SAMENVATTING
‘ADHD: STATE REGULATION AND MOTIVATION’
(van der Meere, Börger & Wiersema, 2010)
INTRODUCTION
Decennia geleden heeft onderzoek aangetoond dat slechte motivatie in verband staat met
aandachtstekorten/hyperactiviteitstoornis , ook wel ADHD genoemd. Twee huidige cognitieve
modellen van ADHD benaderen het concept van motivatie op verschillende manieren:
1. Response inhibition model
Gaat er vanuit dat een verminderde responsinhibitie (vermogen om de directe reactie even af te
remmen, om na te denken voor je iets doet) het hoofdkenmerk van ADHD is. Volgens het model
is dit de sleutel tot het begrijpen van een schijnbare reeks van ongerelateerde problemen, zoals
bijvoorbeeld een slechte motivatie.
2. State regulation model (toestandsregulatie model)
Gaat er vanuit dat dat ADHD gerelateerd is aan een tekort aan motivatie, wat gevolgen heeft
voor het cognitieve en sociale functioneren. Zie ook figuur 1.
De wisselwerking tussen cognitie (waaronder responsinhibitie valt) en motivatie is echter niet
eenvoudig, en expliciete voorspellers om het model te testen zijn moeilijk te formuleren. Dit is deels
te wijten aan het feit dat motivatie (hetaffectieve deel van cognitie) over het algemeen los van het
cognitieve deel bestudeerd wordt (waaronder responsinhibitie). Bovendien zijn veel definities van
motivatie gebaseerd op persoonlijkheids-, cognitieve- en fysiologische modellen. Een erg subjectieve
definitie is bijvoorbeeld ‘je best doen’. Ook is het onvolledig om te zeggen dat kinderen met ADHD
hun slechte responsinhibitie overwonnen in een bepaalde conditie, omdat ze hiervoor meer hun best
deden. Hiervoor is een meer afdoende verklaring nodig. De auteurs stellen dat het
toestandsregulatie model richtlijnen zou kunnen bieden om taxonomieën op empirische gegevens te
kunnen baseren in de toekomst .
Het toestandsregulatie model is oorspronkelijk ontwikkeld in de ergonomie. Deskundigen hebben
overtuigend aangetoond dat prikkels, lawaai en variatie in snelheid van de weergave van go/ no go
stimuli de psychofysiologische toestand kan beïnvloeden van degenen die worden getest: ze kunnen
de executieve functies verbeteren of doen afnemen. Om dit soort ongewenste storingen te
voorkomen is energie mobilisatie nodig om de werkelijke (niet optimale) toestand in de gewenste
(doel) toestand te veranderen. Deze top-down vaardigheid heet toestandsregulatie/controle (state
control) en vereist strategische ’resource management’ keuzes.
Wanneer er discrepantie is tussen de werkelijke en gewenste toestand, kan iemand besluiten om zijn
prestatie in reactietijd (RT) aan te passen , als resultaat van het aanvaarden van een afnemende
prestatie of van het besluiten zich extra inzetten voor de prestatie. Laatstgenoemde besluit wordt
motivatie genoemd en vraagt inzet van fysiologische subsystemen, met name het limbische systeem
in een schakeling/circuit waarbij de cingulate cortex, hippocampus, septal nuclei en de anterior
‘ADHD: STATE REGULATION AND MOTIVATION’
(van der Meere, Börger & Wiersema, 2010)
INTRODUCTION
Decennia geleden heeft onderzoek aangetoond dat slechte motivatie in verband staat met
aandachtstekorten/hyperactiviteitstoornis , ook wel ADHD genoemd. Twee huidige cognitieve
modellen van ADHD benaderen het concept van motivatie op verschillende manieren:
1. Response inhibition model
Gaat er vanuit dat een verminderde responsinhibitie (vermogen om de directe reactie even af te
remmen, om na te denken voor je iets doet) het hoofdkenmerk van ADHD is. Volgens het model
is dit de sleutel tot het begrijpen van een schijnbare reeks van ongerelateerde problemen, zoals
bijvoorbeeld een slechte motivatie.
2. State regulation model (toestandsregulatie model)
Gaat er vanuit dat dat ADHD gerelateerd is aan een tekort aan motivatie, wat gevolgen heeft
voor het cognitieve en sociale functioneren. Zie ook figuur 1.
De wisselwerking tussen cognitie (waaronder responsinhibitie valt) en motivatie is echter niet
eenvoudig, en expliciete voorspellers om het model te testen zijn moeilijk te formuleren. Dit is deels
te wijten aan het feit dat motivatie (hetaffectieve deel van cognitie) over het algemeen los van het
cognitieve deel bestudeerd wordt (waaronder responsinhibitie). Bovendien zijn veel definities van
motivatie gebaseerd op persoonlijkheids-, cognitieve- en fysiologische modellen. Een erg subjectieve
definitie is bijvoorbeeld ‘je best doen’. Ook is het onvolledig om te zeggen dat kinderen met ADHD
hun slechte responsinhibitie overwonnen in een bepaalde conditie, omdat ze hiervoor meer hun best
deden. Hiervoor is een meer afdoende verklaring nodig. De auteurs stellen dat het
toestandsregulatie model richtlijnen zou kunnen bieden om taxonomieën op empirische gegevens te
kunnen baseren in de toekomst .
Het toestandsregulatie model is oorspronkelijk ontwikkeld in de ergonomie. Deskundigen hebben
overtuigend aangetoond dat prikkels, lawaai en variatie in snelheid van de weergave van go/ no go
stimuli de psychofysiologische toestand kan beïnvloeden van degenen die worden getest: ze kunnen
de executieve functies verbeteren of doen afnemen. Om dit soort ongewenste storingen te
voorkomen is energie mobilisatie nodig om de werkelijke (niet optimale) toestand in de gewenste
(doel) toestand te veranderen. Deze top-down vaardigheid heet toestandsregulatie/controle (state
control) en vereist strategische ’resource management’ keuzes.
Wanneer er discrepantie is tussen de werkelijke en gewenste toestand, kan iemand besluiten om zijn
prestatie in reactietijd (RT) aan te passen , als resultaat van het aanvaarden van een afnemende
prestatie of van het besluiten zich extra inzetten voor de prestatie. Laatstgenoemde besluit wordt
motivatie genoemd en vraagt inzet van fysiologische subsystemen, met name het limbische systeem
in een schakeling/circuit waarbij de cingulate cortex, hippocampus, septal nuclei en de anterior
