Inhoud
1. Gebarentalen als natuurlijke talen ...................................................................................................... 6
1.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 6
1.2 Taal wordt in de ruimte gezien...................................................................................................... 6
1.3 Dovengemeenschap ...................................................................................................................... 6
1.4 De relatie tussen de gebarentaal en de gesproken taal ................................................................ 6
1.5 Gebarentalen en universalia ......................................................................................................... 7
1.6 Verschillen tussen gebarentalen ................................................................................................... 7
1.7 Het transcriberen van gebarentalen ............................................................................................. 7
1.8 De taalkunde van gebarentalen .................................................................................................... 7
2. Psycholinguïstiek ................................................................................................................................. 8
2.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 8
2.2 Taal en hersenen ........................................................................................................................... 8
2.2.1 Het effect van modaliteit op de hersenen ............................................................................. 8
2.2.2 Afasie bij dove gebarentaalgebruikers ................................................................................... 8
2.3 Taalbegrip ...................................................................................................................................... 8
2.3.1 Opslag en verwerking van gebaren ........................................................................................ 8
2.3.2 De rol van iconiciteit bij het onthouden van gebaren ............................................................ 8
2.3.3 Ruimtelijke versus linguïstische informatie............................................................................ 9
2.4 Taalproductie en slips of the hand ................................................................................................ 9
2.4.1 Grammaticale codering: slips of woordniveau....................................................................... 9
2.4.2 Fonologische codering ............................................................................................................ 9
2.4.3 Articulatie ............................................................................................................................... 9
3. Gebarentaalverwerving ..................................................................................................................... 10
3.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 10
3.2 Hoe leren kinderen een gebarentaal? ......................................................................................... 10
3.3 In welke volgorde verloopt de gebarentaalverwerving? ............................................................ 10
3.3.1 De voortalige periode ........................................................................................................... 10
3.3.2 De vroegtalige periode ......................................................................................................... 10
3.3.3 De differentiatiefase............................................................................................................. 10
3.3.4 De voltooiingfase .................................................................................................................. 10
3.4 Tweedetaalverwerving ................................................................................................................ 11
3.5 Tweetalige ontwikkeling .............................................................................................................. 11
3.5.1 Dove kinderen van dove ouders........................................................................................... 11
, 3.5.2 Horende kinderen van dove ouders ..................................................................................... 11
3.5.3 Dove kinderen van horende ouders ..................................................................................... 11
3.5.4 Kinderen met een Cochleair Implantaat (CI) ........................................................................ 11
4. Interactie en discourse ...................................................................................................................... 12
4.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 12
4.2 Samenwerking in gesprekken...................................................................................................... 12
4.3 Beurtwisseling ............................................................................................................................. 12
4.4 Samenhang .................................................................................................................................. 12
4.5 Taalhandelingen .......................................................................................................................... 12
4.6 Informatiestructuur ..................................................................................................................... 13
4.7 Pragmatische gepastheid ............................................................................................................ 13
5. Constituenten en woordsoorten ....................................................................................................... 14
5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 14
5.2 Constituent .................................................................................................................................. 14
5.3 De structuur van constituenten .................................................................................................. 14
5.4 Lexicale gebaren .......................................................................................................................... 14
5.4.1 Naamwoorden en werkwoorden ......................................................................................... 14
5.4.2 Adjectieven en adverbia ....................................................................................................... 14
5.5 Functiegebaren............................................................................................................................ 14
5.5.1 Het wijsgebaar index ............................................................................................................ 15
5.5.2 Adposities ............................................................................................................................. 15
5.5.3 Conjuncties ........................................................................................................................... 15
5.5.4 Partikels ................................................................................................................................ 15
5.5.5 Hulpwerkwoorden ................................................................................................................ 15
6. Enkelvoudige zinnen .......................................................................................................................... 16
6.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 16
6.2 Functie van constituenten in de zin ............................................................................................ 16
6.3 Valentie........................................................................................................................................ 16
6.4 Semantische en grammaticale rollen .......................................................................................... 17
6.5 Gebarenvolgorde ......................................................................................................................... 17
6.5.1 Basisgebarenvolgorde op zinsniveau ................................................................................... 17
6.5.2 Gebarenvolgorde op constituentniveau .............................................................................. 17
6.6 Topicalisatie ................................................................................................................................. 17
6.7 Zinstypen ..................................................................................................................................... 18
6.7.1 Vraagzinnen .......................................................................................................................... 18
1. Gebarentalen als natuurlijke talen ...................................................................................................... 6
1.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 6
1.2 Taal wordt in de ruimte gezien...................................................................................................... 6
1.3 Dovengemeenschap ...................................................................................................................... 6
1.4 De relatie tussen de gebarentaal en de gesproken taal ................................................................ 6
1.5 Gebarentalen en universalia ......................................................................................................... 7
1.6 Verschillen tussen gebarentalen ................................................................................................... 7
1.7 Het transcriberen van gebarentalen ............................................................................................. 7
1.8 De taalkunde van gebarentalen .................................................................................................... 7
2. Psycholinguïstiek ................................................................................................................................. 8
2.1 Inleiding ......................................................................................................................................... 8
2.2 Taal en hersenen ........................................................................................................................... 8
2.2.1 Het effect van modaliteit op de hersenen ............................................................................. 8
2.2.2 Afasie bij dove gebarentaalgebruikers ................................................................................... 8
2.3 Taalbegrip ...................................................................................................................................... 8
2.3.1 Opslag en verwerking van gebaren ........................................................................................ 8
2.3.2 De rol van iconiciteit bij het onthouden van gebaren ............................................................ 8
2.3.3 Ruimtelijke versus linguïstische informatie............................................................................ 9
2.4 Taalproductie en slips of the hand ................................................................................................ 9
2.4.1 Grammaticale codering: slips of woordniveau....................................................................... 9
2.4.2 Fonologische codering ............................................................................................................ 9
2.4.3 Articulatie ............................................................................................................................... 9
3. Gebarentaalverwerving ..................................................................................................................... 10
3.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 10
3.2 Hoe leren kinderen een gebarentaal? ......................................................................................... 10
3.3 In welke volgorde verloopt de gebarentaalverwerving? ............................................................ 10
3.3.1 De voortalige periode ........................................................................................................... 10
3.3.2 De vroegtalige periode ......................................................................................................... 10
3.3.3 De differentiatiefase............................................................................................................. 10
3.3.4 De voltooiingfase .................................................................................................................. 10
3.4 Tweedetaalverwerving ................................................................................................................ 11
3.5 Tweetalige ontwikkeling .............................................................................................................. 11
3.5.1 Dove kinderen van dove ouders........................................................................................... 11
, 3.5.2 Horende kinderen van dove ouders ..................................................................................... 11
3.5.3 Dove kinderen van horende ouders ..................................................................................... 11
3.5.4 Kinderen met een Cochleair Implantaat (CI) ........................................................................ 11
4. Interactie en discourse ...................................................................................................................... 12
4.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 12
4.2 Samenwerking in gesprekken...................................................................................................... 12
4.3 Beurtwisseling ............................................................................................................................. 12
4.4 Samenhang .................................................................................................................................. 12
4.5 Taalhandelingen .......................................................................................................................... 12
4.6 Informatiestructuur ..................................................................................................................... 13
4.7 Pragmatische gepastheid ............................................................................................................ 13
5. Constituenten en woordsoorten ....................................................................................................... 14
5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 14
5.2 Constituent .................................................................................................................................. 14
5.3 De structuur van constituenten .................................................................................................. 14
5.4 Lexicale gebaren .......................................................................................................................... 14
5.4.1 Naamwoorden en werkwoorden ......................................................................................... 14
5.4.2 Adjectieven en adverbia ....................................................................................................... 14
5.5 Functiegebaren............................................................................................................................ 14
5.5.1 Het wijsgebaar index ............................................................................................................ 15
5.5.2 Adposities ............................................................................................................................. 15
5.5.3 Conjuncties ........................................................................................................................... 15
5.5.4 Partikels ................................................................................................................................ 15
5.5.5 Hulpwerkwoorden ................................................................................................................ 15
6. Enkelvoudige zinnen .......................................................................................................................... 16
6.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 16
6.2 Functie van constituenten in de zin ............................................................................................ 16
6.3 Valentie........................................................................................................................................ 16
6.4 Semantische en grammaticale rollen .......................................................................................... 17
6.5 Gebarenvolgorde ......................................................................................................................... 17
6.5.1 Basisgebarenvolgorde op zinsniveau ................................................................................... 17
6.5.2 Gebarenvolgorde op constituentniveau .............................................................................. 17
6.6 Topicalisatie ................................................................................................................................. 17
6.7 Zinstypen ..................................................................................................................................... 18
6.7.1 Vraagzinnen .......................................................................................................................... 18