heeft minder kennis, ervaring, financiële en sociale steun.
Tienermoeders
- Minder sensitief
- Hardhandige disciplinering
- Meer negatieve moeder-kind-interacties (hangt met elkaar samen).
Gezinsstructuur:
- Een gezin is een eenheid (sociaal, financieel ect.) maar is ook onderdeel van een
breder netwerk van familie, vrienden en buurt ect. Gezin = deel van de samenleving.
- Algemene sociale en cognitieve ontwikkeling:
Vroege ervaringen en een goede kwaliteit van opvoedomgeving zijn essentieel voor
de algemene sociale en cognitieve ontwikkeling van kinderen.
- Het interne werkmodel:
Door de ervaringen van het kind met de ouders wordt het kader bepaald waarin
toekomstig gedrag wordt geïnterpreteerd. Dit model kleurt de gedachten, gevoelens
en verwachtingen van het kind over de relatie en over de sociale interactie. (Bepaald
je verwachtingen).
Pedagogische basisdoelen
- Voeding en verzorging -> basale behoeften
- Emotionele ondersteuning -> warmte / liefde / veiligheid
- Ontwikkelingsstimulering -> niet teveel / niet te weinig
-> Overstimulering: Teveel vragen van het kind… Dit, dit, dit en dat
Het gezin is een micro samenleving
De wereld is een macro samenleving
Onder ouderlijk toezicht wordt mogelijk gemaakt om:
- Sociale vaardigheden te ontwikkelen.
- Waarden/normen en grenzen/regels te kennen.
,Orchidee kinderen:
Dit zijn gevoelige kinderen, ze hebben bijvoorbeeld last van geluiden of maken zich
druk. Ze zijn gevoelig voor positieve en negatieve dingen.
Paardenbloem kinderen:
Deze kinderen zijn minder gevoelig. Ze zijn stabieler, hebben minder stress en zijn
relaxt.
Wanneer is de opvoedingsomgeving goed?
- Afstemmen op ontwikkelingsfase van het kind.
- Individuele behoeften van het kind (gevormd door temperament)
Gevoeligheid voor opvoeding varieert:
- Ze zijn niet even gevoelig of vatbaar. Dit is afhankelijk van de genetische aanleg.
- Differentieel ontvankelijkheidsmodel
- Differential susceptibillity model
Moeder als “poortwachter”
Maternal gatekeeping
- Opvoeden was rol van moeder en de vader die werkt.
- Moeders zijn bang om de controle te verliezen.
- Rol van vader wordt bepaald door de moeder.
Kinderen die betrokken vader hebben voel zich cognitief beter, zijn gelukkiger en
ontwikkelen beter. Minder delinquent gedrag.
Kenmerkende verschillen tussen vaders en moeders:
- Moeders: troosten / knuffelen / praten / geven warmte.
- Vaders: spelen / dagen uit / nemen risico’s / moedigen aan.
Binnen en buiten wereld:
- Moeder binnen en vader buiten wereld
- Vader stimuleert kind meer om stevig in schoenen te staan en daagt het kind uit.
De actualiteit:
Geboorte verlof van partner
- Man 5 dagen betaald verlof (vrouw 10 weken betaald verlof)
- 5 weken aanvullend 70% loon.
- Beide ouders recht op 9 weken 50% loon.
, Moeders houden vast en vaders laten los
Opvoedstijlen:
- De algemene manier waarop een ouder zich gedraagt tegen over een kind in
verschillende opvoedsituaties.
- Is een weergave van het algemene patroon en de aard van opvoeden, maar staat
niet gelijk aan het opvoed gedrag dat ouders in specifieke situaties vertonen:
opvoedgedrag is stekt situatie gebonden.
4 opvoedstijlen
Warmte en ondersteuning
- Gevoelsrelatie tussen ouder en kind.
- Mate van betrokkenheid van de ouder.
- Emotionele ondersteuning bieden -> empathie.
- Ruimte bieden voor de autonomie.
Controle en structuur
- Stellen van regels en grenzen.
- Houden van toezicht wat het kind doet
