Lesdoelen biochemie
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: herhaling vet-, eiwit en koolhydraat metabolisme ......................................................... 5
Glycolyse, citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering (ademhalingsketen) beschrijven en
gluconeogenese uitleggen ................................................................................................................... 5
Glycolyse .......................................................................................................................................... 5
Omzetting pyruvaat van Acetyl-CoA ................................................................................................ 6
Citroenzuurcyclus ............................................................................................................................. 6
Ademhalingsketen............................................................................................................................ 6
Gluconeogenese ............................................................................................................................... 6
Glycogeen metabolisme beschrijven ................................................................................................... 7
Vetmetabolisme, lipolyse, bèta-oxidatie en ketogenese uitleggen en vetzuursynthese, lipogenese
beschrijven ........................................................................................................................................... 7
Lipolyse:............................................................................................................................................ 7
Vettransport ..................................................................................................................................... 7
Bèta-oxidatie .................................................................................................................................... 7
Ketonen vorming .............................................................................................................................. 7
Vetzuursynthese............................................................................................................................... 8
Eiwitafbraak en ureumcyclus ............................................................................................................... 8
Werkcollege 1........................................................................................................................................... 8
Begrijpen wat MCAD is en een relatie leggen tussen MCAD- deficiëntie en het dieet dat
voorgeschreven wordt; ........................................................................................................................ 8
De verschillende type vetzuren beschrijven; ....................................................................................... 9
De relatie tussen diabetes, ketogenese en ketoacidose kunnen begrijpen en verklaren; ................ 10
Hoorcollege 2: Regulatie van vet-, eiwit en koolhydraat metabolisme................................................. 10
De compartimentering van het metabolisme in de cel begrijpen en de rol op het metabolisme van
vetten, eiwitten en koolhydraten uitleggen; ..................................................................................... 10
De principes van hormonale regulering en de werking van receptoren beschrijven;....................... 11
De invloed van glucagon en insuline op het metabolisme van vetten, eiwitten en koolhydraten
uitleggen;............................................................................................................................................ 11
De principes van enzymatische regulering uitleggen. ....................................................................... 11
Werkcollege 2......................................................................................................................................... 12
De invloed van adrenaline, glucagon en insuline op het metabolisme van vetten, eiwitten en
koolhydraten uitleggen; ................................................................................................................. 12
Hoorcollege 3: Interactie tussen vet-, eiwit- en koolhydraat metabolisme. Klinische depletie en
refeeding syndrome. .............................................................................................................................. 12
De invloed van de voedingstoestand (feasting, fasting & starvation) op het metabolisme van
vetten, eiwitten en koolhydraten uitleggen en de functie en rol in het metabolisme van de
verschillende organen en weefsels kunnen beschrijven; .................................................................. 12
, Feasting: de doorvoede toestand .................................................................................................. 12
Fasting: vasten ............................................................................................................................... 13
Starvation: honger.............................................................................................................................. 14
Uitleggen welke vitaminen een belangrijke rol spelen in het metabolisme en de regulering er van
............................................................................................................................................................ 15
Oorzaken, gevolgen en voorkoming en betekenis van klinische depletie uitleggen ......................... 18
Verklaren wat het refeeding syndrome inhoudt en kunnen uitleggen hoe dit te voorkomen is. ..... 19
Overzicht metabolisme schema ............................................................................................................. 20
Studievragen met antwoorden .............................................................................................................. 21
Samenvatting literatuur ......................................................................................................................... 23
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 4: Koolhydraten ...................................................................... 23
Chemische vorm van koolhydraten ............................................................................................... 23
Vertering van koolhydraten ........................................................................................................... 24
Koolhydraat metabolisme .............................................................................................................. 24
Constantheid van bloedglucose ..................................................................................................... 25
Gezondheidseffecten en aanbevelingen van suikerinname .......................................................... 25
Alternatieve zoetstoffen ................................................................................................................ 25
Gezondheidseffecten van zetmeel en vezels ................................................................................. 26
Aanbevelingen voor zetmeel en vezels.......................................................................................... 26
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 5: De vetten: Triglyceride, fosfolipiden en sterolen ............... 26
Chemische kijk op vetzuren en triglyceride ................................................................................... 26
Chemische kijk op fosfolipiden en sterolen ................................................................................... 27
Vertering, absorptie en transport van vetten ................................................................................ 28
Functie van vetten.......................................................................................................................... 29
Vetmetabolisme ............................................................................................................................. 29
Gezondheidseffecten van verzadigd vet, transvet en cholesterol ................................................ 29
Gezondheidseffecten van enkelvoudig onverzadigd vetten en meervoudig onverzadigde vetten
........................................................................................................................................................ 30
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 6: Eiwitten ............................................................................... 30
De chemische kijk op eiwitten ....................................................................................................... 30
Vertering en absorptie van eiwitten .............................................................................................. 30
Functie van eiwitten in het lichaam ............................................................................................... 31
Eiwitmetabolisme........................................................................................................................... 31
Eiwitten in voeding......................................................................................................................... 32
Gezondheidseffecten van eiwitten ................................................................................................ 32
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 7: Energie metabolisme .......................................................... 33
,Chemische reacties in het lichaam................................................................................................. 33
Afbraak van nutriënten tot energie ............................................................................................... 34
De laatste stappen van energiemetabolisme ................................................................................ 36
Teveel voedingsstoffen .................................................................................................................. 37
Te weinig voedingsstoffen ............................................................................................................. 38
,Hoorcollege 1: herhaling vet-, eiwit en koolhydraat metabolisme
Voedsel komt binnen en moet eerst worden verteerd opgenomen en dan pas metabolisme
Koolhydraten:
- Glucose
- Fructose
- Galactose
Vetten niet direct via het bloed, maar via de lymfe via chylomicronen
- Glycerol
- 3 vetzuren
Eiwitten
- Aminozuren
Als alle glucose weg is komt de glucagon. In alle andere momenten is er insuline.
Glycolyse, citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering (ademhalingsketen) beschrijven en
gluconeogenese uitleggen
Glucose pyruvaat acetyl-CoA citroenzuurcyclus
Glycolyse
Van glucose naar pyruvaat (pyrodruivenzuur) glycolyse (afbraak van glucose)
De glycolyse bestaat uit 2 fases. In de beginfase worden glucose en fructose (bestaande uit 6
koolstoffen) omgezet. In de tweede fase worden deze gedeeld in twee waardoor er 2 moleculen
ontstaan van 3 koolstofmoleculen.
Begin van de cyclus gaat er 1 glucose (maar ook fructose en galactose) +2 ATP
Na de glycolyse is er 4ATP, 2NADH en 2 pyruvaat. Dit is dus een winst van in totaal 2 ATP
, Na de glycolyse kan er vanuit pyruvaat verschillende eindproducten worden gemaakt. ZO kan het
worden omgezet naar aminozuren (bv alanine). Bij een gebrek aan zuurstof kan pyruvaat ook worden
omgezet naar lactaat (melkzuur). Bij spierkramp is een ophoping van lactaat door een slechte
toevoer van zuurstof vanuit het bloed. Dit zorgt voor verzuring. Lactaat kan uiteindelijk wel worden
afgebroken. Hier komt alleen weinig energie bij vrij (2ATP)
Omzetting pyruvaat van Acetyl-CoA
Acetyl-Coa wordt gemaakt van vitamine B5. Zonder deze vitamine wordt je moe en lusteloos omdat
je geen energie maken. Als er wel zuurstof is wordt pyruvaat wordt pyruvaat omgezet in acetyl-CoA.
Hierdoor kan de energie worden omgezet in de citroenzuurcyclus en de ademhalingsketen, waarbij
36 ATP vrij komt wat zorgt voor veel meer energie dan lactaat.
Citroenzuurcyclus
De citroenzuurcyclus in combinatie met de ademhalingsketen zorgen voor de meeste energie in
het lichaam. In de citroenzuurcyclus wordt er meer energie vrij gemaakt. Eindigt de cyclus met
oxaloacetaat. Hier wordt acetyl-CoA gedaan waarna er citraat wordt gevormd. Ook hier wordt NADH
gevormd. Dit gaan allemaal naar de ademhalingsketen, waar de ATP wordt gevormd. Als er geen
zuurstof in de ademhalingsketen is ga je uiteindelijk dood.
Acetyl-Coa wordt gemaakt van vitamine B. Zonder deze vitamine wordt je moe en lusteloos
omdat je geen
Ademhalingsketen
Er zijn 3 verschillende namen voor:
- Elektronen transport keten
- Oxidatieve fosfylering
- Ademhalingsketen
De ademhalingsketen kan alleen plaats vinden in combinatie met zuurstof. Zonder zuurstof
wordt er koolmonoxide gevormd wat giftig is en er uiteindelijk voor zorgt dat de ademhalingsketen
wordt geblokkeerd en stik je.
Gluconeogenese
Gluconeogenese is de omgekeerde glycolyse. Bij vasten en de hongerfase kan pyruvaat weer
omgezet worden in glucose, aangezien sommige weefsels als bloedcellen, de hersenen en centraal
zenuwstelsel kunnen niet zonder glucose kunnen. Rode bloedcellen hebben geen mitochondriën
waardoor ze alleen maar energie kunnen halen uit glucose. Gluconeogenese kan alleen plaats vinden
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: herhaling vet-, eiwit en koolhydraat metabolisme ......................................................... 5
Glycolyse, citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering (ademhalingsketen) beschrijven en
gluconeogenese uitleggen ................................................................................................................... 5
Glycolyse .......................................................................................................................................... 5
Omzetting pyruvaat van Acetyl-CoA ................................................................................................ 6
Citroenzuurcyclus ............................................................................................................................. 6
Ademhalingsketen............................................................................................................................ 6
Gluconeogenese ............................................................................................................................... 6
Glycogeen metabolisme beschrijven ................................................................................................... 7
Vetmetabolisme, lipolyse, bèta-oxidatie en ketogenese uitleggen en vetzuursynthese, lipogenese
beschrijven ........................................................................................................................................... 7
Lipolyse:............................................................................................................................................ 7
Vettransport ..................................................................................................................................... 7
Bèta-oxidatie .................................................................................................................................... 7
Ketonen vorming .............................................................................................................................. 7
Vetzuursynthese............................................................................................................................... 8
Eiwitafbraak en ureumcyclus ............................................................................................................... 8
Werkcollege 1........................................................................................................................................... 8
Begrijpen wat MCAD is en een relatie leggen tussen MCAD- deficiëntie en het dieet dat
voorgeschreven wordt; ........................................................................................................................ 8
De verschillende type vetzuren beschrijven; ....................................................................................... 9
De relatie tussen diabetes, ketogenese en ketoacidose kunnen begrijpen en verklaren; ................ 10
Hoorcollege 2: Regulatie van vet-, eiwit en koolhydraat metabolisme................................................. 10
De compartimentering van het metabolisme in de cel begrijpen en de rol op het metabolisme van
vetten, eiwitten en koolhydraten uitleggen; ..................................................................................... 10
De principes van hormonale regulering en de werking van receptoren beschrijven;....................... 11
De invloed van glucagon en insuline op het metabolisme van vetten, eiwitten en koolhydraten
uitleggen;............................................................................................................................................ 11
De principes van enzymatische regulering uitleggen. ....................................................................... 11
Werkcollege 2......................................................................................................................................... 12
De invloed van adrenaline, glucagon en insuline op het metabolisme van vetten, eiwitten en
koolhydraten uitleggen; ................................................................................................................. 12
Hoorcollege 3: Interactie tussen vet-, eiwit- en koolhydraat metabolisme. Klinische depletie en
refeeding syndrome. .............................................................................................................................. 12
De invloed van de voedingstoestand (feasting, fasting & starvation) op het metabolisme van
vetten, eiwitten en koolhydraten uitleggen en de functie en rol in het metabolisme van de
verschillende organen en weefsels kunnen beschrijven; .................................................................. 12
, Feasting: de doorvoede toestand .................................................................................................. 12
Fasting: vasten ............................................................................................................................... 13
Starvation: honger.............................................................................................................................. 14
Uitleggen welke vitaminen een belangrijke rol spelen in het metabolisme en de regulering er van
............................................................................................................................................................ 15
Oorzaken, gevolgen en voorkoming en betekenis van klinische depletie uitleggen ......................... 18
Verklaren wat het refeeding syndrome inhoudt en kunnen uitleggen hoe dit te voorkomen is. ..... 19
Overzicht metabolisme schema ............................................................................................................. 20
Studievragen met antwoorden .............................................................................................................. 21
Samenvatting literatuur ......................................................................................................................... 23
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 4: Koolhydraten ...................................................................... 23
Chemische vorm van koolhydraten ............................................................................................... 23
Vertering van koolhydraten ........................................................................................................... 24
Koolhydraat metabolisme .............................................................................................................. 24
Constantheid van bloedglucose ..................................................................................................... 25
Gezondheidseffecten en aanbevelingen van suikerinname .......................................................... 25
Alternatieve zoetstoffen ................................................................................................................ 25
Gezondheidseffecten van zetmeel en vezels ................................................................................. 26
Aanbevelingen voor zetmeel en vezels.......................................................................................... 26
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 5: De vetten: Triglyceride, fosfolipiden en sterolen ............... 26
Chemische kijk op vetzuren en triglyceride ................................................................................... 26
Chemische kijk op fosfolipiden en sterolen ................................................................................... 27
Vertering, absorptie en transport van vetten ................................................................................ 28
Functie van vetten.......................................................................................................................... 29
Vetmetabolisme ............................................................................................................................. 29
Gezondheidseffecten van verzadigd vet, transvet en cholesterol ................................................ 29
Gezondheidseffecten van enkelvoudig onverzadigd vetten en meervoudig onverzadigde vetten
........................................................................................................................................................ 30
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 6: Eiwitten ............................................................................... 30
De chemische kijk op eiwitten ....................................................................................................... 30
Vertering en absorptie van eiwitten .............................................................................................. 30
Functie van eiwitten in het lichaam ............................................................................................... 31
Eiwitmetabolisme........................................................................................................................... 31
Eiwitten in voeding......................................................................................................................... 32
Gezondheidseffecten van eiwitten ................................................................................................ 32
Understanding Nutrition: Hoofdstuk 7: Energie metabolisme .......................................................... 33
,Chemische reacties in het lichaam................................................................................................. 33
Afbraak van nutriënten tot energie ............................................................................................... 34
De laatste stappen van energiemetabolisme ................................................................................ 36
Teveel voedingsstoffen .................................................................................................................. 37
Te weinig voedingsstoffen ............................................................................................................. 38
,Hoorcollege 1: herhaling vet-, eiwit en koolhydraat metabolisme
Voedsel komt binnen en moet eerst worden verteerd opgenomen en dan pas metabolisme
Koolhydraten:
- Glucose
- Fructose
- Galactose
Vetten niet direct via het bloed, maar via de lymfe via chylomicronen
- Glycerol
- 3 vetzuren
Eiwitten
- Aminozuren
Als alle glucose weg is komt de glucagon. In alle andere momenten is er insuline.
Glycolyse, citroenzuurcyclus en oxidatieve fosforylering (ademhalingsketen) beschrijven en
gluconeogenese uitleggen
Glucose pyruvaat acetyl-CoA citroenzuurcyclus
Glycolyse
Van glucose naar pyruvaat (pyrodruivenzuur) glycolyse (afbraak van glucose)
De glycolyse bestaat uit 2 fases. In de beginfase worden glucose en fructose (bestaande uit 6
koolstoffen) omgezet. In de tweede fase worden deze gedeeld in twee waardoor er 2 moleculen
ontstaan van 3 koolstofmoleculen.
Begin van de cyclus gaat er 1 glucose (maar ook fructose en galactose) +2 ATP
Na de glycolyse is er 4ATP, 2NADH en 2 pyruvaat. Dit is dus een winst van in totaal 2 ATP
, Na de glycolyse kan er vanuit pyruvaat verschillende eindproducten worden gemaakt. ZO kan het
worden omgezet naar aminozuren (bv alanine). Bij een gebrek aan zuurstof kan pyruvaat ook worden
omgezet naar lactaat (melkzuur). Bij spierkramp is een ophoping van lactaat door een slechte
toevoer van zuurstof vanuit het bloed. Dit zorgt voor verzuring. Lactaat kan uiteindelijk wel worden
afgebroken. Hier komt alleen weinig energie bij vrij (2ATP)
Omzetting pyruvaat van Acetyl-CoA
Acetyl-Coa wordt gemaakt van vitamine B5. Zonder deze vitamine wordt je moe en lusteloos omdat
je geen energie maken. Als er wel zuurstof is wordt pyruvaat wordt pyruvaat omgezet in acetyl-CoA.
Hierdoor kan de energie worden omgezet in de citroenzuurcyclus en de ademhalingsketen, waarbij
36 ATP vrij komt wat zorgt voor veel meer energie dan lactaat.
Citroenzuurcyclus
De citroenzuurcyclus in combinatie met de ademhalingsketen zorgen voor de meeste energie in
het lichaam. In de citroenzuurcyclus wordt er meer energie vrij gemaakt. Eindigt de cyclus met
oxaloacetaat. Hier wordt acetyl-CoA gedaan waarna er citraat wordt gevormd. Ook hier wordt NADH
gevormd. Dit gaan allemaal naar de ademhalingsketen, waar de ATP wordt gevormd. Als er geen
zuurstof in de ademhalingsketen is ga je uiteindelijk dood.
Acetyl-Coa wordt gemaakt van vitamine B. Zonder deze vitamine wordt je moe en lusteloos
omdat je geen
Ademhalingsketen
Er zijn 3 verschillende namen voor:
- Elektronen transport keten
- Oxidatieve fosfylering
- Ademhalingsketen
De ademhalingsketen kan alleen plaats vinden in combinatie met zuurstof. Zonder zuurstof
wordt er koolmonoxide gevormd wat giftig is en er uiteindelijk voor zorgt dat de ademhalingsketen
wordt geblokkeerd en stik je.
Gluconeogenese
Gluconeogenese is de omgekeerde glycolyse. Bij vasten en de hongerfase kan pyruvaat weer
omgezet worden in glucose, aangezien sommige weefsels als bloedcellen, de hersenen en centraal
zenuwstelsel kunnen niet zonder glucose kunnen. Rode bloedcellen hebben geen mitochondriën
waardoor ze alleen maar energie kunnen halen uit glucose. Gluconeogenese kan alleen plaats vinden
