Samenvatting Muzikale Infrastructuur 2016 Marit Kamp
SAMENVATTING MUZIKALE INFRASTRUCTUUR
NB: In deze samenvatting staat niet alle stof. Alleen de belangrijkste feitjes staan vermeld waaronder
die van het oude tentamen en de powerpoints.
Inhoud
Boekje Van Mengelberg tot Meezing-Mattheus__________________________________________p1
Powerpoints______________________________________________________________________p3
Artikel Tim Blanning: The Triumph of Music_____________________________________________p6
Van Mengelberg tot Meezing-Mattheus
Wie is Mengelberg?
Joseph Wilhelm Mengelberg was een Nederlandse dirigent die leefde van 1871 tot 1951. Hij is
geboren in Utrecht. Van 1895 tot 1945 had hij de leiding over het Concertgebouworkest in
Amsterdam. Zijn vader was de beeldhouwer en architect Friedrich Wilhelm Mengelberg. Mengelberg
studeerde piano, compositie en orkestdirectie aan het conservatorium van Keulen.
Mengelberg was bevriend met Gustav Mahler en dirigeerde in Amsterdam vele uitvoeringen van zijn
werken. Dit groeide uit tot de Mahlertraditie van het Concertgebouworkest. De bekendste
uitvoeringen zijn gespeeld tijdens het Mahlerfeest in 1920. Tijdens de Tweede Wereldoorlog koos
Mengelberg voor de kant van de Duitsers waardoor hij veel haat creëerde in Nederland. Hierdoor
mede is hij zijn Nederlandse onderscheidingen verloren.
Mengelbergs stijl staat bekend om:
Portamenti = het glijden van de ene noot naar een andere
Massaliteit
Het aanbrengen van veranderingen in bestaande partituren
Rubato = vrij tempo (waaronder all’improviste) zodat het muziekstuk meer gaat leven
Improvisando = ‘de vrijheid van voordracht’
Klassieke muziek als amusement ook voor het simpele volk moest het interessant zijn om
naar zijn muziek te komen luisteren. Bovendien wilde Mengelberg het publiek verheffen en
opvoeden.
Wie is Mahler?
Gustav Mahler was een Oostenrijkse componist en dirigent van Joodse afkomst. Mahler wordt gezien
als de componist die de late romantiek verbond met de moderne periode van de klassieke muziek.
Ook als dirigent heeft hij bekendheid gekregen. Zo was hij dirigent van de Wiener Philharmoniker.
Op uitnodiging van Mengelberg dirigeerde Mahler het Concertgebouworkest in 1903, 1904, 1906 en
1909 bij de uitvoering van zijn eigen werk. In 1920 zorgde dit voor het Mahler-feest wat een enorm
succes was. In 1995 vond het Mahler-feest nogmaals plaats. Echter, dit keer was het concertgebouw
te klein en werd het feest naar buiten verplaatst.
Dankzij de vriendschap met Mengelberg en dirigent Bruno Walter begon men steeds meer
waardering te krijgen voor het oeuvre van Mahler. Mahler componeerde in totaal 9 symfonieën.
1
SAMENVATTING MUZIKALE INFRASTRUCTUUR
NB: In deze samenvatting staat niet alle stof. Alleen de belangrijkste feitjes staan vermeld waaronder
die van het oude tentamen en de powerpoints.
Inhoud
Boekje Van Mengelberg tot Meezing-Mattheus__________________________________________p1
Powerpoints______________________________________________________________________p3
Artikel Tim Blanning: The Triumph of Music_____________________________________________p6
Van Mengelberg tot Meezing-Mattheus
Wie is Mengelberg?
Joseph Wilhelm Mengelberg was een Nederlandse dirigent die leefde van 1871 tot 1951. Hij is
geboren in Utrecht. Van 1895 tot 1945 had hij de leiding over het Concertgebouworkest in
Amsterdam. Zijn vader was de beeldhouwer en architect Friedrich Wilhelm Mengelberg. Mengelberg
studeerde piano, compositie en orkestdirectie aan het conservatorium van Keulen.
Mengelberg was bevriend met Gustav Mahler en dirigeerde in Amsterdam vele uitvoeringen van zijn
werken. Dit groeide uit tot de Mahlertraditie van het Concertgebouworkest. De bekendste
uitvoeringen zijn gespeeld tijdens het Mahlerfeest in 1920. Tijdens de Tweede Wereldoorlog koos
Mengelberg voor de kant van de Duitsers waardoor hij veel haat creëerde in Nederland. Hierdoor
mede is hij zijn Nederlandse onderscheidingen verloren.
Mengelbergs stijl staat bekend om:
Portamenti = het glijden van de ene noot naar een andere
Massaliteit
Het aanbrengen van veranderingen in bestaande partituren
Rubato = vrij tempo (waaronder all’improviste) zodat het muziekstuk meer gaat leven
Improvisando = ‘de vrijheid van voordracht’
Klassieke muziek als amusement ook voor het simpele volk moest het interessant zijn om
naar zijn muziek te komen luisteren. Bovendien wilde Mengelberg het publiek verheffen en
opvoeden.
Wie is Mahler?
Gustav Mahler was een Oostenrijkse componist en dirigent van Joodse afkomst. Mahler wordt gezien
als de componist die de late romantiek verbond met de moderne periode van de klassieke muziek.
Ook als dirigent heeft hij bekendheid gekregen. Zo was hij dirigent van de Wiener Philharmoniker.
Op uitnodiging van Mengelberg dirigeerde Mahler het Concertgebouworkest in 1903, 1904, 1906 en
1909 bij de uitvoering van zijn eigen werk. In 1920 zorgde dit voor het Mahler-feest wat een enorm
succes was. In 1995 vond het Mahler-feest nogmaals plaats. Echter, dit keer was het concertgebouw
te klein en werd het feest naar buiten verplaatst.
Dankzij de vriendschap met Mengelberg en dirigent Bruno Walter begon men steeds meer
waardering te krijgen voor het oeuvre van Mahler. Mahler componeerde in totaal 9 symfonieën.
1
