Sociale Psychologie Aantekeningen - Zelf een 10 Gehaald!

Aantekeningen Sociale Psychologie
2022-2023
Hoorcollege 1
Definities
 Psychologie: de wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijke leven
(gedachten & gevoelens) van mensen
 Sociale wetenschappen: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop de
gedachten, gevoelens en het gedrag van mensen worden beïnvloed door de
aanwezigheid van anderen.
 Mensen worden beïnvloed door de werkelijke (expliciete) of ingebeelde (impliciete)
aanwezigheid van anderen  als je aan je moeder denkt, wordt je gedrag al
beïnvloed.
 Sociale invloed: het effect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van
andere mensen hebben op onze gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag.
 Het analyse niveau van sociale psychologie is het individu in de sociale context.
 Construct: de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en
interpreteren.

3 perspectieven in de sociale psychologie:
 Evolutionair: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe genetische factoren
over de eeuwen heen zijn aangepast om de overlevings- en voortplantingskansen te
vergroten.
o Natuurlijke selectie: het proces waarbij belangrijke eigenschappen die gunstig
zijn voor de overleving worden doorgegeven aan het nageslacht.
o Mensen hebben veel gemeen met andere dieren  relaties
o Sommige menselijke gewoonten zijn universeel  incest is taboe
 Socio-cultureel: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken naar de invloed van
grotere sociale groepen.
o Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend, afhankelijk
van de culturele context. Er moet dus cross-cultureel onderzoek gedaan
worden.
 Sociaal leren: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe leergedragingen in
het verleden toekomstige gedrag voorspellen.
o Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen.

Wat bepaalt ons gedrag?
 Kurt Lewin: B = f(P * E)
o Grondlegger van de psychologie
o Behavior is een functie van person * environment
 Gestalt psychologie: bestudeert de subjectieve manier waarop een object in de geest
van mensen verschijnt.
 Naïef realisme: mensen zijn overtuigd dat wat ze zien, daadwerkelijk is hoe ze zijn

Basale menselijke motieven
 Zelf-verbeteringsmodel: mensen willen een goed gevoel hebben over zichzelf

,  Accuraatheidsmodel: mensen willen een correct beeld hebben over zichzelf
Illusies
 Beter-dan-gemiddeld effect: neiging om eigen capaciteiten te overschatten, om
zelfbeeld te beschermen.
 Onrealistisch optimisme: over wat ons gaat overkomen in ons leven. Onderschatten
slechte gebeurtenissen, overschatten goede gebeurtenissen.
 Depressief realisme: depressieve mensen zijn heel realistisch in het inschatten wat
hun overkomt of hun eigen kunnen.
 Vals consensus effect: als wij iets negatiefs hebben in onze persoonlijkheid, denken
we ten onrechte dat iedereen een beetje zo is. Alle mensen zijn wel eens te laat.
 Vals uniciteitseffect: als we iets heel goed kunnen, dan zien we het juist als heel erg
uniek.

Hoorcollege 2
Problemen van sociaal psychologen:
 Imago  hindsight bias
 Onethisch onderzoek
 Slechte onderzoekspraktijken  Diederik Stapel
 Replicatiecrisis

Hoe nu verder?
 Informed consent
 Voorkom misleiding
 Bescherm deelnemers
 Vertrouwelijkheid
 Debriefing
 Institutional Review Board  ethische commisie

Onderzoeksuitkomsten meten
 Archiefanalyse  tinder gegevens bekijken
 Observaties  in de club observeren
 Surveys

Onderzoeksmethoden
 Correlationele methode: onderzoekt de natuurlijke samenhang tussen variabelen,
zonder een van de variabelen te beïnvloeden.

,  Experimentele methode: onderzoeksopzet waarbij deelnemers willekeurig
toegewezen worden aan condities. Een variabele wordt beïnvloed, de ander wordt
gemeten.
o Je kan een uitspraak doen over causaliteit (oorzaak en gevolg)
o Onafhankelijke variabele: de variabele die wordt beïnvloed door de
onderzoeker, dit wordt verondersteld als de oorzaak.
o Afhankelijke variabele: variabele die wordt gemeten, dit wordt verondersteld
als het gevolg.

Hoorcollege 3
Sociale cognitie
 Schema: alle overkoepelende informatie over 1 onderwerp
o Chronische toegankelijkheid, altijd actief
 Kennis die heel belangrijk voor je is (familie)
 Gedachteonderdrukking  white bear effect
o Priming: schema even actief
o Product placement
 Perseveratie-effect: als we een overtuiging hebben blijft deze hangen, zelfs als we
informatie krijgen waardoor het ontkracht wordt.
 Confirmatie bias: selectief in de informatie die onze ideeën ondersteunen
 Self-fulfilling prophecy

Systemen om informatie te verwerken
 Gecontroleerd denken: langzaam, zorgvuldig, bewust  slechte stemming
 Automatisch denken: snel, intuïtief, onbewust  goede stemming
 Cultuur
o Analytische denkstijl: neiging om te concentreren op eigenschappen van
objecten en niet de omgeving
o Holistische denkstijl: kijken naar het geheel en relaties tussen objecten

Automatisch denken
 Beoordelingsheuristieken: mentale ‘shortcuts’ die ons in staat stellen om snel en
efficiënt beslissingen te nemen.
o Beschikbaarheid: beoordeling wordt gemaakt op basis van de
beschikbaarheid van de informatie
o Representatie: wordt gebruikt om inschattingen te maken over een persoon
en of deze in een sociale categorie past.
o Base rate informatie: hoe vaak iets voorkomt.

Gecontroleerd denken
 Illusoire correlatie: verbanden zien die er niet zijn
 Illusie van controle: verlangen naar controle heeft invloed op gedrag  gooien van
dobbelstenen i.v.m. hoge of lage stenen
 Het drama van zilver  ‘bijna’ gewonnen, voelt verder dan brons want die hebben
net het podium gehaald in plaats van net verloren.
 Contrafeitelijk denken: gedachtes hebben aan wat ook bijna had kunnen gebeuren,
als je nou maar dat ene had gedaan had het wel gelukt.