Samenvatting Science – hoofdstuk 3 Snacken en eten
Voedingsmiddel: alles wat je eet of drinkt. Hierin zitten voedingsstoffen
Er zijn 6 soorten voedingsstoffen: koolhydraten (suiker en zetmeel), eiwitten, vetten, mineralen,
vitaminen en water. Er zijn 3 groepen voedingsstoffen (elke groep heeft zijn eigen taak)
1. Energierijke stoffen: nodig om te bewegen en warm te blijven (koolhydraten en vetten)
2. Bouwstoffen: nodig voor de groei (eiwitten, mineralen en water)
3. Beschermende stoffen: beschermen tegen ziekten (vitaminen en mineralen)
Voedingsvezels: dit zijn geen voedingsstoffen maar zorgen ervoor dat je spieren en darmen actiever
zijn. Door actieve darmspieren wordt je eten gekneed en verteert je eten beter.
Wanneer eet je gezond?
Je hebt elke dag alle voedingsstoffen nodig. De hoeveelheid hangt af van je leeftijd en of je veel
beweegt. Als je veel sport heb je energierijke stoffen nodig, als je 12 bent veel bouwstoffen.
Om van elke voedingsstof genoeg binnen te krijgen moet je gevarieerd eten. De schijf van vijf helpt
je hierbij. Deze bestaat uit 5 vakken, met in elk vak een groep voedingsmiddelen.
1. Groente en fruit
2. Brood, pasta, rijst, aardappels
3. Vocht
4. Olie en vetten
5. Vlees, vis, ei en zuivel
In het midden van de schijf staan 5 tips om elke dag gezond eten te kiezen.
Je eet dus gezond als je elke dag iets uit elk vak eet zodat je alle voedingsstoffen binnenkrijgt. Uit een
groter vak eet je meer dan uit een kleiner vak.
Waarom is het ontbijt belangrijk? Je hebt dan een tekort aan energie waardoor je het koud krijgt en
je minder goed kunt concentreren.
Waarom zijn jongeren die hun ontbijt overslaan vaak toch dikker dan jongeren die wel ontbijten?
Vaak ga je snacken omdat je trek hebt en krijgt dan teveel energierijke stoffen binnen, je honger
gevoel verdwijnt en tijdens de maaltijd heb je geen zin in brood of groente. Hierdoor krijg je te
weinig bouwstoffen en beschermende stoffen binnen. Daarnaast meer kans op gaatjes!
Vitaminen en mineralen
ADH: De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (hoeveel je van bepaalde vitaminen en mineralen per
dag nodig hebt).
Mineralen: beschermende stoffen die helpen je cellen te beschermen tegen beschadigingen.
Mineralen zijn ook bouwstoffen (ijzer: om nieuwe bloedcellen te maken, calcium: opbouw van je
botten)
Gebreksziekte: als je niet genoeg vitaminen en mineralen binnenkrijgt, kun je deze ziekte krijgen.
, Vitaminen: beschermende stoffen die ervoor zorgen dat je lichaam goed blijft werken
Vitaminen Nodig voor Tekort aan (gebreksziekte)
A Goed zien bij zwak licht en bij groei Nachtblindheid
B Werking van zenuwstelsel Verlammingen
C Vorming bloedcellen en weerstand Scheurbuik, bloedend tandvlees
tegen ziekten
D Afzetten van calcium in de botten Engelse ziekten: niet genoeg calcium
in botten afgezet
Proeven
Proeven doe je met verschillende zintuigen:
Smaakzintuigen (= smaakpapillen): liggen overal verspreid over je tong.
Als je eet of drinkt komen er smaakstoffen op je tong die de smaakzintuigen prikkelen. Die sturen een
impuls naar je hersenen. Je hebt 5 smaakzintuigen, elk soort is gevoelig voor 1 bepaalde smaak: zoet,
zout, zuur, bitter en hartig. Je kunt wel veel meer smaken proeven omdat tijden het proeven je neus
en tong samenwerken. De smaakzintuigen en je reukzintuig geven via de zenuwen prikkels aan de
hersenen en die combineren de informatie: je proeft wat je eet.
Reukzintuig: deel van het neusslijmvlies in je neusholte. Dit slijmvlies houd je neus vochtig. Je
ruikt eten doordat er geurstoffen in je neusholte komen. Dat gaat via je neusgaten en je
keelholte. Het reukzintuig stuurt via de reukzenuw een impuls naar je hersenen en die geven
aan welke geur het is. In je hersenen zijn ongeveer 3000 verschillende geuren opgeslagen.
Kortom, je proeft eten doordat smaakstoffen de smaakzintuigen op de tong en geurstoffen het
reukzintuig in de neus prikkelen.
Je beoordeelt je voedsel met diverse zintuigen:
1. Ogen: ziet het eten er lekker uit (wormen zien er niet aantrekkelijk uit)
2. Oren: luisteren naar het geluid tijdens het kauwen (chips hoort te kraken)
3. Koude- en warmtezintuigen: bepalen of het voedsel warm of koud is (lauwe thee)
4. Tastzintuigen: je tong, lippen en mondholte geven je een idee van de structuur van je eten
(zacht koekje dat hard hoort te zijn smaakt niet zo lekker).
Daarnaast bepalen niet alleen je zintuigen of je iets lekker vindt maar ook je eetgewoonten (wij
vinden sprinkhanen eerder vies terwijl ze dit in Azië heerlijk vinden) en ervaringen (als je ooit ziek
bent geworden van garnalen, blijf je ze voor altijd vies vinden.
Hoe maak je een nieuw toetje?
Consumentenonderzoek (welk toetje wil men kopen), bedenk hoe je het product gaat maken, welke
ingrediënten, apparaten en verpakking heb je nodig, maak een prototype (voorbeeld om te testen),
laat een testpanel proeven en keuren en voer verbeteringen uit, bedenk hoe je reclame maakt,
recept naar de fabriek en produceren.
Voedingsmiddel: alles wat je eet of drinkt. Hierin zitten voedingsstoffen
Er zijn 6 soorten voedingsstoffen: koolhydraten (suiker en zetmeel), eiwitten, vetten, mineralen,
vitaminen en water. Er zijn 3 groepen voedingsstoffen (elke groep heeft zijn eigen taak)
1. Energierijke stoffen: nodig om te bewegen en warm te blijven (koolhydraten en vetten)
2. Bouwstoffen: nodig voor de groei (eiwitten, mineralen en water)
3. Beschermende stoffen: beschermen tegen ziekten (vitaminen en mineralen)
Voedingsvezels: dit zijn geen voedingsstoffen maar zorgen ervoor dat je spieren en darmen actiever
zijn. Door actieve darmspieren wordt je eten gekneed en verteert je eten beter.
Wanneer eet je gezond?
Je hebt elke dag alle voedingsstoffen nodig. De hoeveelheid hangt af van je leeftijd en of je veel
beweegt. Als je veel sport heb je energierijke stoffen nodig, als je 12 bent veel bouwstoffen.
Om van elke voedingsstof genoeg binnen te krijgen moet je gevarieerd eten. De schijf van vijf helpt
je hierbij. Deze bestaat uit 5 vakken, met in elk vak een groep voedingsmiddelen.
1. Groente en fruit
2. Brood, pasta, rijst, aardappels
3. Vocht
4. Olie en vetten
5. Vlees, vis, ei en zuivel
In het midden van de schijf staan 5 tips om elke dag gezond eten te kiezen.
Je eet dus gezond als je elke dag iets uit elk vak eet zodat je alle voedingsstoffen binnenkrijgt. Uit een
groter vak eet je meer dan uit een kleiner vak.
Waarom is het ontbijt belangrijk? Je hebt dan een tekort aan energie waardoor je het koud krijgt en
je minder goed kunt concentreren.
Waarom zijn jongeren die hun ontbijt overslaan vaak toch dikker dan jongeren die wel ontbijten?
Vaak ga je snacken omdat je trek hebt en krijgt dan teveel energierijke stoffen binnen, je honger
gevoel verdwijnt en tijdens de maaltijd heb je geen zin in brood of groente. Hierdoor krijg je te
weinig bouwstoffen en beschermende stoffen binnen. Daarnaast meer kans op gaatjes!
Vitaminen en mineralen
ADH: De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (hoeveel je van bepaalde vitaminen en mineralen per
dag nodig hebt).
Mineralen: beschermende stoffen die helpen je cellen te beschermen tegen beschadigingen.
Mineralen zijn ook bouwstoffen (ijzer: om nieuwe bloedcellen te maken, calcium: opbouw van je
botten)
Gebreksziekte: als je niet genoeg vitaminen en mineralen binnenkrijgt, kun je deze ziekte krijgen.
, Vitaminen: beschermende stoffen die ervoor zorgen dat je lichaam goed blijft werken
Vitaminen Nodig voor Tekort aan (gebreksziekte)
A Goed zien bij zwak licht en bij groei Nachtblindheid
B Werking van zenuwstelsel Verlammingen
C Vorming bloedcellen en weerstand Scheurbuik, bloedend tandvlees
tegen ziekten
D Afzetten van calcium in de botten Engelse ziekten: niet genoeg calcium
in botten afgezet
Proeven
Proeven doe je met verschillende zintuigen:
Smaakzintuigen (= smaakpapillen): liggen overal verspreid over je tong.
Als je eet of drinkt komen er smaakstoffen op je tong die de smaakzintuigen prikkelen. Die sturen een
impuls naar je hersenen. Je hebt 5 smaakzintuigen, elk soort is gevoelig voor 1 bepaalde smaak: zoet,
zout, zuur, bitter en hartig. Je kunt wel veel meer smaken proeven omdat tijden het proeven je neus
en tong samenwerken. De smaakzintuigen en je reukzintuig geven via de zenuwen prikkels aan de
hersenen en die combineren de informatie: je proeft wat je eet.
Reukzintuig: deel van het neusslijmvlies in je neusholte. Dit slijmvlies houd je neus vochtig. Je
ruikt eten doordat er geurstoffen in je neusholte komen. Dat gaat via je neusgaten en je
keelholte. Het reukzintuig stuurt via de reukzenuw een impuls naar je hersenen en die geven
aan welke geur het is. In je hersenen zijn ongeveer 3000 verschillende geuren opgeslagen.
Kortom, je proeft eten doordat smaakstoffen de smaakzintuigen op de tong en geurstoffen het
reukzintuig in de neus prikkelen.
Je beoordeelt je voedsel met diverse zintuigen:
1. Ogen: ziet het eten er lekker uit (wormen zien er niet aantrekkelijk uit)
2. Oren: luisteren naar het geluid tijdens het kauwen (chips hoort te kraken)
3. Koude- en warmtezintuigen: bepalen of het voedsel warm of koud is (lauwe thee)
4. Tastzintuigen: je tong, lippen en mondholte geven je een idee van de structuur van je eten
(zacht koekje dat hard hoort te zijn smaakt niet zo lekker).
Daarnaast bepalen niet alleen je zintuigen of je iets lekker vindt maar ook je eetgewoonten (wij
vinden sprinkhanen eerder vies terwijl ze dit in Azië heerlijk vinden) en ervaringen (als je ooit ziek
bent geworden van garnalen, blijf je ze voor altijd vies vinden.
Hoe maak je een nieuw toetje?
Consumentenonderzoek (welk toetje wil men kopen), bedenk hoe je het product gaat maken, welke
ingrediënten, apparaten en verpakking heb je nodig, maak een prototype (voorbeeld om te testen),
laat een testpanel proeven en keuren en voer verbeteringen uit, bedenk hoe je reclame maakt,
recept naar de fabriek en produceren.
