H7 Samenwerken
7.1 Het gevangendilemma
Dilemma’s:
-belastingontwijking is legaal
-belastingontduiking is illegaal
-belastingen zijn democratisch besloten, toch betalen we ze niet graag
Gevangendilemma:
-2 ‘gevangen’ mogen niet overleggen en moeten elk een eigen keuze maken
-om keuze te bepalen gebruik je een beslisboom
Speltheorie:
-twee spelers die afhankelijk van het gedrag van de
ander een optimale strategie voor zichzelf bepalen, 2
opties:
-niet-coöperatief: de spelers mogen niet overleggen/
samenwerken
-coöperatief: de spelers kunnen overleggen/afspraken
maken
3 manieren ontstaan coöperatief spel:
1. Zelfbinding: een van de partijen kiest een strategie die ook rekening houdt met de belangen
van de andere partij, voorkomt prijzenoorlog
2. Reputatie: het is voor een bedrijf belangrijk hoe anderen over het bedrijf denken, dit kan de
keuze beïnvloeden
3. Sociale normen: in een samenleving aanvaarde normen (regels) beïnvloeden een keuze
Voorbeeld speltheorie: split or steal:
-er is een groot bedrag te winnen, de keuze is split or steal
-ze mogen overleggen: coöperatief spel
-gevolgen:
-allebei steal: ze krijgen beide niks
-allebei split: allebei de helft
-ene split, ander steal: degene die stealt krijgt alles
-als het een niet-coöperatief spel is, maak je een pay-o matrix
Voorbeeld pay-o matrix:
ff ff
, -het gedrag van de ene, is steeds gebaseerd op de ander
-om de uitkomst duidelijk te maken, kan je pijltjes tekenen, waar 2 pijltjes staan, is de uitkomst
waarvoor ze kiezen
Voorbeeld beslisboom:
Prisoner’s dilemma: een keuzesituatie die voor rationeel handelende partijden een niet-optimale
uitkomst oplevert
Dominante strategie: strategie/actie die een individu het beste resultaat oplevert, ongeacht de
keuze van de ander (in voorbeeld is dat dus steal)
Nash-evenwicht: resultaat dat tot stand komt als iedere partij voor zichzelf het beste kiest,
ongeacht wat de ander doet
Zelfbinding: speler wijkt vrijwillig af van de dominante strategie
Pareto-optimum: een situatie waarin niemand zijn positie kan verbeteren zonder dat dit ten koste
gaat van de andere partij (in voorbeeld is dat dus beide split)
7.2 Langetermijnrelaties
Simultane en sequentiële beslissingen:
-een supermarkt heeft een langetermijnrelatie, er moeten vaak keuzes gemaakt worden die eigen
resultaat en ook het resultaat van de andere supermarkt beïnvloeden, verschil in simultane en
sequentiële beslissingen
-simultaan: beslissingen die gelijktijdig worden genomen (voorbeeld: prisoner’s dilemma)
-sequentieel: beslissingen die na elkaar worden genomen (voorbeeld: schaken)
Tit-for-tatstrategie: een strategie in herhaald spel tussen 2 partijen. Hierbij wordt in de eerste
ronde voor samenwerken gekozen, en daarna wordt er gekozen wat de andere partij de ronde
ervoor koos. Als beide partijen blijven samenwerken zorgt dit voor balans. Als 1 partij niet
samenwerkt, doet de andere partij dit de volgende ronde ook.
7.3 Prijzenoorlog
Prijzenoorlog: een situatie waarin bedrijven binnen een bepaalde sector met elkaar concurreren
door de prijs te verlagen, om zo een groter marktaandeel te krijgen. Hierdoor verlaagt de andere
partij zijn prijs ook en worden de prijzen erg laag
7.1 Het gevangendilemma
Dilemma’s:
-belastingontwijking is legaal
-belastingontduiking is illegaal
-belastingen zijn democratisch besloten, toch betalen we ze niet graag
Gevangendilemma:
-2 ‘gevangen’ mogen niet overleggen en moeten elk een eigen keuze maken
-om keuze te bepalen gebruik je een beslisboom
Speltheorie:
-twee spelers die afhankelijk van het gedrag van de
ander een optimale strategie voor zichzelf bepalen, 2
opties:
-niet-coöperatief: de spelers mogen niet overleggen/
samenwerken
-coöperatief: de spelers kunnen overleggen/afspraken
maken
3 manieren ontstaan coöperatief spel:
1. Zelfbinding: een van de partijen kiest een strategie die ook rekening houdt met de belangen
van de andere partij, voorkomt prijzenoorlog
2. Reputatie: het is voor een bedrijf belangrijk hoe anderen over het bedrijf denken, dit kan de
keuze beïnvloeden
3. Sociale normen: in een samenleving aanvaarde normen (regels) beïnvloeden een keuze
Voorbeeld speltheorie: split or steal:
-er is een groot bedrag te winnen, de keuze is split or steal
-ze mogen overleggen: coöperatief spel
-gevolgen:
-allebei steal: ze krijgen beide niks
-allebei split: allebei de helft
-ene split, ander steal: degene die stealt krijgt alles
-als het een niet-coöperatief spel is, maak je een pay-o matrix
Voorbeeld pay-o matrix:
ff ff
, -het gedrag van de ene, is steeds gebaseerd op de ander
-om de uitkomst duidelijk te maken, kan je pijltjes tekenen, waar 2 pijltjes staan, is de uitkomst
waarvoor ze kiezen
Voorbeeld beslisboom:
Prisoner’s dilemma: een keuzesituatie die voor rationeel handelende partijden een niet-optimale
uitkomst oplevert
Dominante strategie: strategie/actie die een individu het beste resultaat oplevert, ongeacht de
keuze van de ander (in voorbeeld is dat dus steal)
Nash-evenwicht: resultaat dat tot stand komt als iedere partij voor zichzelf het beste kiest,
ongeacht wat de ander doet
Zelfbinding: speler wijkt vrijwillig af van de dominante strategie
Pareto-optimum: een situatie waarin niemand zijn positie kan verbeteren zonder dat dit ten koste
gaat van de andere partij (in voorbeeld is dat dus beide split)
7.2 Langetermijnrelaties
Simultane en sequentiële beslissingen:
-een supermarkt heeft een langetermijnrelatie, er moeten vaak keuzes gemaakt worden die eigen
resultaat en ook het resultaat van de andere supermarkt beïnvloeden, verschil in simultane en
sequentiële beslissingen
-simultaan: beslissingen die gelijktijdig worden genomen (voorbeeld: prisoner’s dilemma)
-sequentieel: beslissingen die na elkaar worden genomen (voorbeeld: schaken)
Tit-for-tatstrategie: een strategie in herhaald spel tussen 2 partijen. Hierbij wordt in de eerste
ronde voor samenwerken gekozen, en daarna wordt er gekozen wat de andere partij de ronde
ervoor koos. Als beide partijen blijven samenwerken zorgt dit voor balans. Als 1 partij niet
samenwerkt, doet de andere partij dit de volgende ronde ook.
7.3 Prijzenoorlog
Prijzenoorlog: een situatie waarin bedrijven binnen een bepaalde sector met elkaar concurreren
door de prijs te verlagen, om zo een groter marktaandeel te krijgen. Hierdoor verlaagt de andere
partij zijn prijs ook en worden de prijzen erg laag
