Essay
Het betreft een essay welke is geschreven over een thema wat momenteel zeer relevant is in
de gezondheidszorg. De essay is gebaseerd op een persoonlijke visie met daarin
wetenschappelijke onderbouwde argumenten.
Long covid: Echte ziekte of ‘tussen de oren’ kwaal?
Casuïstiek/Aanleiding
Barbara, Kevin, Thomas en Eva. Vier namen, vier voorheen kerngezonde mensen, vier
inmiddels langdurig zieken. Na hun doorgemaakte COVID-19 besmetting hebben zij zich
nooit meer helemaal de oude gevoeld. Alle vier bleven namelijk last houden van langdurige
gezondheidsklachten zoals vermoeidheid, slaapproblemen, overprikkeling, kortademigheid
en diverse neurologische, psychische en cognitieve problemen.
Alle vier stonden voor hun besmetting vol vreugde en energie in het leven, functioneerden
zonder belemmeringen en hadden geen onderliggende ziekten. Vanwege de langdurige aard
hebben alle vier voor professionele hulp aangeklopt bij hun huisarts. Deze heeft op basis van
de geschetste gezondheidssituaties divers medisch vervolgonderzoek verricht zoals het
meten van de vitale functies, bloedonderzoek en bij sommige ook een thorax foto. Er werd
tijdens deze reguliere onderzoeken niks afwijkends gevonden bij de vier patiënten. De
klachten werden daarom al snel aangedaan als stress gerelateerde aandoeningen. ‘Je zit
tegen een burn-out aan, dit zijn typisch spanningsklachten’. ‘Het zal wel stress zijn, rust even
goed uit’. ‘De pandemie neemt ook veel onzekerheden met zich mee, dat vreet aan je’.
Slechts een aantal kreten van zorgprofessionals. Het advies volstond meestal met een
wachtend beleid en sommige kregen een verwijzing voor een psycholoog of geestelijke
praktijkondersteuner (POH). Desondanks blijven de gezondheidsklachten bestaan en
herkennen patiënten zichzelf vaak niet in deze gestelde diagnoses, zij blijven in onzekerheid
en machteloosheid verkeren.
, Inleiding
Eind 2019 leek het of de pandemie uit de lucht kwam vallen. In de media ontstonden de
eerste nieuwsberichten over een nog onbekend virus dat zich had verspreid in China. Het
virus bracht acute gezondheidsklachten met zich mee onder de Chinese bevolking, met als
gevolg dat het land harde maatregelen inzette zoals ‘lockdowns’ en ‘quarantaine taferelen’,
om zo het virus te bestrijden.
In deze periode leken dit soort berichten voor de meeste van ons nog ver weg en vrij
ontastbaar. Nu drie jaar later kent iedereen deze maatregelen maar al te goed en heeft het
vele levens veranderd. COVID-19 werd de naam voor dit nieuwe virus, officieel SARS-CoV-2
genoemd (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2022). Vanuit het niets veranderde
onze wijze van leven zoals deze generatie nog nooit had meegemaakt. Ook in ons land
werden vrijheidsbeperkende maatregelen opgelegd zoals lockdowns, de anderhalve meter
samenleving en andere drastische interventies. We werden verzocht thuis te blijven, contact
met dierbaren te vermijden en sociale activiteiten te beperken. Al snel ontstonden ook de
verontrustende beelden van de overvolle ziekenhuizen, afgepeigerde zorgprofessionals en
de overbezette mortuaria. Daarnaast kwamen in de tussentijd steeds meer verhalen over
patiënten met aanhoudende symptomen die lang na de acute besmetting bleven
voortbestaan. En daar is de naam ‘long covid’ een begrip geworden. Is deze COVID-19
pandemie veel meer dan slechts een acute voorbijgaande virusziekte? En bestaat er wel
zoiets als ‘long covid’ of heeft deze aandoening vooral een psychologisch karakter?
Volgens sommige experts spreken we vooral over een tijdelijk fenomeen. Een ziekte die in
stand wordt gehouden door de patiënt, door zijn eigen gedachten en gedragspatronen. De
naam ‘long covid’ werd tenslotte ook bedacht door de patiëntgroep zelf (Callard & Perego,
2021). Sommige artsen denken eerder aan een gemaskeerde depressie (waarbij lichamelijke
klachten op de voorgrond staan en de depressie vertroebelen) of aan een burn-out (Medisch
Contact, 2022). Daarnaast wordt er meestal niks gevonden tijdens de meest gangbare
medische onderzoeken wat de aanhoudende gezondheidsklachten kan verklaren, hetgeen
de situatie vaag en surrealistisch maakt (Castanares-Zapatero, et al., 2021).
Ondanks dat de oorzaak van deze langdurig aanhoudende klachten nog altijd niet is
aangetoond, zijn er wel degelijk medische afwijkingen gevonden op biomedisch vlak
(Mehandru & Merad, 2022). Naar mijn mening heeft de medische wetenschap bovenstaande
expert-standpunten dan ook allang ingehaald met gedegen biomedisch onderzoek. Het
generaliseren van deze patiëntgroep en hun gezondheidsklachten af te doen als
psychologisch is wat mij betreft dan ook te gemakzuchtig en niet gebaseerd op evidence
based practice (EBP).
Wat wordt er gedefinieerd met long covid?
Naast de onbekendheid met de oorzaak, zijn er ook onduidelijkheden over wat de ziekte
precies is. Allereest is zoals eerder benoemd, de term long covid bedacht door patiënten
zelf. Deze term wordt nog altijd het meest gebruikt omdat deze bij het grote publiek
simpelweg bekend is. Het woord ‘long’ staat hierin voor de Engelse vertaling van langdurig.
De medische wetenschap gebruikt tegenwoordig vaker de term ‘post- covid-19-syndroom’ of
PASC (post-acute sequelae of SARS-CoV-2 infection). De diagnose wordt tot heden
vanwege gebrek aan bio-markers nog gesteld op basis van karakteristieke symptomen,
nadat andere mogelijke oorzaken met behulp van onderzoek zijn uitgesloten.
De klachten variëren per persoon, er zijn dus geen twee identieke long covid patiënten. De
klachten kunnen licht of ernstig zijn en af- of toenemen of een grillig beloop hebben. Het
National Institute of Clinical Excellence (NICE) heeft in totaal ruim 205 verschillende
Het betreft een essay welke is geschreven over een thema wat momenteel zeer relevant is in
de gezondheidszorg. De essay is gebaseerd op een persoonlijke visie met daarin
wetenschappelijke onderbouwde argumenten.
Long covid: Echte ziekte of ‘tussen de oren’ kwaal?
Casuïstiek/Aanleiding
Barbara, Kevin, Thomas en Eva. Vier namen, vier voorheen kerngezonde mensen, vier
inmiddels langdurig zieken. Na hun doorgemaakte COVID-19 besmetting hebben zij zich
nooit meer helemaal de oude gevoeld. Alle vier bleven namelijk last houden van langdurige
gezondheidsklachten zoals vermoeidheid, slaapproblemen, overprikkeling, kortademigheid
en diverse neurologische, psychische en cognitieve problemen.
Alle vier stonden voor hun besmetting vol vreugde en energie in het leven, functioneerden
zonder belemmeringen en hadden geen onderliggende ziekten. Vanwege de langdurige aard
hebben alle vier voor professionele hulp aangeklopt bij hun huisarts. Deze heeft op basis van
de geschetste gezondheidssituaties divers medisch vervolgonderzoek verricht zoals het
meten van de vitale functies, bloedonderzoek en bij sommige ook een thorax foto. Er werd
tijdens deze reguliere onderzoeken niks afwijkends gevonden bij de vier patiënten. De
klachten werden daarom al snel aangedaan als stress gerelateerde aandoeningen. ‘Je zit
tegen een burn-out aan, dit zijn typisch spanningsklachten’. ‘Het zal wel stress zijn, rust even
goed uit’. ‘De pandemie neemt ook veel onzekerheden met zich mee, dat vreet aan je’.
Slechts een aantal kreten van zorgprofessionals. Het advies volstond meestal met een
wachtend beleid en sommige kregen een verwijzing voor een psycholoog of geestelijke
praktijkondersteuner (POH). Desondanks blijven de gezondheidsklachten bestaan en
herkennen patiënten zichzelf vaak niet in deze gestelde diagnoses, zij blijven in onzekerheid
en machteloosheid verkeren.
, Inleiding
Eind 2019 leek het of de pandemie uit de lucht kwam vallen. In de media ontstonden de
eerste nieuwsberichten over een nog onbekend virus dat zich had verspreid in China. Het
virus bracht acute gezondheidsklachten met zich mee onder de Chinese bevolking, met als
gevolg dat het land harde maatregelen inzette zoals ‘lockdowns’ en ‘quarantaine taferelen’,
om zo het virus te bestrijden.
In deze periode leken dit soort berichten voor de meeste van ons nog ver weg en vrij
ontastbaar. Nu drie jaar later kent iedereen deze maatregelen maar al te goed en heeft het
vele levens veranderd. COVID-19 werd de naam voor dit nieuwe virus, officieel SARS-CoV-2
genoemd (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2022). Vanuit het niets veranderde
onze wijze van leven zoals deze generatie nog nooit had meegemaakt. Ook in ons land
werden vrijheidsbeperkende maatregelen opgelegd zoals lockdowns, de anderhalve meter
samenleving en andere drastische interventies. We werden verzocht thuis te blijven, contact
met dierbaren te vermijden en sociale activiteiten te beperken. Al snel ontstonden ook de
verontrustende beelden van de overvolle ziekenhuizen, afgepeigerde zorgprofessionals en
de overbezette mortuaria. Daarnaast kwamen in de tussentijd steeds meer verhalen over
patiënten met aanhoudende symptomen die lang na de acute besmetting bleven
voortbestaan. En daar is de naam ‘long covid’ een begrip geworden. Is deze COVID-19
pandemie veel meer dan slechts een acute voorbijgaande virusziekte? En bestaat er wel
zoiets als ‘long covid’ of heeft deze aandoening vooral een psychologisch karakter?
Volgens sommige experts spreken we vooral over een tijdelijk fenomeen. Een ziekte die in
stand wordt gehouden door de patiënt, door zijn eigen gedachten en gedragspatronen. De
naam ‘long covid’ werd tenslotte ook bedacht door de patiëntgroep zelf (Callard & Perego,
2021). Sommige artsen denken eerder aan een gemaskeerde depressie (waarbij lichamelijke
klachten op de voorgrond staan en de depressie vertroebelen) of aan een burn-out (Medisch
Contact, 2022). Daarnaast wordt er meestal niks gevonden tijdens de meest gangbare
medische onderzoeken wat de aanhoudende gezondheidsklachten kan verklaren, hetgeen
de situatie vaag en surrealistisch maakt (Castanares-Zapatero, et al., 2021).
Ondanks dat de oorzaak van deze langdurig aanhoudende klachten nog altijd niet is
aangetoond, zijn er wel degelijk medische afwijkingen gevonden op biomedisch vlak
(Mehandru & Merad, 2022). Naar mijn mening heeft de medische wetenschap bovenstaande
expert-standpunten dan ook allang ingehaald met gedegen biomedisch onderzoek. Het
generaliseren van deze patiëntgroep en hun gezondheidsklachten af te doen als
psychologisch is wat mij betreft dan ook te gemakzuchtig en niet gebaseerd op evidence
based practice (EBP).
Wat wordt er gedefinieerd met long covid?
Naast de onbekendheid met de oorzaak, zijn er ook onduidelijkheden over wat de ziekte
precies is. Allereest is zoals eerder benoemd, de term long covid bedacht door patiënten
zelf. Deze term wordt nog altijd het meest gebruikt omdat deze bij het grote publiek
simpelweg bekend is. Het woord ‘long’ staat hierin voor de Engelse vertaling van langdurig.
De medische wetenschap gebruikt tegenwoordig vaker de term ‘post- covid-19-syndroom’ of
PASC (post-acute sequelae of SARS-CoV-2 infection). De diagnose wordt tot heden
vanwege gebrek aan bio-markers nog gesteld op basis van karakteristieke symptomen,
nadat andere mogelijke oorzaken met behulp van onderzoek zijn uitgesloten.
De klachten variëren per persoon, er zijn dus geen twee identieke long covid patiënten. De
klachten kunnen licht of ernstig zijn en af- of toenemen of een grillig beloop hebben. Het
National Institute of Clinical Excellence (NICE) heeft in totaal ruim 205 verschillende
