Burgerlijk Procesrecht
Hoofdstuk 1: Kennismaking met burgerlijk procesrecht
$1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Het recht kan op verschillende manieren worden ingedeeld. Er is onderscheid tussen publiek- en
privaatrecht. Publiekrecht = rechtsverhouding tussen overheid en burger. Privaatrecht (civiele recht)
= verhouding tussen burgers onderling.
Het materiële burgerlijk recht (MBR) omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om
situaties, rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren. Waar het
MBR bepaalt welke rechten en plichten iemand heeft, geeft het formele burgerlijke recht (FBR)
antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en plichten kunnen worden
geëffectueerd. hoe kunnen materiele rechtsregels worden afgedwongen worden bij de rechter?
M.a.w.: het burgerlijk procesrecht omvat vormschriften en procedureregels waarmee in een civiele
procedure door een persoon diens materiele rechten en plichten kunnen worden geëffectueerd,
vastgesteld, tot stand gebracht, gewijzigd en beëindigd.
$1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
Het burgerlijk procesrecht (BP) heeft verschillende functies:
Het handhaven en beïnvloeden van materiele burgerlijke rechten en plichten;
Het voorkomen van een gerechtelijke procedure;
Het voorkomen van eigenrichting.
Handhaven en beïnvloeden van materiele burgerlijke rechten en plichten
Het BP verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn burgerlijke rechten en plichten te
handhaven en te beïnvloeden. Gaan allemaal over het effectueren, vaststellend, tot stand brengen,
wijzigen en beëindigen van rechten en plichten
Voorkomen van een gerechtelijke procedure
Dit is ook wel de preventie-functie. De middelen die het BP biedt, zoals het uitbrengen van een
dagvaarding, kunnen een preventieve werking hebben. Onder dreiging van een gerechtelijke
procedure zijn burgers vaak bereid om alsnog hun plichten te vervullen.
Voorkomen van eigenrichting
Eigenrichting houdt in dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen zonder hulp
van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid is gegeven. Doordat het BP
middelen tot handhaving van de civiele rechtsorde ter beschikking stelt, wordt eigenrichting zo veel
mogelijk voorkomen.
$1.3 Bronnen van het burgerlijk procesrecht
Rechtsregels staan vaak beschreven in wetten, internationale verdragen en verordeningen. Maar
kunnen ook voortvloeien uit jurisprudentie, gewoonte en algemene rechtsbeginselen.
Hoofdstuk 1: Kennismaking met burgerlijk procesrecht
$1.1 Materieel en formeel burgerlijk recht
Het recht kan op verschillende manieren worden ingedeeld. Er is onderscheid tussen publiek- en
privaatrecht. Publiekrecht = rechtsverhouding tussen overheid en burger. Privaatrecht (civiele recht)
= verhouding tussen burgers onderling.
Het materiële burgerlijk recht (MBR) omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om
situaties, rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren. Waar het
MBR bepaalt welke rechten en plichten iemand heeft, geeft het formele burgerlijke recht (FBR)
antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en plichten kunnen worden
geëffectueerd. hoe kunnen materiele rechtsregels worden afgedwongen worden bij de rechter?
M.a.w.: het burgerlijk procesrecht omvat vormschriften en procedureregels waarmee in een civiele
procedure door een persoon diens materiele rechten en plichten kunnen worden geëffectueerd,
vastgesteld, tot stand gebracht, gewijzigd en beëindigd.
$1.2 Functies van burgerlijk procesrecht
Het burgerlijk procesrecht (BP) heeft verschillende functies:
Het handhaven en beïnvloeden van materiele burgerlijke rechten en plichten;
Het voorkomen van een gerechtelijke procedure;
Het voorkomen van eigenrichting.
Handhaven en beïnvloeden van materiele burgerlijke rechten en plichten
Het BP verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn burgerlijke rechten en plichten te
handhaven en te beïnvloeden. Gaan allemaal over het effectueren, vaststellend, tot stand brengen,
wijzigen en beëindigen van rechten en plichten
Voorkomen van een gerechtelijke procedure
Dit is ook wel de preventie-functie. De middelen die het BP biedt, zoals het uitbrengen van een
dagvaarding, kunnen een preventieve werking hebben. Onder dreiging van een gerechtelijke
procedure zijn burgers vaak bereid om alsnog hun plichten te vervullen.
Voorkomen van eigenrichting
Eigenrichting houdt in dat een persoon zelf en met eigen middelen zijn recht gaat halen zonder hulp
van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid is gegeven. Doordat het BP
middelen tot handhaving van de civiele rechtsorde ter beschikking stelt, wordt eigenrichting zo veel
mogelijk voorkomen.
$1.3 Bronnen van het burgerlijk procesrecht
Rechtsregels staan vaak beschreven in wetten, internationale verdragen en verordeningen. Maar
kunnen ook voortvloeien uit jurisprudentie, gewoonte en algemene rechtsbeginselen.
