Hoofdstuk 2 Communiceren
2.1 Waarnemen
Communiceren: doe je door te praten, te luisteren, te kijken of aan te raken.
Hierbij gebruik je zintuigen die in je oren, ogen, neus, tong en huid zitten. Met je zintuigen vang je
prikkels op. Prikkel: informatie uit je omgeving, zo weet je wat er om je heen gebeurt.
1. Geluid is de prikkel voor het gehoorzintuig in je oor
2. Licht is de prikkel voor de gezichtszintuigen in je oog
3. Geurstoffen zijn prikkels voor het reukzintuig in je neus
4. Als je eet, prikkelen stoffen uit je voedsel de smaakzintuigen op je tong
5. In je huid liggen 4 zintuigen, elk zintuig is gevoelig voor 1 prikkel:
▪ Warmtezintuigen: gevoelig voor prikkel ‘hoge temperaturen’
▪ Koudezintuigen: vangen de prikkel ‘lage temperatuur’ op
▪ Tastzintuigen: zijn gevoelig voor de prikkel ‘hoe voelt iets aan’: glad, hard, zacht
of kleverig
▪ Pijnzintuigen zijn voor de prikkel pijn
Orgaan Zintuig Prikkel
Oor Gehoorzintuig Geluid
Oog Gezichtszintuigen Licht
Neus Reukzintuigen Geurstoffen
Tong Smaakzintuigen Smaakstoffen
Huid Warmtezintuigen Hoge temperaturen
Koudezintuigen Lage temperaturen
Tastzintuigen Hoe een voorwerp aanvoelt
Pijnzintuigen Pijn
Alle zintuigen samen zorgen dat je weet wat er om je heen gebeurt en dat je op de juiste manier kunt
reageren. Zintuiglijke beperking: als een zintuig niet goed werkt. Ze communiceren dan met hun
andere zintuigen. Een dove ‘hoort’ met zijn ogen door gebarentaal en door liplezen.
Blinde mensen ‘zien’ door hun tastzintuigen te gebruiken.
, Na een waarneming, reageer je (telefoon gaat, je neemt hem op).
1. Als je zintuigen een prikkel opvangen, zetten ze die om in een bericht. Zo’n bericht heet een
impuls.
2. De impulsen van alle zintuigen gaan via zenuwen naar de hersenen.
3. Je hersenen verwerken de impuls en versturen ook impulsen (die gaan via je zenuwen bv
naar je spieren)
4. Door die impulsen reageert je lichaam
Ruggenmerg: zenuwen liggen door het hele lichaam verspreid en lopen in je rug in een dikke bundel
bij elkaar. Het ruggenmerg wordt beschermd door je wervelkolom.
Zenuwstelsel: zenuwen, hersenen en ruggenmerg samen
5 Stappen van rinkelende telefoonq tot telefoon opnemen:
1. Geluid van telefoon is prikkel voor gehoorzintuig
2. Geluidsprikkels worden door gehoorzintuig omgezet in impulsen die doorgaan naar zenuwen
in de hersenen
3. In de hersenen wordt je er pas bewust van dat de telefoon gaat en je beslist met je hersenen
dat je de telefoon opneemt.
4. Er gaan impulsen vanuit je hersenen via de zenuwen naar de spieren in je arm
5. Als je armspieren die impulsen hebben ontvangen, trekken je armspieren samen en beweegt
je arm. Je neemt de telefoon op.
Elke prikkel wordt door je zintuigen opgevangen en aan je hersenen doorgegeven. Pas als de impuls
van je zintuigen bij je hersenen aankomt, ben je je bewust van wat je waarneemt. Er komen heel veel
impulsen per dag binnen en je hersenen kiezen of ze wel/ niet op een prikkel reageren. Je hersenen
reageren allen op prikkels die afwijken van wat je gewend bent, des te belangrijker zijn ze voor je
hersenen. Per zintuig is er een gebied in de hersenen waar de impulsen binnenkomen. De uitgaande
impulsen naar spieren komen ook uit bepaalde gebieden in je hersenen.
Synesthesie: samenwerking tussen zintuigen (waarschijnlijk door verbindingen tussen de
hersengebieden)
Bekijk plaatje over grote/ kleine hersenen op blz. 38
2.2 Geluid maken en horen
Geluidsbron: Alle geluid dat je hoort komt hier vandaan
Als je praat gaan je stembanden trillen en maken ze geluid. Bij een gitaar: snaren trillen, trom: vel
gaat trillen. Als het vel een beetje naar boven beweegt, wordt de lucht net boven de trommel een
beetje in elkaar geduwd, hierdoor wordt de luchtdruk wat hoger. Als het vel naar beneden gaat,
wordt de lucht uitgerekt en de druk lager. Deze gebiedjes met lage en hoge luchtdruk verplaatsen
zich naar alle richtingen en ontstaat er een geluidsgolf (vergelijk met rimpeling in water als je
steentje in stil water gooit, golfjes rond steentjes gaan alle kanten op).
Geluid: trilling die zich verplaatst door een tussenstof, vaak lucht. Geluidsgolven kunnen zich ook
verplaatsen in vloeistoffen en vaste stoffen. Als er geen tussenstof is, kan geluid zich niet verplaatsen.
2.1 Waarnemen
Communiceren: doe je door te praten, te luisteren, te kijken of aan te raken.
Hierbij gebruik je zintuigen die in je oren, ogen, neus, tong en huid zitten. Met je zintuigen vang je
prikkels op. Prikkel: informatie uit je omgeving, zo weet je wat er om je heen gebeurt.
1. Geluid is de prikkel voor het gehoorzintuig in je oor
2. Licht is de prikkel voor de gezichtszintuigen in je oog
3. Geurstoffen zijn prikkels voor het reukzintuig in je neus
4. Als je eet, prikkelen stoffen uit je voedsel de smaakzintuigen op je tong
5. In je huid liggen 4 zintuigen, elk zintuig is gevoelig voor 1 prikkel:
▪ Warmtezintuigen: gevoelig voor prikkel ‘hoge temperaturen’
▪ Koudezintuigen: vangen de prikkel ‘lage temperatuur’ op
▪ Tastzintuigen: zijn gevoelig voor de prikkel ‘hoe voelt iets aan’: glad, hard, zacht
of kleverig
▪ Pijnzintuigen zijn voor de prikkel pijn
Orgaan Zintuig Prikkel
Oor Gehoorzintuig Geluid
Oog Gezichtszintuigen Licht
Neus Reukzintuigen Geurstoffen
Tong Smaakzintuigen Smaakstoffen
Huid Warmtezintuigen Hoge temperaturen
Koudezintuigen Lage temperaturen
Tastzintuigen Hoe een voorwerp aanvoelt
Pijnzintuigen Pijn
Alle zintuigen samen zorgen dat je weet wat er om je heen gebeurt en dat je op de juiste manier kunt
reageren. Zintuiglijke beperking: als een zintuig niet goed werkt. Ze communiceren dan met hun
andere zintuigen. Een dove ‘hoort’ met zijn ogen door gebarentaal en door liplezen.
Blinde mensen ‘zien’ door hun tastzintuigen te gebruiken.
, Na een waarneming, reageer je (telefoon gaat, je neemt hem op).
1. Als je zintuigen een prikkel opvangen, zetten ze die om in een bericht. Zo’n bericht heet een
impuls.
2. De impulsen van alle zintuigen gaan via zenuwen naar de hersenen.
3. Je hersenen verwerken de impuls en versturen ook impulsen (die gaan via je zenuwen bv
naar je spieren)
4. Door die impulsen reageert je lichaam
Ruggenmerg: zenuwen liggen door het hele lichaam verspreid en lopen in je rug in een dikke bundel
bij elkaar. Het ruggenmerg wordt beschermd door je wervelkolom.
Zenuwstelsel: zenuwen, hersenen en ruggenmerg samen
5 Stappen van rinkelende telefoonq tot telefoon opnemen:
1. Geluid van telefoon is prikkel voor gehoorzintuig
2. Geluidsprikkels worden door gehoorzintuig omgezet in impulsen die doorgaan naar zenuwen
in de hersenen
3. In de hersenen wordt je er pas bewust van dat de telefoon gaat en je beslist met je hersenen
dat je de telefoon opneemt.
4. Er gaan impulsen vanuit je hersenen via de zenuwen naar de spieren in je arm
5. Als je armspieren die impulsen hebben ontvangen, trekken je armspieren samen en beweegt
je arm. Je neemt de telefoon op.
Elke prikkel wordt door je zintuigen opgevangen en aan je hersenen doorgegeven. Pas als de impuls
van je zintuigen bij je hersenen aankomt, ben je je bewust van wat je waarneemt. Er komen heel veel
impulsen per dag binnen en je hersenen kiezen of ze wel/ niet op een prikkel reageren. Je hersenen
reageren allen op prikkels die afwijken van wat je gewend bent, des te belangrijker zijn ze voor je
hersenen. Per zintuig is er een gebied in de hersenen waar de impulsen binnenkomen. De uitgaande
impulsen naar spieren komen ook uit bepaalde gebieden in je hersenen.
Synesthesie: samenwerking tussen zintuigen (waarschijnlijk door verbindingen tussen de
hersengebieden)
Bekijk plaatje over grote/ kleine hersenen op blz. 38
2.2 Geluid maken en horen
Geluidsbron: Alle geluid dat je hoort komt hier vandaan
Als je praat gaan je stembanden trillen en maken ze geluid. Bij een gitaar: snaren trillen, trom: vel
gaat trillen. Als het vel een beetje naar boven beweegt, wordt de lucht net boven de trommel een
beetje in elkaar geduwd, hierdoor wordt de luchtdruk wat hoger. Als het vel naar beneden gaat,
wordt de lucht uitgerekt en de druk lager. Deze gebiedjes met lage en hoge luchtdruk verplaatsen
zich naar alle richtingen en ontstaat er een geluidsgolf (vergelijk met rimpeling in water als je
steentje in stil water gooit, golfjes rond steentjes gaan alle kanten op).
Geluid: trilling die zich verplaatst door een tussenstof, vaak lucht. Geluidsgolven kunnen zich ook
verplaatsen in vloeistoffen en vaste stoffen. Als er geen tussenstof is, kan geluid zich niet verplaatsen.
