Bestuursprocesrecht
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Bestuursprocesrecht in vogelvlucht..................................................................................2
Hoofdstuk 2: Voorbereiding van een beschikking..................................................................................4
Hoofdstuk 3: Beschikking.......................................................................................................................6
Hoofdstuk 4: Bezwaarschrift...................................................................................................................8
Hoofdstuk 5: Horen in de bezwaarprocedure.......................................................................................11
Hoofdstuk 6: Beslissing op bezwaar.....................................................................................................13
Hoofdstuk 7: Administratief beroep.....................................................................................................15
Hoofdstuk 8: Beroep.............................................................................................................................17
Hoofdstuk 9: Hoger beroep en andere rechtsgangen...........................................................................21
1
,Hoofdstuk 1: Bestuursprocesrecht in vogelvlucht
1.1 Wat is bestuursprocesrecht?
Het bestuursprocesrecht wordt ook wel het geheel van procedureregels in verband met de
rechtsbescherming tegen besluiten van bestuursorganen, genoemd.
Het bestuursrecht is een formeel recht en onderdeel van het publiekrecht.
Het bestuursprocesrecht gaat over:
- proces van besluitvorming door openbaar bestuur
- rechtsbescherming tegen die besluiten
- oordeelsvorming door de (bestuurs)rechters
De belangrijkste begrippen:
- bestuursorgaan > art. 1:1 Awb
- besluit > art. 1:3 Awb
- belanghebbende > art. 1:2 Awb
Belangenafweging: algemeen belang vs. Individueel belang burger
Waarborgen is vorm van rechtsbescherming.
- voorkomen dat bestuursorganen onrechtmatige dan wel ondoelmatige besluiten nemen.
Voordat je naar de bestuursrechter gaat, ga je eerst nog een ‘voorprocedure’ in. Je gaat dan naar het
bestuursorgaan dat het besluit in eerste instantie heeft genomen. Deze zal het primaire besluit
heroverwegen. Hierbij moeten nieuwe feiten en omstandigheden na het genomen primaire besluit
meereken en dus helemaal opnieuw besluit nemen.
De bestuursrechter moet een onafhankelijk oordeel geven over de rechtmatigheid van het besluit
dat het bestuursorgaan na heroverweging heeft genomen. Hij toets dus of de beslissing op bezwaar
of administratief beroep in strijd is met het recht. Hij mag niet toetsen over de doelmatigheid, want
dit is tegen de trias politica.
Ex tunc: toetsing van rechtmatigheid van besluit, op basis van het moment dat het besluit werd
genomen.
Ex nunc: toetsing van rechtmatigheid en doelmatigheid van besluit, op basis van de omstandigheden
die nu spelen.
Reformatio in peius: nieuwe oordeel/besluit/etc. mag niet nadeliger zijn.
1.2 Een korte blik op de voorprocedures
Er bestaan twee voorprocedures:
- bezwaar > bij bestuursorgaan dat besluit genomen heeft
- administratief beroep > bij een ander bestuursorgaan
De doelen van de voorprocedures:
- rechtsbescherming van de belanghebbende
- verduidelijking van de standpunten
- opheldering van misverstanden
- herstellen fouten
> zeeffunctie:
- voorkoming onnodig beroep
- goed uitgekristalliseerd besluit voor rechter
> toetsing ex nunc (dus rechtmatig en doelmatig) en reformatio in peius
2
, 1.3 Schets van de bestuursrechtspraak in Nederland
Bestuursrechtspraak vindt meestal plaats in twee instanties:
1. Beroep (eerst aanleg)
> art. 8:6 Awb: rechtbank (sector bestuursrecht), tenzij andere bestuursrecht bevoegd is. Deze zijn
te vinden in hoofdstuk 2 van Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak:
- Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State = ABRvS
- Centrale Raad van Beroep = CRvB
- College van Beroep voor het Bedrijfsleven = CBB
- Gerechtshof
> toetsing ex tunc (dus rechtmatig) en reformatio in peius
2. Hoger beroep
> art. 8:105 Awb > ABRvS, tenzij andere bestuursrechter bevoegd is. Deze zijn te vinden in
hoofdstuk 4 van Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak:
- Centrale Raad van Beroep = CRvB
- ambtenaren en sociale zekerheid
- College van Beroep voor het Bedrijfsleven = CBB
- mededinging, telecommunicatie, effectenverkeer
- Gerechtshof
- belastingzaken
> toetsing ex tunc (dus rechtmatig) en reformatio in peius
Absolute competentie: welk ‘soort’ rechter
Relatieve competentie: arrondissement (plaats)
Bestuursrechter kan:
- besluit van bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk vernietigen
- daarbij dat bestuursorgaan opdragen opnieuw besluit te nemen
- zaak zelf voorzien, hierbij neemt hij besluit in plaats van bestuursorgaan
- veroordeeld bestuursorgaan tot betaling kosten van griffierecht en proceskosten
- beroep versneld of vereenvoudigd behandelen
- voorlopige voorziening treffen
1.4 Andere rechters
Burgerlijke rechter is in bestuursprocesrecht de ‘vangnetfunctie’. Hij zorgt ervoor dat
belanghebbende rechtsbescherming krijgen, wanneer de bestuursrechter dit niet of onvoldoende
doet of de Awb of bijzondere wet geen bestuursrechtelijke voorzieningen bevat.
3
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Bestuursprocesrecht in vogelvlucht..................................................................................2
Hoofdstuk 2: Voorbereiding van een beschikking..................................................................................4
Hoofdstuk 3: Beschikking.......................................................................................................................6
Hoofdstuk 4: Bezwaarschrift...................................................................................................................8
Hoofdstuk 5: Horen in de bezwaarprocedure.......................................................................................11
Hoofdstuk 6: Beslissing op bezwaar.....................................................................................................13
Hoofdstuk 7: Administratief beroep.....................................................................................................15
Hoofdstuk 8: Beroep.............................................................................................................................17
Hoofdstuk 9: Hoger beroep en andere rechtsgangen...........................................................................21
1
,Hoofdstuk 1: Bestuursprocesrecht in vogelvlucht
1.1 Wat is bestuursprocesrecht?
Het bestuursprocesrecht wordt ook wel het geheel van procedureregels in verband met de
rechtsbescherming tegen besluiten van bestuursorganen, genoemd.
Het bestuursrecht is een formeel recht en onderdeel van het publiekrecht.
Het bestuursprocesrecht gaat over:
- proces van besluitvorming door openbaar bestuur
- rechtsbescherming tegen die besluiten
- oordeelsvorming door de (bestuurs)rechters
De belangrijkste begrippen:
- bestuursorgaan > art. 1:1 Awb
- besluit > art. 1:3 Awb
- belanghebbende > art. 1:2 Awb
Belangenafweging: algemeen belang vs. Individueel belang burger
Waarborgen is vorm van rechtsbescherming.
- voorkomen dat bestuursorganen onrechtmatige dan wel ondoelmatige besluiten nemen.
Voordat je naar de bestuursrechter gaat, ga je eerst nog een ‘voorprocedure’ in. Je gaat dan naar het
bestuursorgaan dat het besluit in eerste instantie heeft genomen. Deze zal het primaire besluit
heroverwegen. Hierbij moeten nieuwe feiten en omstandigheden na het genomen primaire besluit
meereken en dus helemaal opnieuw besluit nemen.
De bestuursrechter moet een onafhankelijk oordeel geven over de rechtmatigheid van het besluit
dat het bestuursorgaan na heroverweging heeft genomen. Hij toets dus of de beslissing op bezwaar
of administratief beroep in strijd is met het recht. Hij mag niet toetsen over de doelmatigheid, want
dit is tegen de trias politica.
Ex tunc: toetsing van rechtmatigheid van besluit, op basis van het moment dat het besluit werd
genomen.
Ex nunc: toetsing van rechtmatigheid en doelmatigheid van besluit, op basis van de omstandigheden
die nu spelen.
Reformatio in peius: nieuwe oordeel/besluit/etc. mag niet nadeliger zijn.
1.2 Een korte blik op de voorprocedures
Er bestaan twee voorprocedures:
- bezwaar > bij bestuursorgaan dat besluit genomen heeft
- administratief beroep > bij een ander bestuursorgaan
De doelen van de voorprocedures:
- rechtsbescherming van de belanghebbende
- verduidelijking van de standpunten
- opheldering van misverstanden
- herstellen fouten
> zeeffunctie:
- voorkoming onnodig beroep
- goed uitgekristalliseerd besluit voor rechter
> toetsing ex nunc (dus rechtmatig en doelmatig) en reformatio in peius
2
, 1.3 Schets van de bestuursrechtspraak in Nederland
Bestuursrechtspraak vindt meestal plaats in twee instanties:
1. Beroep (eerst aanleg)
> art. 8:6 Awb: rechtbank (sector bestuursrecht), tenzij andere bestuursrecht bevoegd is. Deze zijn
te vinden in hoofdstuk 2 van Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak:
- Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State = ABRvS
- Centrale Raad van Beroep = CRvB
- College van Beroep voor het Bedrijfsleven = CBB
- Gerechtshof
> toetsing ex tunc (dus rechtmatig) en reformatio in peius
2. Hoger beroep
> art. 8:105 Awb > ABRvS, tenzij andere bestuursrechter bevoegd is. Deze zijn te vinden in
hoofdstuk 4 van Bevoegdheidsregeling bestuursrechtspraak:
- Centrale Raad van Beroep = CRvB
- ambtenaren en sociale zekerheid
- College van Beroep voor het Bedrijfsleven = CBB
- mededinging, telecommunicatie, effectenverkeer
- Gerechtshof
- belastingzaken
> toetsing ex tunc (dus rechtmatig) en reformatio in peius
Absolute competentie: welk ‘soort’ rechter
Relatieve competentie: arrondissement (plaats)
Bestuursrechter kan:
- besluit van bestuursorgaan geheel of gedeeltelijk vernietigen
- daarbij dat bestuursorgaan opdragen opnieuw besluit te nemen
- zaak zelf voorzien, hierbij neemt hij besluit in plaats van bestuursorgaan
- veroordeeld bestuursorgaan tot betaling kosten van griffierecht en proceskosten
- beroep versneld of vereenvoudigd behandelen
- voorlopige voorziening treffen
1.4 Andere rechters
Burgerlijke rechter is in bestuursprocesrecht de ‘vangnetfunctie’. Hij zorgt ervoor dat
belanghebbende rechtsbescherming krijgen, wanneer de bestuursrechter dit niet of onvoldoende
doet of de Awb of bijzondere wet geen bestuursrechtelijke voorzieningen bevat.
3
