College aantekeningen + aanvullende literatuur LOP

Leer- en onderwijsproblemen

College/literatuur week 1:
College aantekeningen
1. Van gereserveerd onderwijs naar (meer) inclusief onderwijs?
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
 Verdrag sinds 14 juli 2016 in Nederland in werking
 Verdrag bevat geen nieuwe rechten
 Lidstaat heeft actieve verplichting om inclusie te bevorderen en personen met handicap
te beschermen tegen belemmeringen die zij in het dagelijks leven ondervinden
 Inclusie: persoonlijke autonomie en volledige participatie staan voorop

(Hoger) onderwijsinstellingen zijn onderdeel van de overheid en hebben daarmee een eigen
verplichting om het verdrag uit te voeren. Recht op onderwijs is vastgelegd in verschillende
wetgeving en dus niet nieuw. Het recht op inclusief onderwijs is vastgelegd met het verdrag.

Beleidskader:
1990: WSNS (Weer Samen Naar School -> speciaal onderwijs blijft groeien)

1998: PO (Wet op het Primair Onderwijs)
- SBO: speciaal basisonderwijs
- Formalisering samenwerkingsverbanden WSNS
- Terugdringen omvang speciaal onderwijs

2003: WEC (Wet op de Expertise Centra & Regeling)
- Leerlinggebonden Financiering
- Positie zorgleerlingen in regulier onderwijs verbeterd
- 17 typen speciaal onderwijs ingedeeld in 4 REC’s

Doelen WEC:
- Ouders meer zeggenschap + vergroten keuzevrijheid
- Vergroten integratie
- Terugdringen omvang speciaal onderwijs

WEC-clusters in het speciaal onderwijs voor leerlingen met:
1. Visuele handicap;
2. Auditieve & communicatieve handicap;
3. Lichamelijke & mentale/ meervoudige handicap;
4. Psychiatrische en/of gedragsproblemen.

WEC-onderwijstypen:
Regulier onderwijs Speciaal onderwijs
Basisonderwijs SO-scholen in cluster 1 t/m 4
School voor speciaal basisonderwijs (SBO) VSO-scholen in cluster 1 t/m 4
Voortgezet onderwijs (VMBO/HAVO) REC’s
OPDC
Praktijkonderwijs (PrO)
2014: Wet Passend Onderwijs
- Zorgplicht
- Een passende onderwijsplek voor alle leerlingen
- Verschil met inclusief onderwijs

,Inclusief onderwijs:
Inclusief onderwijs betekent dat kinderen met- en zonder beperking samen naar dezelfde
school gaan en bij elkaar in de klas zitten. Bij inclusief onderwijs is er eigenlijk geen plaats
meer voor speciaal onderwijs en gaat dus een stap verder dan passend onderwijs.

Passend onderwijs:
Sinds 2014 kennen we passend onderwijs in Nederland. Het doel van passend onderwijs is
dat alle kinderen onderwijs krijgen dat bij hen past, ook wanneer zij extra ondersteuning
nodig hebben. De bedoeling van passend onderwijs is dat meer kinderen onderwijs kunnen
volgen op reguliere scholen. Speciaal onderwijs wordt niet afgeschaft: motto wordt regulier
als het kan, speciaal als het moet.

Wet Passend Onderwijs
Het gaat hier om een reeks van wijzigingen in de bestaande sectorwetten, in het bijzonder:
 de Wet op het primair onderwijs (Wpo)
 de Wet op de experticecriteria (Wec)
 de Wet op het voortgezet onderwijs (Wvo)
 de Wet educatie en beroepsonderwijs (Web)

Passend onderwijs houdt in dat scholen een passende onderwijsplek moeten bieden aan
alle leerlingen, waaronder degenen die extra begeleiding nodig hebben. Wanneer scholen
hier onvoldoende mogelijkheden in zien, zijn zij verantwoordelijk voor het vinden van een
school die de extra ondersteuning wel kan bieden, zowel regulier of speciaal.

 Passend onderwijs vergemakkelijkt de keuze voor regulier onderwijs, maar niet zonder
offers.
 De regeling is niet in de eerste plaats ontworpen om de positieve schoolkeuze van
leerlingen of hun ouders mogelijk te maken
 De daadwerkelijke bestemming van een leerling die extra ondersteuning nodig heeft is
mede afhankelijk van wat de reguliere scholen van het samenwerkingsverband aan
kunnen.
 Basisondersteuning is vastgelegd in het schoolondersteuningsprofiel

Basisondersteuning
Is het door het SwV afgesproken geheel van preventieve en licht curatieve interventies die
binnen de onderwijsondersteuningsstructuur van de school planmatig en op een
overeengekomen kwaliteitsniveau, eventueel in samenwerking, wordt uitgevoerd. Denk aan
zorg voor leerlingen met dyslexie, fysieke toegankelijkheid van schoolgebouwen,
programma’s gericht op sociale veiligheid.
 Wettelijk is vastgelegd dat een SwV een niveau van basisondersteuning vaststelt in het
ondersteuningsplan
 De wet biedt ruimte om een eigen invulling te geven aan afspraken over het niveau van
basisondersteuning

Drie knelpunten van het wettelijk kader Passend Onderwijs:
 Zorgplicht;
 Niet vrijblijvende samenwerking tussen schoolbesturen (samenwerkingsverband)
 Budgetfinanciering (i.p.v. openeindfinanciering)

ZORGPLICHT
Wat is zorgplicht?
Het schoolbestuur heeft een plicht om passend onderwijs te bieden bij leerlingen die extra
ondersteuning behoeven.
 Eigen school(bestuur)
 Tussenvoorziening

,  Andere basisschool
 SBO/ (V)SO-school

De school mag niet volstaan met verwijzing naar een andere school. Waar nodig, schakelt
school het SwV in om te komen tot passend aanbod aan ouders.

Wanneer start zorgplicht?
Zorgplicht gaat in wanneer extra ondersteuning voor leerling nodig is en geldt voor
ingeschreven leerlingen en voor leerlingen die aangemeld zijn en waarbij vermoeden is van
extra ondersteuning.
 Zorgplicht geldt ook bij aanmelding van leerling die elders al is ingeschreven en daar
extra ondersteuning geniet;
 Voor regulier onderwijs niet in wet geregeld wanneer sprake is van extra ondersteuning

Zorgplicht: passend aanbod bij extra ondersteuning
 Zorgplicht start bij aanmelding school
 Altijd onderzoek plicht en zoeken naar een passend aanbod
 Pas weigering van toelating nadat passend aanbod gedaan is met inachtneming van:
* ondersteuningsbehoefte leerling
* schoolondersteuningsprofiel

Schoolbestuur zorgplicht en vindt voor de leerling plaats op een vaste plek, zoals:
 Eigen school
 Andere school
 Tussenvoorziening
 SBO/SO-school

Zorgplicht geldt niet bij weigering toelating om andere redenen, waaronder:
 Geen plaatsruimte (wachtruimte)
 Ouders weigeren grondslag school te respecteren/onderschrijven
 Leerling is niet geschikt om dit type onderwijs te volgen


Ontwikkelingsperspectief maken voor leerlingen met extra ondersteuning:
 Bevat beschrijving extra ondersteuning/ evt. afwijkende leerlijn
 Op overeenstemming gericht overleg met ouders
 Ouders kunnen klacht indienen bij SB wanneer zij het niet eens zijn met de manier
waarop ondersteuning uitgevoerd wordt
 Ouders kunnen naar geschillencommissie passend onderwijs, rechter en/of College
rechten van de mens
 Binnen 6 weken na inschrijving opstellen
 Tenminste 1 keer per jaar evalueren met ouders
 Schoolbestuur KAN het perspectief bijstellen na overleg met ouders

Bezwaarmogelijkheden zorgplicht
Bezwaar tegen weigering toelating of verwijdering bij schoolbestuur:
 Geschillencommissie Passend Onderwijs (niet bindend)
 College rechten van de mens (niet bindend)
 Civiele rechter/ bestuursrechter
 Onderwijsconsulenten

Evaluatie Passend Onderwijs:
Problemen met de ‘oude’ structuren:
- Te veel bureaucratie;
- Complexiteit;

, - Onhelder belegde verantwoordelijkheden;
- Snel oplopende kosten.

Ambities ‘nieuwe’ stelsel Passend Onderwijs:
- Professionals in het onderwijsveld kunnen het beste bepalen wat lokaal nodig is;
- Zo min mogelijk structuren en regels;
- Professionals moeten de ruimte en verantwoordelijkheden krijgen

IMPACT OP STELSEL, SAMENWERKINGSVERBANDEN EN SCHOOLBESTUREN
De stelselwijziging Passend Onderwijs heeft tot een minder complexe en minder starre
organisatie geleid van de ondersteuning van leerlingen in het primair en voortgezet
onderwijs. Er is een dekkend aanbod in de meeste regio’s: er zijn voldoende voorzieningen
voor het ondersteunen van verschillende groepen leerlingen.
 Hiaten: extra ondersteuning voor o.a. ernstig meervoudige beperkte leerlingen en
leerlingen met een hoog cognitief niveau in combinatie met forse gedragsproblematiek

1. Kosten (financieel)
 De kosten zijn voor de rijksoverheid beheersbaar geworden: de
samenwerkingsverbanden krijgen gefixeerd budget
 In primair- en voortgezet onderwijs knelt soms de opdracht om uit te komen met de
beschikbare middelen
 Kosten (Voortgezet) Speciaal Onderwijs nemen niet af: na een aanvankelijke daling,
stijgt het aandeel leerlingen in het (voortgezet) speciaal onderwijs weer
 Het aandeel ligt nu landelijk boven de norm waarop destijds totale budget voor
passend onderwijs gebaseerd was, zo blijft een kleiner deel over voor regulier
onderwijs.

2. Complexiteit
 De vroegere bestuurlijke complexiteit is verminderd doordat samenwerkingsverbanden
over het geheel van regels in een regio gaan;
 Er zijn nog wel aparte regels voor praktijkonderwijs en voor de clusters 1 en 2 van het
speciaal onderwijs

Nieuwe complexiteit:
 Grensverkeer
 Sommige besturen en scholen hebben te maken met schoolvestigingen in
verschillende samenwerkingsverbanden

3. Samenwerking onderwijs & jeugdhulp
 Veel overleg, er is weinig gezamenlijk beleid
 Onderwijs en jeugdhulp blijven twee verschillende werelden
 Het onderwijs heeft last van lange wachttijden bij Jeugdhulp
 Sommige gemeenten vinden dat scholen een te groot beroep doen op jeugdhulp

4. Bestuurlijk overleg tussen onderwijs en jeugdhulp
 Gemeenten, samenwerkingsverbanden en schoolbesturen voeren overleg over
leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben in het onderwijs

5. Beleidsvrijheid roept discussies op
Samenwerkingsverbanden bepalen zelf de verdeling van middelen, inrichting van procedures
en hoe zij een aanbod vormgeven. Dit leidt tot spanningen met de Tweede Kamer die
regelmatig vraagt om aanscherping van de verplichtingen voor samenwerkingsverbanden.

IMPACT OP SCHOLEN EN LERAREN IN HET PRIMAIR EN VOORTGEZET ONDERWIJS
1. Vrijheid in besteding middelen voor scholen: