FYSIOLOGIE P3 ZENUWPRIKKEL
OPWEKKING, GELEIDING &
OVERDRACHT
ZENUWPRIKKEL OPWEKKING, GELEIDING & OVERDRACHT
DOELSTELLINGEN
- De verschillende celtypen van het zenuwstelsel.
- De termen perifeer motorisch neuron, perifeer sensorisch neuron en schakelneuron.
- De bouw van een neuron.
- De vorming van de myelineschede.
- De bouw van een perifere zenuw.
- De fysiologie van de zenuwprikkelopwekking en -geleiding (ofwel de rust-, sensor- en
actiepotentiaal).
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de fasen van de actiepotentiaal;
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de saltatoire prikkelgeleiding;
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de neurotransmissie (de synaptische
zenuwprikkeloverdracht);
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de IPSP en EPSP en het proces van summatie.
UITWERKINGEN DOELSTELLINGEN
CELTYPEN VAN HET ZENUWSTELSEL
In het zenuwstelsel komen twee soorten cellen voor: zenuwcellen (neuronen) en steuncellen
(gliacellen).
Neuronen:
Er bestaan drie soorten neuronen:
- Sensorische neuronen
- Motorische neuronen
- Schakelcellen
Sensorische neuronen vangen signalen op van binnen en buiten het lichaam en dragen die
over aan andere neuronen in de hersenen of het ruggenmerg.
Motorische neuronen geven vanuit het zenuwstelsel prikkels door aan spiercellen, direct of
via andere neuronen. Dit kunnen andere motorische neuronen zijn of schakelneuronen.
Schakelneuronen komen het meeste voor in het zenuwstelsel. Ze verzorgen de afstemming
tussen allerlei lichaamsfuncties. Doordat ze de verbinding vormen tussen sensorische en
motorische cellen, zorgen ze ook voor afstemming tussen sensorische informatie en motoriek.
Gliacellen:
, Gliacellen hebben een ondersteunende functie voor de werking van neuronen. Ze kunnen
een isolatielaag vormen rondom zenuwvezels, zuurstof en voedingsstoffen uit capillairen
doorvoeren naar de neuronen en schadelijke stoffen uit het bloed tegenhouden.
Gliacellen in het CZS:
- Astrocyten: voeding en afvoer afvalstoffen, handhaving van extracellulaire
ionconcentraties, rol bij bloed-hersenbarrière en herstelreactie na lesie.
- Oligodendrocyten: vorming myelineschede (witte stof)
- Microgliocyten: mobiele fagocyterende afweercellen
- Ependymcellen: bekleding van hersenventrikels (holtes)
Gliacellen in het PZS:
- Satellietcellen (in ganglia): handhaving chemische omgeving, voeding
- Cellen van Schwann: vorming myelineschede
BOUW VAN EEN NEURON
De bouw van neuronen is zeer geschikt gemaakt voor hun functie. Namelijk het ontvangen,
voortgeleiden en overdragen van prikkels aan een andere cel. Het cellichaam van een
neuron heeft korte uitlopers en een lange uitloper (axon) die met andere cellen contact
maken. Een neuron kan duizenden contactpunten hebben met andere cellen, afhankelijk
van zijn functie. De functies zijn terug te zien in de bouw van een neuron.
MYELINESCHEDE
Een myelineschede is een huls die is gevormd door
de cel van Schwann. De cel van Schwann is enkele
malen om het axon gewikkeld .
OPWEKKING, GELEIDING &
OVERDRACHT
ZENUWPRIKKEL OPWEKKING, GELEIDING & OVERDRACHT
DOELSTELLINGEN
- De verschillende celtypen van het zenuwstelsel.
- De termen perifeer motorisch neuron, perifeer sensorisch neuron en schakelneuron.
- De bouw van een neuron.
- De vorming van de myelineschede.
- De bouw van een perifere zenuw.
- De fysiologie van de zenuwprikkelopwekking en -geleiding (ofwel de rust-, sensor- en
actiepotentiaal).
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de fasen van de actiepotentiaal;
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de saltatoire prikkelgeleiding;
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de neurotransmissie (de synaptische
zenuwprikkeloverdracht);
- Je kent en begrijpt de fysiologie van de IPSP en EPSP en het proces van summatie.
UITWERKINGEN DOELSTELLINGEN
CELTYPEN VAN HET ZENUWSTELSEL
In het zenuwstelsel komen twee soorten cellen voor: zenuwcellen (neuronen) en steuncellen
(gliacellen).
Neuronen:
Er bestaan drie soorten neuronen:
- Sensorische neuronen
- Motorische neuronen
- Schakelcellen
Sensorische neuronen vangen signalen op van binnen en buiten het lichaam en dragen die
over aan andere neuronen in de hersenen of het ruggenmerg.
Motorische neuronen geven vanuit het zenuwstelsel prikkels door aan spiercellen, direct of
via andere neuronen. Dit kunnen andere motorische neuronen zijn of schakelneuronen.
Schakelneuronen komen het meeste voor in het zenuwstelsel. Ze verzorgen de afstemming
tussen allerlei lichaamsfuncties. Doordat ze de verbinding vormen tussen sensorische en
motorische cellen, zorgen ze ook voor afstemming tussen sensorische informatie en motoriek.
Gliacellen:
, Gliacellen hebben een ondersteunende functie voor de werking van neuronen. Ze kunnen
een isolatielaag vormen rondom zenuwvezels, zuurstof en voedingsstoffen uit capillairen
doorvoeren naar de neuronen en schadelijke stoffen uit het bloed tegenhouden.
Gliacellen in het CZS:
- Astrocyten: voeding en afvoer afvalstoffen, handhaving van extracellulaire
ionconcentraties, rol bij bloed-hersenbarrière en herstelreactie na lesie.
- Oligodendrocyten: vorming myelineschede (witte stof)
- Microgliocyten: mobiele fagocyterende afweercellen
- Ependymcellen: bekleding van hersenventrikels (holtes)
Gliacellen in het PZS:
- Satellietcellen (in ganglia): handhaving chemische omgeving, voeding
- Cellen van Schwann: vorming myelineschede
BOUW VAN EEN NEURON
De bouw van neuronen is zeer geschikt gemaakt voor hun functie. Namelijk het ontvangen,
voortgeleiden en overdragen van prikkels aan een andere cel. Het cellichaam van een
neuron heeft korte uitlopers en een lange uitloper (axon) die met andere cellen contact
maken. Een neuron kan duizenden contactpunten hebben met andere cellen, afhankelijk
van zijn functie. De functies zijn terug te zien in de bouw van een neuron.
MYELINESCHEDE
Een myelineschede is een huls die is gevormd door
de cel van Schwann. De cel van Schwann is enkele
malen om het axon gewikkeld .
