Aardrijkskunde
H.2 Wereld
§2.1 Een wereld van steden:
Wereldsteden vormen samen een stedelijk netwerk. Een wereldstad of metropool is een
belangrijk mondiaal knooppunt op economisch, cultureel of politiek gebied:
Concentratie van hoofdkantoren van mno’s (multinationale ondernemingen).
Dicht netwerk van verbindingen, telecommunicatie tot vliegverbindingen.
Intensieve uitwisseling van informatie en ideeën.
Veelvoud aan banken, financiële instellingen en een aandelenbeurs mondiaal belang.
Oververtegenwoordiging van internationale dienstverlenende bedrijven.
Global cities zijn internationale culturele knooppunten. Politiek linkser en meer op het
buitenland gericht. Verbinden met steden op een lager schaalniveau via hub and
spokenetwerk -> minder contact met steden eigen land. Tokio, London, New York -> triade
beheersing wereldeconomie. Steeds meer concurrentie door niet westerse gebieden.
Megasteden: steden in de (semi)periferie groeien sneller dan steden in centrumlanden,
meer dan 10 miljoen inwoners door: 1. Hoge natuurlijke groei (laag sterftecijfer door
jongeren). 2. Hoog vestigingsoverschot (urbanisatie). 3. Uitbreiding door randsteden.
Groei megasteden -> veel problemen -> wonen, werk, voorzieningen. Informele sector groot.
Wereldsteden zijn belangrijk en groeien traag megasteden zijn minder belangrijk.
Black holes: miljoenen steden (semi)periferie niet opgenomen in netwerk wereldstad. Geen
mondiale schaal door: 1. Lage koopkracht -> geen afzetmarkt. 2. Sociaal/politiek instabiel
land -> risico investeerder. 3. Politieke opvattingen tegen een vrijemarkteconomie.
Steden in black holes profiteren minimaal van de economische groei door globalisering.
§2.2 Steden in de VS:
New York: wereldstad Amerika: financieel, zakelijk, cultureel, internationale organisatie (VN).
Los Angeles: mondiale motor film- en entertainment industrie -> amerikanisering wereld
Washington: politiek centrum Amerika.
Andere steden VS hebben verzorgende functie van achterland: gebied dat voor voor-
zieningen georiënteerd is op centrale stad. VS; grote omvang binnenlandse markt dan EU.
1. Hoofdkantoren mno’s en internationale dienstverlening -> financieel, juridisch,
adviserend en research grote bedrijven aanbieden.
Van Noord naar Zuid/West: verschuiving demografisch zwaartepunt, groei in
hightechsector in Sunbelt-staten en global shift.
2. Aantal directe internationale bestemmingen vliegveld. Hubs en spokes.
Er is niet 1 de Amerikaanse stad. Skyline Central Business District (CBD): wolkenkrabbers.
Lage bevolkingsdichtheid door lage bebouwing. Suburbs winkel/wooncentrum uitgeschoven
naar randen met shopping mals. Goed bereikbaar door snelwegen. Inner cities zijn oude
wijken rond CBD, vaak armer, bendes en niet bereikbaar voor toeristen.
§2.3 Ontwikkelingen aan het stedenfront:
Stedelijke geleding: opbouw van de stad. 1830-1920 vormde zich het stedelijke patroon.
Bereikbaarheid en transport in de hoofdrol. Uitgroeiende havenstadjes goed verbonden met
achterland. Binnenland grote steden rond knooppunt met snelwegen en spoorlijnen.
Stuwende kracht: ontwikkeling dicht wegennet en hoge mobiliteit. Compacte stad wordt
geleidelijk onderdeel uitgestrekt stedelijk gebied -> functionele regio deelgebied met functie
(wonen, werken, recreëren). Urban Sprawl: horizontale stedengroei.
H.2 Wereld
§2.1 Een wereld van steden:
Wereldsteden vormen samen een stedelijk netwerk. Een wereldstad of metropool is een
belangrijk mondiaal knooppunt op economisch, cultureel of politiek gebied:
Concentratie van hoofdkantoren van mno’s (multinationale ondernemingen).
Dicht netwerk van verbindingen, telecommunicatie tot vliegverbindingen.
Intensieve uitwisseling van informatie en ideeën.
Veelvoud aan banken, financiële instellingen en een aandelenbeurs mondiaal belang.
Oververtegenwoordiging van internationale dienstverlenende bedrijven.
Global cities zijn internationale culturele knooppunten. Politiek linkser en meer op het
buitenland gericht. Verbinden met steden op een lager schaalniveau via hub and
spokenetwerk -> minder contact met steden eigen land. Tokio, London, New York -> triade
beheersing wereldeconomie. Steeds meer concurrentie door niet westerse gebieden.
Megasteden: steden in de (semi)periferie groeien sneller dan steden in centrumlanden,
meer dan 10 miljoen inwoners door: 1. Hoge natuurlijke groei (laag sterftecijfer door
jongeren). 2. Hoog vestigingsoverschot (urbanisatie). 3. Uitbreiding door randsteden.
Groei megasteden -> veel problemen -> wonen, werk, voorzieningen. Informele sector groot.
Wereldsteden zijn belangrijk en groeien traag megasteden zijn minder belangrijk.
Black holes: miljoenen steden (semi)periferie niet opgenomen in netwerk wereldstad. Geen
mondiale schaal door: 1. Lage koopkracht -> geen afzetmarkt. 2. Sociaal/politiek instabiel
land -> risico investeerder. 3. Politieke opvattingen tegen een vrijemarkteconomie.
Steden in black holes profiteren minimaal van de economische groei door globalisering.
§2.2 Steden in de VS:
New York: wereldstad Amerika: financieel, zakelijk, cultureel, internationale organisatie (VN).
Los Angeles: mondiale motor film- en entertainment industrie -> amerikanisering wereld
Washington: politiek centrum Amerika.
Andere steden VS hebben verzorgende functie van achterland: gebied dat voor voor-
zieningen georiënteerd is op centrale stad. VS; grote omvang binnenlandse markt dan EU.
1. Hoofdkantoren mno’s en internationale dienstverlening -> financieel, juridisch,
adviserend en research grote bedrijven aanbieden.
Van Noord naar Zuid/West: verschuiving demografisch zwaartepunt, groei in
hightechsector in Sunbelt-staten en global shift.
2. Aantal directe internationale bestemmingen vliegveld. Hubs en spokes.
Er is niet 1 de Amerikaanse stad. Skyline Central Business District (CBD): wolkenkrabbers.
Lage bevolkingsdichtheid door lage bebouwing. Suburbs winkel/wooncentrum uitgeschoven
naar randen met shopping mals. Goed bereikbaar door snelwegen. Inner cities zijn oude
wijken rond CBD, vaak armer, bendes en niet bereikbaar voor toeristen.
§2.3 Ontwikkelingen aan het stedenfront:
Stedelijke geleding: opbouw van de stad. 1830-1920 vormde zich het stedelijke patroon.
Bereikbaarheid en transport in de hoofdrol. Uitgroeiende havenstadjes goed verbonden met
achterland. Binnenland grote steden rond knooppunt met snelwegen en spoorlijnen.
Stuwende kracht: ontwikkeling dicht wegennet en hoge mobiliteit. Compacte stad wordt
geleidelijk onderdeel uitgestrekt stedelijk gebied -> functionele regio deelgebied met functie
(wonen, werken, recreëren). Urban Sprawl: horizontale stedengroei.
