Leer- en
onderwijsproblemen,
PABA5253
Samenvatting van alle boeken en artikelen, collegejaar 2022-
2023
Gemaakt door: HannavdM
,Inhoud
Onderwijssysteem en context (College 1)..............................................................................................4
PO-raad (2014). Ontwikkelingsperspectief in het onderwijs..............................................................4
Ledoux (2021). Wat heeft de invoering van passend onderwijs in Nederland opgeleverd voor
leerlingen?..........................................................................................................................................9
Leerlingvolgsysteem (College 2)...........................................................................................................10
Keuning & Visser (2013). De (on)nauwkeurigheid van een leerrendementsverwachting: Ervaringen
met de LVS-toetsen Rekenen Wiskunde...........................................................................................10
Taalontwikkeling (Colleges 3 en 4).......................................................................................................12
V&K H4. Taalontwikkeling en Taalproblemen (van Weerdenburg & van Hell).................................12
Storch & Whitehurst (2002). Oral Language and Code-Related Precursors to Reading: Evidence
from a Longitudinal Structural Model...............................................................................................13
Technisch Lezen & Spelling (College 5).................................................................................................15
V&K H3. Technisch lezen en spellen (Ghesquière & van der Leij).....................................................15
Ehri (2005). Learning to Read Words: Theory, Findings, and Issues.................................................18
De Groot et al. (2015). Phonological Processing and Word Reading in Typically Developing and
Reading Disabled Children: Severity Matters....................................................................................19
De Groot et al. (2015). The attentional blink in typically developing and reading-disabled children
..........................................................................................................................................................19
SDN (2016). Dyslexie: diagnostiek en behandeling...........................................................................20
Spelling (College 6)...............................................................................................................................24
Cordewener (2012). Variation in spelling ability in children: precursors, acquisition, and instruction.
..........................................................................................................................................................24
Milburn et al. (2017). Cognitive, linguistic and print-related predictors of preschool children’s word
spelling and name writing.................................................................................................................26
Rosenshine (2012). Principles of instruction; research-based strategies that all teachers should
know.................................................................................................................................................28
Begrijpend Lezen I (College 7)..............................................................................................................29
Perfetti & Stafura (2014). Word knowledge in a theory of reading comprehension........................29
Raudszus, Segers & Verhoeven (2019). Situation model building ability uniquely predicts first and
second language reading comprehension........................................................................................30
Swart et al. (2017). Cognitive precursors of the developmental relation between lexical quality and
reading comprehension in the intermediate elementary grades.....................................................31
Begrijpend Lezen II (College 8).............................................................................................................32
Blom et al. (2017). Het leesbegrip van hyperteksten bij dove en slechthorende leerlingen en
leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis..................................................................................32
Nation & Norbury (2005). Why reading comprehension fails: Insights from developmental
disorders...........................................................................................................................................32
1
, Van den Bosch, Segers & Verhoeven (2020). First and second language vocabulary affect early
second language reading comprehension development..................................................................33
Rekenen (College 9)..............................................................................................................................34
V&K H2. Rekenen (Ruijssenaars & van Luit).....................................................................................34
Ruijssenaars et al. (2021). Handboek dyscalculie en rekenproblemen.............................................36
H1: paragraaf 1.3 en 1.4 (p.30-38)................................................................................................36
H2: paragraaf 2.1 (p.49-63)...........................................................................................................37
H3: paragraaf 3.2.2 (p.102-107)....................................................................................................37
Bosman (2015). Zo leer je alle kinderen rekenen.............................................................................38
Executieve functies/werkhouding/taakgerichtheid I (College 10)........................................................40
V&K H7. Aandachtsprocessen (Roeyers & Baeyens).........................................................................40
V&K H8. Executieve functies (Baeyens & Huizinga)..........................................................................41
Morrison & Gramer (2016). Conceptual clutter and measurement mayhem: Proposals for cross-
disciplinary integration in conceptualizing and measuring executive function................................42
Executieve functies/werkhouding/taakgerichtheid II (College 11).......................................................43
V&K H9. Motivatie in de klas (Vansteenkiste et al.)..........................................................................43
Reeve (2012). A self-determination theory perspective on student engagement............................45
Stroet, Opdenakker & Minnaert (2013). Effects of need supportive teaching on early adolescents’
motivation and engagement: A review of the literature..................................................................47
Internaliserend gedrag (College 12).....................................................................................................49
Sijp, Zijlstra & de Boer (2018). Zie mij: een literatuurstudie naar disclosure en het zoeken van hulp
door leerlingen met internaliserende problemen in het primair en voortgezet onderwijs..............49
Terrasi & De Galarce (2017). Trauma and learning in America’s classrooms....................................50
Von Der Embse, Barterian & Segool (2013). Test anxiety interventions for children and adolescents:
A systematic review of treatment studies from 2000–2010.............................................................51
Externaliserend gedrag (College 13).....................................................................................................52
V&K H11. Gedrags- en emotionele problemen. (Bijttebier et al.).....................................................52
Bijstra et al. (2019). Een praktijkonderzoek naar effectief leerkrachthandelen bij externaliserend
leerlinggedrag: eindrapportage........................................................................................................54
Zee, de Jong & Koomen (2017). From externalizing student behavior to student-specific teacher
self-efficacy: The role of teacher-perceived conflict and closeness in the student–teacher
relationship.......................................................................................................................................55
Sociale relaties (College 14)..................................................................................................................56
V&K H13. Relaties tussen kinderen op school. (Van Dijk & Orobio de Castro).................................56
De Boer & Pijl (2016). The acceptance and rejection of peers with ADHD and ASD in general
secondary education........................................................................................................................58
Rademaker et al. (2020). Applying the Contact Theory in Inclusive Education: A Systematic Review
on the Impact of Contact and Information on the Social Participation of Students with Disabilities
..........................................................................................................................................................58
2
,3
, Onderwijssysteem en context (College 1)
PO-raad (2014). Ontwikkelingsperspectief in het onderwijs.
Deel A Basis – Ontwikkelingsperspectief: voor wie, wat, waarom, wanneer en hoe?
Wet- en regelgeving
- Voor alle leerlingen met extra ondersteuning (buiten reguliere ondersteuning van de school)
is een OPP verplicht
- Onderdelen: uitstroombestemming, onderbouwing met belemmerende en bevorderende
factoren, ondersteuning en begeleiding/ aanpassing aan het onderwijsprogramma
- OPP ten minste jaarlijks evalueren en bijstellen
Huidig toezicht- en waarderingskader inspectie
- Waarderingskader: indicatoren voor kwaliteit van het onderwijs
- OPP is volgens inspectie belangrijk voor leerlingen die voor één of meer vakken afwijken van
reguliere programma
Waarom werken met een ontwikkelingsperspectief?
- Nadruk van ontwikkeling volgen, naar plannen/doelgericht werken
- Doelen evalueren: doelen gehaald of bijstellen?
- Gerichte voorbereiding op uitstroombestemming
- Met ouders bespreken van voortgang van leerlingen
Uitgangspunten voor het werken met een ontwikkelingsperspectief
- Niet alleen vooruitgang volgen, maar doelgericht plannen van aanbod o.b.v.
uitstroomperspectief
- Hoge verwachtingen, maar realistische doelen
- Belemmerende factoren aanpassen (waar mogelijk) en bevorderende factoren benutten
- Uitgangspunt is basisaanbod in de groep (incl. verlengde instructie/ extra verwerkingstijd),
daarna pas dispenseren
- Samenwerken/in gesprek gaan met leerling en ouders
- Systematisch volgen van ontwikkeling
- Werken met OPP integreren in het werk op de school (wie, wat, wanneer)
- OPP gebruiken bij schoolovergang (bv. PO → VO)
Elementen van een ontwikkelingsperspectief
1. Ontwikkelingsdeel
a. Beginsituatie/instroomprofiel
b. Belemmerende en bevorderende factoren
c. Leerontwikkeling o.b.v. toetsresultaten
2. Planningsdeel
a. Uitstroombestemming van de leerling
b. Geplande vaardigheidsgroei en inhoudelijke doelen
c. Gepland uitstroomniveau per leergebied
d. Gewenst aanbod om doelen te behalen
3. Evaluatiedeel
4
onderwijsproblemen,
PABA5253
Samenvatting van alle boeken en artikelen, collegejaar 2022-
2023
Gemaakt door: HannavdM
,Inhoud
Onderwijssysteem en context (College 1)..............................................................................................4
PO-raad (2014). Ontwikkelingsperspectief in het onderwijs..............................................................4
Ledoux (2021). Wat heeft de invoering van passend onderwijs in Nederland opgeleverd voor
leerlingen?..........................................................................................................................................9
Leerlingvolgsysteem (College 2)...........................................................................................................10
Keuning & Visser (2013). De (on)nauwkeurigheid van een leerrendementsverwachting: Ervaringen
met de LVS-toetsen Rekenen Wiskunde...........................................................................................10
Taalontwikkeling (Colleges 3 en 4).......................................................................................................12
V&K H4. Taalontwikkeling en Taalproblemen (van Weerdenburg & van Hell).................................12
Storch & Whitehurst (2002). Oral Language and Code-Related Precursors to Reading: Evidence
from a Longitudinal Structural Model...............................................................................................13
Technisch Lezen & Spelling (College 5).................................................................................................15
V&K H3. Technisch lezen en spellen (Ghesquière & van der Leij).....................................................15
Ehri (2005). Learning to Read Words: Theory, Findings, and Issues.................................................18
De Groot et al. (2015). Phonological Processing and Word Reading in Typically Developing and
Reading Disabled Children: Severity Matters....................................................................................19
De Groot et al. (2015). The attentional blink in typically developing and reading-disabled children
..........................................................................................................................................................19
SDN (2016). Dyslexie: diagnostiek en behandeling...........................................................................20
Spelling (College 6)...............................................................................................................................24
Cordewener (2012). Variation in spelling ability in children: precursors, acquisition, and instruction.
..........................................................................................................................................................24
Milburn et al. (2017). Cognitive, linguistic and print-related predictors of preschool children’s word
spelling and name writing.................................................................................................................26
Rosenshine (2012). Principles of instruction; research-based strategies that all teachers should
know.................................................................................................................................................28
Begrijpend Lezen I (College 7)..............................................................................................................29
Perfetti & Stafura (2014). Word knowledge in a theory of reading comprehension........................29
Raudszus, Segers & Verhoeven (2019). Situation model building ability uniquely predicts first and
second language reading comprehension........................................................................................30
Swart et al. (2017). Cognitive precursors of the developmental relation between lexical quality and
reading comprehension in the intermediate elementary grades.....................................................31
Begrijpend Lezen II (College 8).............................................................................................................32
Blom et al. (2017). Het leesbegrip van hyperteksten bij dove en slechthorende leerlingen en
leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis..................................................................................32
Nation & Norbury (2005). Why reading comprehension fails: Insights from developmental
disorders...........................................................................................................................................32
1
, Van den Bosch, Segers & Verhoeven (2020). First and second language vocabulary affect early
second language reading comprehension development..................................................................33
Rekenen (College 9)..............................................................................................................................34
V&K H2. Rekenen (Ruijssenaars & van Luit).....................................................................................34
Ruijssenaars et al. (2021). Handboek dyscalculie en rekenproblemen.............................................36
H1: paragraaf 1.3 en 1.4 (p.30-38)................................................................................................36
H2: paragraaf 2.1 (p.49-63)...........................................................................................................37
H3: paragraaf 3.2.2 (p.102-107)....................................................................................................37
Bosman (2015). Zo leer je alle kinderen rekenen.............................................................................38
Executieve functies/werkhouding/taakgerichtheid I (College 10)........................................................40
V&K H7. Aandachtsprocessen (Roeyers & Baeyens).........................................................................40
V&K H8. Executieve functies (Baeyens & Huizinga)..........................................................................41
Morrison & Gramer (2016). Conceptual clutter and measurement mayhem: Proposals for cross-
disciplinary integration in conceptualizing and measuring executive function................................42
Executieve functies/werkhouding/taakgerichtheid II (College 11).......................................................43
V&K H9. Motivatie in de klas (Vansteenkiste et al.)..........................................................................43
Reeve (2012). A self-determination theory perspective on student engagement............................45
Stroet, Opdenakker & Minnaert (2013). Effects of need supportive teaching on early adolescents’
motivation and engagement: A review of the literature..................................................................47
Internaliserend gedrag (College 12).....................................................................................................49
Sijp, Zijlstra & de Boer (2018). Zie mij: een literatuurstudie naar disclosure en het zoeken van hulp
door leerlingen met internaliserende problemen in het primair en voortgezet onderwijs..............49
Terrasi & De Galarce (2017). Trauma and learning in America’s classrooms....................................50
Von Der Embse, Barterian & Segool (2013). Test anxiety interventions for children and adolescents:
A systematic review of treatment studies from 2000–2010.............................................................51
Externaliserend gedrag (College 13).....................................................................................................52
V&K H11. Gedrags- en emotionele problemen. (Bijttebier et al.).....................................................52
Bijstra et al. (2019). Een praktijkonderzoek naar effectief leerkrachthandelen bij externaliserend
leerlinggedrag: eindrapportage........................................................................................................54
Zee, de Jong & Koomen (2017). From externalizing student behavior to student-specific teacher
self-efficacy: The role of teacher-perceived conflict and closeness in the student–teacher
relationship.......................................................................................................................................55
Sociale relaties (College 14)..................................................................................................................56
V&K H13. Relaties tussen kinderen op school. (Van Dijk & Orobio de Castro).................................56
De Boer & Pijl (2016). The acceptance and rejection of peers with ADHD and ASD in general
secondary education........................................................................................................................58
Rademaker et al. (2020). Applying the Contact Theory in Inclusive Education: A Systematic Review
on the Impact of Contact and Information on the Social Participation of Students with Disabilities
..........................................................................................................................................................58
2
,3
, Onderwijssysteem en context (College 1)
PO-raad (2014). Ontwikkelingsperspectief in het onderwijs.
Deel A Basis – Ontwikkelingsperspectief: voor wie, wat, waarom, wanneer en hoe?
Wet- en regelgeving
- Voor alle leerlingen met extra ondersteuning (buiten reguliere ondersteuning van de school)
is een OPP verplicht
- Onderdelen: uitstroombestemming, onderbouwing met belemmerende en bevorderende
factoren, ondersteuning en begeleiding/ aanpassing aan het onderwijsprogramma
- OPP ten minste jaarlijks evalueren en bijstellen
Huidig toezicht- en waarderingskader inspectie
- Waarderingskader: indicatoren voor kwaliteit van het onderwijs
- OPP is volgens inspectie belangrijk voor leerlingen die voor één of meer vakken afwijken van
reguliere programma
Waarom werken met een ontwikkelingsperspectief?
- Nadruk van ontwikkeling volgen, naar plannen/doelgericht werken
- Doelen evalueren: doelen gehaald of bijstellen?
- Gerichte voorbereiding op uitstroombestemming
- Met ouders bespreken van voortgang van leerlingen
Uitgangspunten voor het werken met een ontwikkelingsperspectief
- Niet alleen vooruitgang volgen, maar doelgericht plannen van aanbod o.b.v.
uitstroomperspectief
- Hoge verwachtingen, maar realistische doelen
- Belemmerende factoren aanpassen (waar mogelijk) en bevorderende factoren benutten
- Uitgangspunt is basisaanbod in de groep (incl. verlengde instructie/ extra verwerkingstijd),
daarna pas dispenseren
- Samenwerken/in gesprek gaan met leerling en ouders
- Systematisch volgen van ontwikkeling
- Werken met OPP integreren in het werk op de school (wie, wat, wanneer)
- OPP gebruiken bij schoolovergang (bv. PO → VO)
Elementen van een ontwikkelingsperspectief
1. Ontwikkelingsdeel
a. Beginsituatie/instroomprofiel
b. Belemmerende en bevorderende factoren
c. Leerontwikkeling o.b.v. toetsresultaten
2. Planningsdeel
a. Uitstroombestemming van de leerling
b. Geplande vaardigheidsgroei en inhoudelijke doelen
c. Gepland uitstroomniveau per leergebied
d. Gewenst aanbod om doelen te behalen
3. Evaluatiedeel
4
