Psychopathologie UVA samenvatting HC + artikelen 2023

Samenvatting
Psychopathologie

HC 1: Classificeren en classificatiesystemen

1.1 Psychopathologie
Ontwikkelingsperspectief – normale ontwikkeling:
Vroege kindertijd (0-6) Midden kindertijd (6-12) Adolescentie (12+)
Bedplassen Bang in donker Experimenteren
Driftbuiten Beweeglijk Grenzen verkennen
Separatieangst Stemmingswisselingen

Ontwikkelingsperspectief – psychopathologie:
Vroege kindertijd Midden kindertijd Adolescentie
Pervasieve ont. Stoornissen ADHD Stemmingsstoornissen
Ernstige leerproblemen ODD/CD Eetstoornissen
Encopresis/enuresis Angststoornissen Schizofrenie
Slaapproblemen Somatische problemen Drugsverslaving
Obsessieve-comp st.
Agorafobie


Leeftijdsperiode Probleemgebied Indicatie van ernst
Vroege kindertijd Slaapproblemen Gaan meestal over
Eet- en groei problemen Gaan meestal over
Hechtingsproblemen Eenmaal ontstaan, lastig te
behandelen
ASS Chronisch want erfelijke
aanleg, blijft constant
Zindelijkheidsproblemen Gaan meestal over
Taal- en leerproblemen Chronisch want erfelijke
aanleg, blijft constant
Middelste kindertijd Aandachts- en Chronisch want erfelijke
impulsiviteitsproblemen aanleg, blijft constant
Gedragsproblemen Eenmaal ontstaan, lastig te
behandelen
Angstproblemen Goed te behandelen maar
kans op terugkeer
Pubertijd Stemmingsproblemen Unipolaire-
stemmingsstoornissen zijn
goed te behandelen, kans
op terugkeer, bipolair is
chronisch
Eet- en lijn problemen Eenmaal ontstaan, lastig te
behandelen
1

, Problemen met middelen- Eenmaal ontstane verslaving
misbruik is ernstig en blijft, ook na
afkicken altijd een zwak
Schizofrenie en psychosen Chronisch vanwege een
erfelijke aanleg
Omgaan met dood en eigen Ernstig maar goed te
sterfelijkheid voorkomen en te
behandelen

Wanneer is er sprake van ontwikkeling psychopathologie?
 Lichamelijk functioneren
 Gedrag
 Emoties
 Cognities
 Relaties

De klachten moeten:
 Niet passen bij de leeftijd
 Niet/zeer moeilijk te corrigeren zijn
 Het algemeen functioneren ernstig nadelig beïnvloeden
 Het kind zelf en/of de omgeving doen lijden
 Uiteindelijk mogelijk ontwikkeling doen stagneren

Of je van een stoornis kan spreken is deels afhankelijk van de sociaal culturele context.

1.2 classificatiesystemen
Classificatiesystemen: Systematische beschrijvingen van gedrag op basis van door
wetenschappers onderscheiden en gegroepeerde gedragskenmerken met als doel gedrag in
te delen om te bepalen of er sprake is van een stoornis of om onderscheid te maken tussen
stoornissen.
Diagnostiek: naast gedragskenmerken ook vaststellen of een kind lijdt onder de problemen,
behoefte heeft aan hulp of zorg en wel of niet optimaal functioneert/verklaren van ontstaan
van stoornis.

2 veel gebruikte systemen:
1. International Classification of Diseases ICD (publicatie ICD-11: 2018, effectief in 2022)
Word ontwikkeld door de WHO = World Health Organization.
2. Diagnostic and Statistical Manual of the mental disorders DSM (nu: DSM-5-TR)
Ontwikkeld door APA = American Psychiatric Assocation
 Beide systemen komen tot stand op basis van consensus experts
 Systemen kunnen worden vertaald naar elkaar, beïnvloeden elkaar en liggen nu
redelijk dichtbij elkaar

Voordelen classificatiesystemen Nadelen classificatiesystemen
 Duidelijke beschrijving van kern  Mogelijk te sterk gereduceerd
problematiek  Categoriale indeling
 Internationale eenduidigheid  Suboptimale basis voor behandeling

2

,  Richtinggevend voor behandeling

 ICD – 11 is een classificatie van alle ziekten, dus meer dan alleen stoornissen.
 3e classificatiesysteem: DC: 0-5 (2016) Diagnostic Classification of Mental Health and
Development Disorders in Infancy and Early Childhood, zero to five.
(As is een dimensie; kwalitatief andere kenmerken waar je naar kijkt)

Classificatie -> alleen beschrijvend, niet verklarend.
Diagnosticeren -> nauwkeurig leren kennen; hypothesen vormen o.b.v. informatie
Classificatie: semigestructureerde klinische interviews met ouder en kind > DSM-5
classificatie
Diagnosticeren: classificeren, in kaart brengen levensgeschiedenis, risico- en beschermende
factoren in kind en omgeving, eerdere interventies + effect daarvan

1.3 onderliggend model psychopathologie
Aan het DSM en ICD ligt een medisch model ten grondslag: een medisch model van ziekte
met een categoriaal idee; je bent ziek of je bent het niet.
Daarom een dimensioneel model: je kan iets heel erg of niet erg hebben. De DSM-5 probeert
dit toe te passen door de ernst score.


HC 2: zindelijkheidsstoornissen deel 1

2.1 Zindelijk worden normale ontwikkeling
Zindelijk zijn is de controle over mictie-impuls: complex neuraal netwerk

Normale ontwikkeling:
0-2 jaar Baby’s en peuters urineren Reflexfase: geen controle
reflexmatig over mictie-impuls
2-5 jaar Cognitief gevoelige Bewustwording fase:
zindelijkheid aandranggevoel herkennen
en in verband brengen met
plassen/poepen

Beheersingsfase: eerst kort
ophouden en later zelf
bepalen wanneer
 Tijdens de beheersingsfase met de zindelijkheidstraining beginnen
 Rond de leeftijd van 5 jaar zijn kinderen zindelijk voor urine

Wat moet een kind beheersen om zindelijk te kunnen zijn:
 Signalen van eigen lichaam (aandrang) herkennen
 Sociale consequentie begrijpen
 Motivatie om te voldoen aan wens van opvoeders
 Communicatie: duidelijk kunnen maken dat je moet poepen of plassen
 Motorische vaardigheden: wc-houding (grove), knoopjes en toiletpapier (fijne)


3

, In de zindelijkheidsfase zitten culturele verschillen. West-Europa relatief laat zindelijk door:
 Afstand ouder-kind (werk)
‘’ Zitten er minder bovenop’’ dan vroeger/andere culturen
 Vaker geld voor luiers, beter kwaliteit luiers, wasmachines

2.2 Enuresis
Enuresis: onwillekeurige urinelozing. Bij enuresis is een medisch/anatomische oorzaak
uitgesloten.

DSM-5 Enuresis:
 Herhaalde urinelozing in bed of kleding
 2 keer p/w gedurende 3 maanden
 Ofwel significante beperking in het functioneren
 Tenminste (mentale) leeftijd van 5 jaar oud
NB: niet het gevolg van een lichamelijke aandoening of middelengebruik

Enuresis diurna: onzindelijkheid overdag
Enuresis nochturna: onzindelijkheid ’s nachts
Primaire enuresis: nooit zindelijk geweest
Secundaire enuresis: een periode van 6 maanden zindelijk geweest vanaf leeftijd van 5 jaar

Bij primaire enuresis -> onzindelijkheid wordt niet veroorzaakt door psychologische klachten,
maar spelen wel een rol in het ontstaan en het in stand houding van de klachten
Bij secundaire enuresis -> meer aandacht voor psychologische factoren nodig: terugval
terwijl de basisvoorwaarden er zijn (geweest)


2.3 Bio-psycho-sociaal model
Bio-psycho-sociaal model: een multifactoriële benadering waarbij het model altijd in zijn
geheel wordt bekeken: Biologische, psychologische en sociale factoren overlappen elkaar.

Biologische factoren:
 Verminderde blaascapaciteit
 Stoornissen aan de urinewegen
 Chronische obstipatie
 Erfelijkheid
 Moeilijker wakker worden
 Tekort aan antidiuretisch hormoon in de nacht

Psychologische factoren – kind:
 Sociale angst
 Diepe slaap
 Smetvrees
 Trauma meemaken ten tijde van de zindelijkheidstraining
 Comorbiditeit: ASS, ADHD

Gezinsfactoren:

4