College aantekeningen Kennismaking met Onderzoeksmethoden en Statistiek (KOM)

KENNISMAKING MET
ONDERZOEKSMETHODEN EN
STATISTIEK
KWALITATIEF ONDERZOEK 1
Waarom kwalitatief onderzoek?
- Voornaamste doel van kwalitatief onderzoek is:
o Sociale fenomenen te begrijpen vanuit hun natuurlijke context
o Om empirische patronen te vinden
 VB in gesproken of geschreven teksten, observaties van
gedrag en interacties etc.
o Die een startpunt kunnen zijn voor theorievorming
 Ontwikkeling nieuwe theorie
 Aanpassing of uitbreiding van bestaande theorie

Wat wordt er onderzocht?
- VB Culturele verschillen in de zorg voor ouderen
o Onderzoeker is geïnteresseerd in de natuurlijke omgeving van
de ouderen
- VB Motieven om te daten bij eerstejaars studenten
o Onderzoeker is geïnteresseerd in de hele context van de
student
- VB De ideeën van Amerikanen over het recht op wapenbezit
o Onderzoeker is geïnteresseerd in het perspectief van de
respondent

Kenmerken kwalitatief onderzoek
1. De onderzoeker is geïnteresseerd in de natuurlijke omgeving van de
respondent
2. De onderzoeker heeft een contextuele benadering
3. Het perspectief van de respondenten staat centraal
4. Via specifieke observaties probeert de onderzoeker
o De sociale werkelijkheid te omschrijven in al haar diversiteit
o Naar algemeenheden te zoeken die nieuwe theorieën vormen
of bestaande theorieën aanpassen
o = inductie

Theorie-data cyclus
- Idee/theorie
o VB theorie alleenstaande ouderen en daten:
 Ouderen hebben vaak beperkt/besloten netwerk
 Vaak willen zij een (nieuwe) partner vinden om
eenzaamheid te bestrijden
 Mannen vaak opzoek naar traditionele relatie met
praktische en emotionele steun

,  Vrouwen vaak opzoek naar relatie waarin zij hun (nieuw)
verworven autonomie niet zullen verliezen
o Is deze theorie/ delen ervan ook van toepassing op eerstejaars
studenten?
- Onderzoeksvragen
o Een onderzoeksvraag van een kwalitatief onderzoek kun je
herkennen aan de volgende elementen:
 SPI(C)E:
 Setting: waar, in welke context?
 Perspective (of Population): voor wie?
 Interest: wat?
 (Comparison: vergeleken met wie/wat?)
 Evaluation: met welk resultaat?
o VB wat zijn motieven om te daten bij eerstejaars studenten in
Nederland?
 Setting: Nederland
 Perspective: eerstejaars studenten
 Interest: daten
 Evaluation: motieven
- Onderzoeksontwerp
o VB Onderzoeksvraag heeft betrekking op motieven om te
daten
 Kwalitatief interview
 Gesprek waarin de interviewer vragen stelt aan de
geïnterviewde over:
o Ideeën
o Motieven
o Ervaringen
o (Gedragingen)
à Met betrekking tot een sociaal fenomeen
 Geïnterviewde is:
o Informant = helikopterview over de situatie
o Respondent = spreekt uit eigen ervaring,
deel van populatie
 De onderzoeker is nadrukkelijk aanwezig bij de
dataverzameling
o Participant of buitenstaander?
o Soorten interviews
 In hoeverre liggen inhoud, volgorde en formulering
van vragen en antwoordopties vooraf vast?
 Kwalitatief interview
o Ongestructureerd à bovenstaande aspecten
hangen af van verloop en context van het
interview
o Semigestructureerd à wel topiclijst,
bovenstaande aspecten hangen af van
context van het interview
 Survey

, o Gestructureerd à bovenstaande aspecten
worden vooraf vastgelegd door de
interviewer
o Bij wie worden data verzameld?
 Welke respondenten worden uitgenodigd voor een
interview?
 Populatie à steekproef
o Data à resultaat à over populatie
 Hoe selecteren we de deelnemers?
 VB doelgerichte steekproef (purposive sample)
o Case study logic = onderzoeker gaat op zoek
naar specifieke individuen die belangrijke
informatie kunnen gegeven
 Elk specifiek verhaal is waardevol en
draagt bij aan beter begrip
o Sample for range = onderzoeker gaat
opzoek naar een zo breed mogelijk scala aan
ervaringen
- Hypothesen
- Data verzameling
o Hoe ziet de verzamelde data eruit?
 Vaak wordt het interview opgenomen, en later volledig
uitgetypt in een transcript (= letterlijke weergave van
een gesprek)
 Woordelijk transcript = zonder haperingen etc.
 Tijdens het interview maakt de onderzoeker field notes
 = aantekeningen die waardevol kunnen zijn tijdens
het analyseren van de data in een later stadium
o Wie werd er geïnterviewd?
o Locatie van het interview
o Indruk/gedrag van geïnterviewde
o Eerste ideeën van onderzoeker over het
interview

Kwaliteit van het kwalitatief interview
- Betrouwbaarheid (reliability)
o Verloop van interview hangt af van de interviewer
o Interviewer moet zich bewust zijn van eigen rol
o Vergelijk het met richten op een schietschijf:




 à Niet betrouwbaar à Niet valide

,  à Wel betrouwbaar à Niet valide




 à Wel betrouwbaar à Wel valide
- Validiteit (validity)
o Interviewer kan doorvragen om erachter te komen wat de
respondent echt bedoelt
o Interviewer moet zich bewust zijn van non-verbale signalen
van de respondent
 Deze geven informatie over hoe zeker of eerlijk de
respondent is over het gegeven antwoord
o Belang van verstandhouding (rapport)

Idee: Veerkracht bij vluchtelingen
- VB Dr. Marieke Sleijpen (UU) doet onderzoek naar veerkracht
(resilience) bij jonge vluchtelingen
o Traumatische ervaringen
o Ontwikkelingskansen
- VB Welke betekenis geven vluchtelingen in Europa met
verschillende culturele achtergronden, aan het begrip ‘veerkracht’?
o Setting: Europa
o Perspective: vluchtelingen
o Interest: het begrip ‘veerkracht’
o Comparison: verschillende culturele achtergronden
o Evaluation: betekenis
- Hoe worden data verzameld?
o Onderzoeksvraag heeft betrekking op ideeën van
vluchtelingen over veerkracht
 Kwalitatief interview?
o Focusgroep = groepsinterview, interactie tussen aanwezige
deelnemers is van belang
 Ontstaat gesprek, men reageert op elkaar
 Moderator = interviewer
 Vragen stellen die de onderzoeker heeft
geformuleerd
 Ervoor zorgen dat het gesprek niet te veel
afdwaalt van het bedoelde onderwerp
 Ervoor zorgen dat iedereen de kans krijgt om
actief deel te nemen aan het gesprek
 Verschillen met kwalitatief interview:
 Interactie tussen deelnemers