Aardrijkskunde Wonen in Nederland
1.1 Brede rivieren door oneindig laagland:
De Rijn en de Maas stromen vanuit het buitenland Nederland binnen. De IJssel is
tegenwoordig een zijtak van de Rijn, maar liep vroeger vanuit Duitsland door de
Achterhoek. De Eems en de Westerschelde zijn beide een estuarium. Een stroomgebied
is een gebied dat afwatert op een bepaalde rivier.
De Rijn:
De Voderrhein en de Hinterrhein ontspringen in de Zwitserse Alpen en stromen in de
buurt van Chur samen verder als de Rijn. De twee bergrivieren worden gevoed door
smeltwater van gletsjers en neerslagwater. Een waterscheiding is de grens tussen twee
stroomgebieden. De Rijn is één van de langste rivieren van Europa en een belangrijke
waterweg voor het scheepsvaartverkeer. Bijna 2/3 ligt in Duitsland (stroomgebied). Het
lengteprofiel is te onderscheiden in:
Bovenloop:. Het verval van de Alphenrhein bedraagt over een korte afstand
meer dan 1000m en de gemiddelde stroomsnelheid is laag. De Oberrhein is voor
een deel grensrivier met Frankrijk. De scheepvaart gaat hier door het
Rheinseitenkanaal, met sluizen, stuwen en waterkrachtcentrales. Aan
weerszijden van het Rijndal liggen twee bergketens→ bestaan uit harde
gesteenten.
Middenloop: de Rijn stroomt hier door oeroude afzettingen uit het devoon
(leisteen). Het leisteenplateau is omhooggeduwd en de Rijn heeft zich diep
ingesneden in het landschap. Op sommige plaatsen zijn vulkanische afzettingen
door de oude gesteentelagen heen gebroken en moet het water zich door een
smalle kloof persen. De keiharde basaltrotsen in de ondiepe rivierbedding
vormen een gevaar voor scheepvaart en obstakel voor waterafvoer.
Benedenloop: begint vanaf Keulen. onder de naam Niederrhein bereikt de Rijn
de Nederlandse grens. Vanaf de grens zoekt de rivier door de Rijndelta zijn weg
naar zee.
Het verhang is vanaf Keulen nog maar klein en neemt af de mondig nadert→
stroomsnelheid wordt lager en sedimentatie neemt toe. Het stroomstelsel van de Rijn
omvat de hoofdstroom plus een groot aantal zijrivieren en -takken.
De Maas:
De maas is korter dan de Rijn en de bron is op het Plateau van Langres (Noordoost-
Frankrijk). Het stroomgebied van de maas kan worden verdeeld in drie stukken:
Frans deel: langgerekt en smal en poreuze bodem zorgt ervoor dat een groot
gedeelte van de neerslag wordt opgeslagen. De Franse Maas is voor een deel
bevaarbaar gemaakt met stuwen en sluizen.
Anne den Hartog
1.1 Brede rivieren door oneindig laagland:
De Rijn en de Maas stromen vanuit het buitenland Nederland binnen. De IJssel is
tegenwoordig een zijtak van de Rijn, maar liep vroeger vanuit Duitsland door de
Achterhoek. De Eems en de Westerschelde zijn beide een estuarium. Een stroomgebied
is een gebied dat afwatert op een bepaalde rivier.
De Rijn:
De Voderrhein en de Hinterrhein ontspringen in de Zwitserse Alpen en stromen in de
buurt van Chur samen verder als de Rijn. De twee bergrivieren worden gevoed door
smeltwater van gletsjers en neerslagwater. Een waterscheiding is de grens tussen twee
stroomgebieden. De Rijn is één van de langste rivieren van Europa en een belangrijke
waterweg voor het scheepsvaartverkeer. Bijna 2/3 ligt in Duitsland (stroomgebied). Het
lengteprofiel is te onderscheiden in:
Bovenloop:. Het verval van de Alphenrhein bedraagt over een korte afstand
meer dan 1000m en de gemiddelde stroomsnelheid is laag. De Oberrhein is voor
een deel grensrivier met Frankrijk. De scheepvaart gaat hier door het
Rheinseitenkanaal, met sluizen, stuwen en waterkrachtcentrales. Aan
weerszijden van het Rijndal liggen twee bergketens→ bestaan uit harde
gesteenten.
Middenloop: de Rijn stroomt hier door oeroude afzettingen uit het devoon
(leisteen). Het leisteenplateau is omhooggeduwd en de Rijn heeft zich diep
ingesneden in het landschap. Op sommige plaatsen zijn vulkanische afzettingen
door de oude gesteentelagen heen gebroken en moet het water zich door een
smalle kloof persen. De keiharde basaltrotsen in de ondiepe rivierbedding
vormen een gevaar voor scheepvaart en obstakel voor waterafvoer.
Benedenloop: begint vanaf Keulen. onder de naam Niederrhein bereikt de Rijn
de Nederlandse grens. Vanaf de grens zoekt de rivier door de Rijndelta zijn weg
naar zee.
Het verhang is vanaf Keulen nog maar klein en neemt af de mondig nadert→
stroomsnelheid wordt lager en sedimentatie neemt toe. Het stroomstelsel van de Rijn
omvat de hoofdstroom plus een groot aantal zijrivieren en -takken.
De Maas:
De maas is korter dan de Rijn en de bron is op het Plateau van Langres (Noordoost-
Frankrijk). Het stroomgebied van de maas kan worden verdeeld in drie stukken:
Frans deel: langgerekt en smal en poreuze bodem zorgt ervoor dat een groot
gedeelte van de neerslag wordt opgeslagen. De Franse Maas is voor een deel
bevaarbaar gemaakt met stuwen en sluizen.
Anne den Hartog
