HC 1: steden en burgers in de lage landen
Bijpassende kenmerkende aspecten:
Ka 13: de opkomst van handel en ambacht die de basis legden voor het herleven van een
agrarisch-urbane samenleving
Ka 14: de opkomst van de stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid van steden
§1.1
Vanaf de 11e eeuw
Was er een bevolkingsgroei door voedseloverschotten, deze voedseloverschotten waren
gekomen door nieuwe technieken en ontginningen.
Door deze bevolkingsgroei ontstond er weer een agrarisch-urbane samenleving
- Boeren produceerden weer voor de markt
- Dus de handel bloeit weer
- Dus de geldeconomie komt terug
- Dus de steden komen terug met een marktfunctie
- En die steden leveren weer aan de boeren
Vlaanderen en Artesië. Verstedelijkten al erg vroeg en snel
- En die groeiende steden kennen een groeiend verzorgingsgebied
- En worden met hun marktfunctie de spil inde handel
- En een machtsfactor van betekenis
Nou die burgers werden steeds belangrijker en voelden zich eigenlijk nu ook wel een beetje
meer bedreigd, daardoor wilden stedelingen van hun heer graag stadsrechten
hiermee konden ze
- Verdedigingswerken aanleggen
- Zelfbestuur krijgen (schepenen)
- Eigen recht en regels
En de heer vindt dat opzich best maar..
Wel
- In ruil voor geld
- Steun
- Het is wel fijn dat zo’n stad de welvaart bevordert natuurlijk, ook gunstig voor die heer
- Maarja soms heeft hij niet helemaal de touwtjes in handen en wordt ie gewoon met
geweld gedwongen
Die steden waren niet al te hygiënisch, de pest kwam voorbij en er waren meer
sterfgevallen dan geboortes
- Migratie vanaf het platteland was dus noodzakelijk
Was wel win-win situatie als die migrant dan kapitaalkrachtig of kundig was, dan kon je zelfs
burger (poorter) worden, daar moest je dan wel voor betalen maar dan had je wel
voorrechten
Maarja ook die ongeschoolde arbeiders of paupers kwam want ‘stadslucht maakt wel mooi
vrij’.
, Stedelijke dynamiek van de Nederlanden begint in Atrecht
- Tot 1300 de belangrijkste stad
Door
- Centrale positie in lakennijverheid
Door
- Hoge landbouwproductiviiteit en schapenhouderij
Atrecht sloot ook nog eens mooi aan op het internationale handelsnetwerk
- Via de jaarmarkten in Frankrijk
- Naar de rijke Italiaanse stadstaten
Sterke kooplieden
- Verenigden zich in koopmansgilden
- En traden op als geldschieters voor edellieden en andere steden
- En hadden zo de macht in de stad
Eind 13 eeuw: hoogtijdagen Atrecht raken voorbij
- Want nieuwe handelsroutes, verstoring Franse jaarmarkten
- Door bijv. oorlogen in Italië die de handel aantasten
- En eind kruisvaarders en begin Ottomaanse expansie bemoeilijkt handel
Brugge werd nu belangrijkste handelscentrum door de Noordzee
- Goede aansluiting op de juist groeiende Hanze
- Spaanse en Italiaanse kooplieden kwamen zo ook makkelijker overzee
Maar ook
- Gent wordt de grootste nijverheidsstad en Brabantse lakensteden als Brussel en Den
Bosch kwamen ook op en die richtten zich dan weer op Brugge
In die Vlaamse steden
Was het bestuur in handen van de patriciërs
- Dus de belangrijke families
- Die steeds maar weer schepenen leveren
- En die zich steeds meer adellijk gingen gedragen, met hun rijke levensstijl en
rechtstreekse huwelijkse verbindingen en geldschieterij met de adel
- En zo groeit de kloof met het gemeen
Guldensporenslag (1302)
Franse koning in conflict met de graaf van Vlaanderen, die eerder al zijn trouw als leenman
opzegde, waarna Franse koning overging tot verovering en gevangenneming van de graaf.
Resulteert in bloedbad voor koning en patriciërs
En vervolgens verdrijving koningsgezinde patriciërs
Meer invloed voor gilden in Vlaamse steden
Bijpassende kenmerkende aspecten:
Ka 13: de opkomst van handel en ambacht die de basis legden voor het herleven van een
agrarisch-urbane samenleving
Ka 14: de opkomst van de stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid van steden
§1.1
Vanaf de 11e eeuw
Was er een bevolkingsgroei door voedseloverschotten, deze voedseloverschotten waren
gekomen door nieuwe technieken en ontginningen.
Door deze bevolkingsgroei ontstond er weer een agrarisch-urbane samenleving
- Boeren produceerden weer voor de markt
- Dus de handel bloeit weer
- Dus de geldeconomie komt terug
- Dus de steden komen terug met een marktfunctie
- En die steden leveren weer aan de boeren
Vlaanderen en Artesië. Verstedelijkten al erg vroeg en snel
- En die groeiende steden kennen een groeiend verzorgingsgebied
- En worden met hun marktfunctie de spil inde handel
- En een machtsfactor van betekenis
Nou die burgers werden steeds belangrijker en voelden zich eigenlijk nu ook wel een beetje
meer bedreigd, daardoor wilden stedelingen van hun heer graag stadsrechten
hiermee konden ze
- Verdedigingswerken aanleggen
- Zelfbestuur krijgen (schepenen)
- Eigen recht en regels
En de heer vindt dat opzich best maar..
Wel
- In ruil voor geld
- Steun
- Het is wel fijn dat zo’n stad de welvaart bevordert natuurlijk, ook gunstig voor die heer
- Maarja soms heeft hij niet helemaal de touwtjes in handen en wordt ie gewoon met
geweld gedwongen
Die steden waren niet al te hygiënisch, de pest kwam voorbij en er waren meer
sterfgevallen dan geboortes
- Migratie vanaf het platteland was dus noodzakelijk
Was wel win-win situatie als die migrant dan kapitaalkrachtig of kundig was, dan kon je zelfs
burger (poorter) worden, daar moest je dan wel voor betalen maar dan had je wel
voorrechten
Maarja ook die ongeschoolde arbeiders of paupers kwam want ‘stadslucht maakt wel mooi
vrij’.
, Stedelijke dynamiek van de Nederlanden begint in Atrecht
- Tot 1300 de belangrijkste stad
Door
- Centrale positie in lakennijverheid
Door
- Hoge landbouwproductiviiteit en schapenhouderij
Atrecht sloot ook nog eens mooi aan op het internationale handelsnetwerk
- Via de jaarmarkten in Frankrijk
- Naar de rijke Italiaanse stadstaten
Sterke kooplieden
- Verenigden zich in koopmansgilden
- En traden op als geldschieters voor edellieden en andere steden
- En hadden zo de macht in de stad
Eind 13 eeuw: hoogtijdagen Atrecht raken voorbij
- Want nieuwe handelsroutes, verstoring Franse jaarmarkten
- Door bijv. oorlogen in Italië die de handel aantasten
- En eind kruisvaarders en begin Ottomaanse expansie bemoeilijkt handel
Brugge werd nu belangrijkste handelscentrum door de Noordzee
- Goede aansluiting op de juist groeiende Hanze
- Spaanse en Italiaanse kooplieden kwamen zo ook makkelijker overzee
Maar ook
- Gent wordt de grootste nijverheidsstad en Brabantse lakensteden als Brussel en Den
Bosch kwamen ook op en die richtten zich dan weer op Brugge
In die Vlaamse steden
Was het bestuur in handen van de patriciërs
- Dus de belangrijke families
- Die steeds maar weer schepenen leveren
- En die zich steeds meer adellijk gingen gedragen, met hun rijke levensstijl en
rechtstreekse huwelijkse verbindingen en geldschieterij met de adel
- En zo groeit de kloof met het gemeen
Guldensporenslag (1302)
Franse koning in conflict met de graaf van Vlaanderen, die eerder al zijn trouw als leenman
opzegde, waarna Franse koning overging tot verovering en gevangenneming van de graaf.
Resulteert in bloedbad voor koning en patriciërs
En vervolgens verdrijving koningsgezinde patriciërs
Meer invloed voor gilden in Vlaamse steden
