Week 4: Neurologische en psychiatrische aandoeningen (1)
Klinische pathologie jaar 2, periode 4
Laure Schoonhoven, VPK2vtN
, Het verschijnsel spasticiteit herkennen en aandachtspunten bij de verzorging,
uitlokkende factoren, risico’s voor de beweeglijkheid van gewrichten en
behandelingsmogelijkheden noemen
Definitie
Spieren hebben een normale mate van spanning of 'tensie'. Spierstijfheid - spasticiteit - is
voornamelijk het gevolg van toenemende spierspanning. Die spierspanning voelt bij het
bewegen van armen of benen aan als 'stijfheid'. Bewegen is dan beperkt mogelijk en soms
pijnlijk. Het is moeilijk om een lichaamsdeel te bewegen omdat de spieren zo strak
aanvoelen, zelfs als de spier waar het om gaat in feite zwak is.
Bewegen kun je omschrijven als het aanspannen van één groep spieren terwijl de andere
groep spieren ontspant. Bewegen doe je door een heleboel ingewikkelde boodschappen te
verzenden van de hersenen via het ruggenmerg naar de spieren en weer terug. Bij MS
worden deze boodschappen soms niet doorgegeven omdat de wegen vanuit de hersenen en
het ruggenmerg geblokkeerd zijn. Ook kunnen boodschappen door elkaar worden gehaald
zodat meer dan één groep spieren op hetzelfde moment samentrekt.
Spasmen zijn onwillekeurige bewegingen van de spieren in de ledematen of in de romp. Je
hebt dan geen controle over deze, soms heftige, bewegingen. Spasmen kunnen in drie
spiergroepen voorkomen:
˗ buigspieren; een arm of been buigt naar boven;
˗ strekspieren: een arm of been strekt zich;
˗ adductie: aanvoerende spieren, spierbeweging naar het lichaam toe.
Sommige mensen hebben last van 'klonische krampen', dat zijn snelle ritmische
samentrekkingen van een spier of spiergroep, zoals het ritmisch met je voet tikken. Deze
constante bewegingen kunnen soms eindeloos doorgaan en daardoor bijzonder irritant zijn.
De term spasticiteit is een ander woord voor spierstijfheid maar het woord wordt ook vaak
gebruikt om spasmen en klonische krampen mee aan te duiden.
Aandachtspunten bij de verzorging
Niet iedereen die last heeft van spasticiteit voelt pijn maar pijn en spasticiteit gaan wel vaak
samen. Oorzaak van de pijn is het korter worden van de weefsels door spierstijfheid,
waardoor de ledematen moeilijk buigen en strekken. Deze verschrompeling of verkorting
van de weefsels kan blijvend worden en dan dus pijn veroorzaken. Deze blijvende
samentrekking wordt ook wel aangeduid met contractuur. Sommige mensen met spasticiteit
ervaren een diepe knagende pijn in hun gewrichten.
Stijfheid en spasmen kunnen gevolgen hebben op zowel het lichamelijke als het emotionele
vlak. Zo kan spasticiteit het lopen moeilijk of zelfs onmogelijk maken, het in of uit een stoel
te komen, de zogenoemde transfers te maken, zich te wassen, aan te kleden of te genieten
van seksualiteit. Als de ledematen verstijven kan zelfs zitten en liggen moeilijk en pijnlijk
worden.
Oncontroleerbare spasmen brengen mensen vaak ernstig in verlegenheid. Het is ook moeilijk
om een ander de gevolgen van spasticiteit duidelijk te maken. Daarom kan spasticiteit ook
negatief inwerken op het zelfbeeld met als gevolg het optreden van depressies en een
gebrek aan motivatie.
Dat wil nog niet zeggen dat spasticiteit altijd schadelijk is. Sommige mensen gebruiken hun
spierstijfheid en spasmen om hen te helpen functioneren. Zo kan spasticiteit bijvoorbeeld
helpen het gewicht van het lichaam te houden en de spierzwakte te compenseren, waardoor
iemand kan blijven lopen of staan of transfers te maken.
Klinische pathologie jaar 2, periode 4
Laure Schoonhoven, VPK2vtN
, Het verschijnsel spasticiteit herkennen en aandachtspunten bij de verzorging,
uitlokkende factoren, risico’s voor de beweeglijkheid van gewrichten en
behandelingsmogelijkheden noemen
Definitie
Spieren hebben een normale mate van spanning of 'tensie'. Spierstijfheid - spasticiteit - is
voornamelijk het gevolg van toenemende spierspanning. Die spierspanning voelt bij het
bewegen van armen of benen aan als 'stijfheid'. Bewegen is dan beperkt mogelijk en soms
pijnlijk. Het is moeilijk om een lichaamsdeel te bewegen omdat de spieren zo strak
aanvoelen, zelfs als de spier waar het om gaat in feite zwak is.
Bewegen kun je omschrijven als het aanspannen van één groep spieren terwijl de andere
groep spieren ontspant. Bewegen doe je door een heleboel ingewikkelde boodschappen te
verzenden van de hersenen via het ruggenmerg naar de spieren en weer terug. Bij MS
worden deze boodschappen soms niet doorgegeven omdat de wegen vanuit de hersenen en
het ruggenmerg geblokkeerd zijn. Ook kunnen boodschappen door elkaar worden gehaald
zodat meer dan één groep spieren op hetzelfde moment samentrekt.
Spasmen zijn onwillekeurige bewegingen van de spieren in de ledematen of in de romp. Je
hebt dan geen controle over deze, soms heftige, bewegingen. Spasmen kunnen in drie
spiergroepen voorkomen:
˗ buigspieren; een arm of been buigt naar boven;
˗ strekspieren: een arm of been strekt zich;
˗ adductie: aanvoerende spieren, spierbeweging naar het lichaam toe.
Sommige mensen hebben last van 'klonische krampen', dat zijn snelle ritmische
samentrekkingen van een spier of spiergroep, zoals het ritmisch met je voet tikken. Deze
constante bewegingen kunnen soms eindeloos doorgaan en daardoor bijzonder irritant zijn.
De term spasticiteit is een ander woord voor spierstijfheid maar het woord wordt ook vaak
gebruikt om spasmen en klonische krampen mee aan te duiden.
Aandachtspunten bij de verzorging
Niet iedereen die last heeft van spasticiteit voelt pijn maar pijn en spasticiteit gaan wel vaak
samen. Oorzaak van de pijn is het korter worden van de weefsels door spierstijfheid,
waardoor de ledematen moeilijk buigen en strekken. Deze verschrompeling of verkorting
van de weefsels kan blijvend worden en dan dus pijn veroorzaken. Deze blijvende
samentrekking wordt ook wel aangeduid met contractuur. Sommige mensen met spasticiteit
ervaren een diepe knagende pijn in hun gewrichten.
Stijfheid en spasmen kunnen gevolgen hebben op zowel het lichamelijke als het emotionele
vlak. Zo kan spasticiteit het lopen moeilijk of zelfs onmogelijk maken, het in of uit een stoel
te komen, de zogenoemde transfers te maken, zich te wassen, aan te kleden of te genieten
van seksualiteit. Als de ledematen verstijven kan zelfs zitten en liggen moeilijk en pijnlijk
worden.
Oncontroleerbare spasmen brengen mensen vaak ernstig in verlegenheid. Het is ook moeilijk
om een ander de gevolgen van spasticiteit duidelijk te maken. Daarom kan spasticiteit ook
negatief inwerken op het zelfbeeld met als gevolg het optreden van depressies en een
gebrek aan motivatie.
Dat wil nog niet zeggen dat spasticiteit altijd schadelijk is. Sommige mensen gebruiken hun
spierstijfheid en spasmen om hen te helpen functioneren. Zo kan spasticiteit bijvoorbeeld
helpen het gewicht van het lichaam te houden en de spierzwakte te compenseren, waardoor
iemand kan blijven lopen of staan of transfers te maken.
