Sociale psychologie
Hoofdstuk 1 : Wat is sociale psychologie
Sociale psychologie bestuderen
Individu ⇒ Groep ⇒ Situatie
→ Wie ben je ? → Mensen functioneren in groepen → Mensen in groep is gesitueerd
→ Hoe stel je je op? → Individu begrijpen als je weet dat in bepaalde situatie
het fundamentele wezen zijn
Sociale beïnvloeding
= het effect dat woorden, acties of aanwezigheid van anderen hebben op onze gedachten,
gevoelens, houding of gedrag
Vergelijkingen
➢ Binnen personen
➢ Tussen personen
➢ Binnen groepen
➢ Tussen groepen
Drie aspecten
➢ Cognitie : welke gedachten er door je heen
➢ Affect : hoe voel je je
➢ Gedrag : uiting van gedrag
Definitie sociale psychologie
Definitie
= Sociale psychologie bestudeert de manier waarop de gevoelens, cognities en het gedrag
van mensen beïnvloed worden door de impliciete dan wel expliciete aanwezigheid van
andere mensen
→ Uiteindelijk gevoelens, gedrag beïnvloedt door impliciete/expliciete aanwezigheid van
personen
Verwante disciplines
Sociaal psycholoog switcht tussen sociologie en persoonlijkheidspsychologie.
Sociologie Sociale psychologie Persoonlijkheidspsychologie
Verschaft algemene wetten Onderzoekt de Onderzoekt de kenmerken
en theorieën over psychologische processen die maken dat individuen
samenlevingen, niet over die mensen met elkaar uniek zijn en van elkaar
individuen gemeenschappelijk hebben verschillen
en hen gevoelig maken over
sociale invloed
,Level van analyse
Level van analyse is voor iedere categorie anders
- Persoonlijkheids- en klinische psychologie : analyse van individu
- Biologie : genen, …
- Sociale psychologie : individu in de context van sociale situatie
- Sociologie : groep, maatschappij of institutie
Doel sociale psychologie
Het identificeren van delen van menselijke natuur die ervoor zorgen dat bijna iedereen
vatbaar is voor sociale beïnvloeding.
Ze verzamelen info door experimenten uit te voeren.
Vier perspectieven
1. Evolutionair perspectief : kinderen leren hoe je je moet voortplanten
2. Sociaal-cultureel perspectief : nadenken over hoe cultuur ervoor zorgt dat we op een
bepaalde manier met elkaar omgaan
3. Sociaal-leren perspectief : behaviorisme, uiteindelijk zijn we wie we zijn door middel
van belonen en straffen
4. Social-cognitief perspectief : netwerk in je hoofd die associates hebben die met
elkaar gelinkt zijn
Cross-cultureel onderzoek
= het analyseren van gelijkenissen en verschillen tussen mensen uit verschillende culturen.
→ Veel waarde omdat het theorieen aanscherpt door:
1. De universeelheid te demonstreren
2. Ontdekken toegevoegde variabelen die helpen om ons begrip te verbeteren en
voorspelling van menselijk gedrag
Centrale motieven
1. Het zelfbeeld motief = de behoefte om goed over jezelf te voelen
a. Self-esteem = evaluatie van je eigen waarde
b. High self-esteem = jezelf zien als goed, competent en fatsoenlijk zien
c. Self justification = mensen die het meest geleden hebben om ergens bij te
horen, zullen er het meest positiefs over praten.
2. The social cognition motive = de behoefte om accuraat zijn
a. Sociale cognitie = hoe mensen sociale info interpreteren, selecteren,
herinneren en gebruiken om oordelen en
b. beslissingen te maken.
c. Vaak fouten omdat we niet alle feiten hebben
d. Verwachtingen veranderen de nature van de sociale wereld
i. Self-fulfilling prophecy = de verwachting dat jij of een ander op een
bepaalde manier gaat gedragen, dus ga je je zo gedragen dat je
verwachting uitkomt.
⇒ Festinger : wanneer deze twee motieven in tegengestelde richting gaan krijg je de meest
waardevolle inzichten in de werking van de geest
,Voorbeeld : Als je als president moet beslissen of je voor vrede gaat (accuratesse) of voor
president die de geschiedenis ingaat die de oorlog won (zelfbeeld)
Belangrijkheid van verklaringen (situatie)
Fundamentele attributiefout
= De neiging om te overschatten dat menselijk gedrag is toegeschreven aan persoonlijke
trekken en onderschatten van de situatie
Belangrijkheid van interpretatie (situatie)
Behaviorisme
= een school van psychologie die volhoudt dat om menselijk gedrag te begrijpen, alleen
rekening moet worden gehouden met de versterkende eigenschappen van de omgeving.
→ Wet van effect
→ Ze missen hoe mensen de omgeving interpreteren
Construal
= de manier hoe mensen de sociale wereld zien, begrijpen en interpreteren.
→ De situatie en de interpretatie beïnvloeden het gedrag
Gestaltpsychologie
= een school van psychologie die het belang benadrukt van het bestuderen van subjectieve
manier waarop object in de gedachten verschijnt ipv de objectieve, fysieke kenmerken van
het object
→ Grondlegger construal
● Lewin : grondlegger experimentele sociale psychologie
● Heider : grondlegger sociale psychologie
○ Mensen denken steeds te weten wat de andere voelt, denkt en zijn motieven
zijn → meestal fout → implicaties construal
● Ross : naïeve realisme = mensen denken te weten hoe een ander is en iedereen die
anders denkt is biased.
, Hoofdstuk 2 : Onderzoek en theorie
Hypotheses en theorieën
Ontstaan nieuwe hypotheses en theorieën
1. Inspiratie uit eerdere theorieën en onderzoek
a. Omdat ze denken een betere manier hebben om gedrag te verklaren
b. Omdat oudere theorieën en onderzoek altijd kunnen worden verbeterd
2. Hypotheses gebaseerd op persoonlijke observaties
a. Om te proberen en beantwoorden waarom ‘real-life’ momenten voorkomen
⇒ Hindsight bias = De neiging bij mensen om te overdrijven dat ze iets kunnen voorspellen
voordat het gebeurt nadat je weet dat iets is voorgekomen.
Types van methode
Observationele methode (focus op beschrijving gedrag)
➢ Etnografie = een methode waarbij de onderzoekers een groep observeert vanuit de
binnenkant zonder vooroordelen.
➢ Interjudge reliability (interbeoordelingsreliabiteit) = het level van overeenstemming
tussen 2 of meer mensen die onafhankelijk observeren, als ze allebei met dezelfde
observaties uitkomen is het objectiever.
➢ Archival analysis = observationele methode waarbij ze opgebouwde documenten en
archieven bestuderen
➢ Nadelen
○ Bepaald gedrag komt zelden voor
○ Je weet niet waarom het voorkomt
Correlationele methode (focus op voorspelling gedrag)
= De techniek waarbij 2 of meer variabelen systematisch worden gemeten en de relatie
wordt bestudeerd
➢ Correlatiecoefficient = statische techniek die laat zien zien hoe goed een variabele de
ander voorspelt
➢ Vragenlijsten = representatieve steekproef die vragen beantwoordt over hun gedrag
○ Voordelen
1. Relatie beoordelen tussen variabelen die moeilijk observeerbaar is
2. De bekwaamheid voor representatieve steekproeven door random
selection
➢ Nadeel : correlatie bewijst geen causaliteit
Experimentele methode (focus op causaliteit gedrag)
= De methode waarbij participanten willekeurig worden ingedeeld in verschillende condities
en verzekerd zijn dat ze hetzelfde zijn behalve de onafhankelijke variabele.
➢ Variabelen
○ Onafhankelijke variabele = wat onderzoekers manipuleren om te zien of het
een causaal effect heeft.
○ Afhankelijke variabele = wat onderzoekers meten om te zien of deze wordt
beinvloedt.
➢ Interne validiteit = geen externe variabele die resultaten beïnvloedt
Hoofdstuk 1 : Wat is sociale psychologie
Sociale psychologie bestuderen
Individu ⇒ Groep ⇒ Situatie
→ Wie ben je ? → Mensen functioneren in groepen → Mensen in groep is gesitueerd
→ Hoe stel je je op? → Individu begrijpen als je weet dat in bepaalde situatie
het fundamentele wezen zijn
Sociale beïnvloeding
= het effect dat woorden, acties of aanwezigheid van anderen hebben op onze gedachten,
gevoelens, houding of gedrag
Vergelijkingen
➢ Binnen personen
➢ Tussen personen
➢ Binnen groepen
➢ Tussen groepen
Drie aspecten
➢ Cognitie : welke gedachten er door je heen
➢ Affect : hoe voel je je
➢ Gedrag : uiting van gedrag
Definitie sociale psychologie
Definitie
= Sociale psychologie bestudeert de manier waarop de gevoelens, cognities en het gedrag
van mensen beïnvloed worden door de impliciete dan wel expliciete aanwezigheid van
andere mensen
→ Uiteindelijk gevoelens, gedrag beïnvloedt door impliciete/expliciete aanwezigheid van
personen
Verwante disciplines
Sociaal psycholoog switcht tussen sociologie en persoonlijkheidspsychologie.
Sociologie Sociale psychologie Persoonlijkheidspsychologie
Verschaft algemene wetten Onderzoekt de Onderzoekt de kenmerken
en theorieën over psychologische processen die maken dat individuen
samenlevingen, niet over die mensen met elkaar uniek zijn en van elkaar
individuen gemeenschappelijk hebben verschillen
en hen gevoelig maken over
sociale invloed
,Level van analyse
Level van analyse is voor iedere categorie anders
- Persoonlijkheids- en klinische psychologie : analyse van individu
- Biologie : genen, …
- Sociale psychologie : individu in de context van sociale situatie
- Sociologie : groep, maatschappij of institutie
Doel sociale psychologie
Het identificeren van delen van menselijke natuur die ervoor zorgen dat bijna iedereen
vatbaar is voor sociale beïnvloeding.
Ze verzamelen info door experimenten uit te voeren.
Vier perspectieven
1. Evolutionair perspectief : kinderen leren hoe je je moet voortplanten
2. Sociaal-cultureel perspectief : nadenken over hoe cultuur ervoor zorgt dat we op een
bepaalde manier met elkaar omgaan
3. Sociaal-leren perspectief : behaviorisme, uiteindelijk zijn we wie we zijn door middel
van belonen en straffen
4. Social-cognitief perspectief : netwerk in je hoofd die associates hebben die met
elkaar gelinkt zijn
Cross-cultureel onderzoek
= het analyseren van gelijkenissen en verschillen tussen mensen uit verschillende culturen.
→ Veel waarde omdat het theorieen aanscherpt door:
1. De universeelheid te demonstreren
2. Ontdekken toegevoegde variabelen die helpen om ons begrip te verbeteren en
voorspelling van menselijk gedrag
Centrale motieven
1. Het zelfbeeld motief = de behoefte om goed over jezelf te voelen
a. Self-esteem = evaluatie van je eigen waarde
b. High self-esteem = jezelf zien als goed, competent en fatsoenlijk zien
c. Self justification = mensen die het meest geleden hebben om ergens bij te
horen, zullen er het meest positiefs over praten.
2. The social cognition motive = de behoefte om accuraat zijn
a. Sociale cognitie = hoe mensen sociale info interpreteren, selecteren,
herinneren en gebruiken om oordelen en
b. beslissingen te maken.
c. Vaak fouten omdat we niet alle feiten hebben
d. Verwachtingen veranderen de nature van de sociale wereld
i. Self-fulfilling prophecy = de verwachting dat jij of een ander op een
bepaalde manier gaat gedragen, dus ga je je zo gedragen dat je
verwachting uitkomt.
⇒ Festinger : wanneer deze twee motieven in tegengestelde richting gaan krijg je de meest
waardevolle inzichten in de werking van de geest
,Voorbeeld : Als je als president moet beslissen of je voor vrede gaat (accuratesse) of voor
president die de geschiedenis ingaat die de oorlog won (zelfbeeld)
Belangrijkheid van verklaringen (situatie)
Fundamentele attributiefout
= De neiging om te overschatten dat menselijk gedrag is toegeschreven aan persoonlijke
trekken en onderschatten van de situatie
Belangrijkheid van interpretatie (situatie)
Behaviorisme
= een school van psychologie die volhoudt dat om menselijk gedrag te begrijpen, alleen
rekening moet worden gehouden met de versterkende eigenschappen van de omgeving.
→ Wet van effect
→ Ze missen hoe mensen de omgeving interpreteren
Construal
= de manier hoe mensen de sociale wereld zien, begrijpen en interpreteren.
→ De situatie en de interpretatie beïnvloeden het gedrag
Gestaltpsychologie
= een school van psychologie die het belang benadrukt van het bestuderen van subjectieve
manier waarop object in de gedachten verschijnt ipv de objectieve, fysieke kenmerken van
het object
→ Grondlegger construal
● Lewin : grondlegger experimentele sociale psychologie
● Heider : grondlegger sociale psychologie
○ Mensen denken steeds te weten wat de andere voelt, denkt en zijn motieven
zijn → meestal fout → implicaties construal
● Ross : naïeve realisme = mensen denken te weten hoe een ander is en iedereen die
anders denkt is biased.
, Hoofdstuk 2 : Onderzoek en theorie
Hypotheses en theorieën
Ontstaan nieuwe hypotheses en theorieën
1. Inspiratie uit eerdere theorieën en onderzoek
a. Omdat ze denken een betere manier hebben om gedrag te verklaren
b. Omdat oudere theorieën en onderzoek altijd kunnen worden verbeterd
2. Hypotheses gebaseerd op persoonlijke observaties
a. Om te proberen en beantwoorden waarom ‘real-life’ momenten voorkomen
⇒ Hindsight bias = De neiging bij mensen om te overdrijven dat ze iets kunnen voorspellen
voordat het gebeurt nadat je weet dat iets is voorgekomen.
Types van methode
Observationele methode (focus op beschrijving gedrag)
➢ Etnografie = een methode waarbij de onderzoekers een groep observeert vanuit de
binnenkant zonder vooroordelen.
➢ Interjudge reliability (interbeoordelingsreliabiteit) = het level van overeenstemming
tussen 2 of meer mensen die onafhankelijk observeren, als ze allebei met dezelfde
observaties uitkomen is het objectiever.
➢ Archival analysis = observationele methode waarbij ze opgebouwde documenten en
archieven bestuderen
➢ Nadelen
○ Bepaald gedrag komt zelden voor
○ Je weet niet waarom het voorkomt
Correlationele methode (focus op voorspelling gedrag)
= De techniek waarbij 2 of meer variabelen systematisch worden gemeten en de relatie
wordt bestudeerd
➢ Correlatiecoefficient = statische techniek die laat zien zien hoe goed een variabele de
ander voorspelt
➢ Vragenlijsten = representatieve steekproef die vragen beantwoordt over hun gedrag
○ Voordelen
1. Relatie beoordelen tussen variabelen die moeilijk observeerbaar is
2. De bekwaamheid voor representatieve steekproeven door random
selection
➢ Nadeel : correlatie bewijst geen causaliteit
Experimentele methode (focus op causaliteit gedrag)
= De methode waarbij participanten willekeurig worden ingedeeld in verschillende condities
en verzekerd zijn dat ze hetzelfde zijn behalve de onafhankelijke variabele.
➢ Variabelen
○ Onafhankelijke variabele = wat onderzoekers manipuleren om te zien of het
een causaal effect heeft.
○ Afhankelijke variabele = wat onderzoekers meten om te zien of deze wordt
beinvloedt.
➢ Interne validiteit = geen externe variabele die resultaten beïnvloedt
