Inhoud
Sociaal recht H.1 Terreinverkenning.......................................................................................................2
Sociaal recht H.2 Arbeidsovereenkomst – een afbakening.....................................................................5
Sociaal recht H.3 Arbeidsovereenkomst- een inhoudelijke oriëntatie....................................................7
Sociaal recht H.6 CAO...........................................................................................................................16
Sociaal recht H.8 Medezeggenschap....................................................................................................23
1
,Sociaal recht H.1 Terreinverkenning
Onzelfstandige beroepsbevolking = mensen met een betaalde baan. Zij zijn
afhankelijk van hun werkgever.
3 groepen onzelfstandige beroepsbevolking:
- Private sector = mensen die werken in het bedrijfsleven. 25% hiervan
heeft een flexibele arbeidsrelatie (uitzendkracht, oproepkracht/ tijdelijk
contract).
- Publieke sector = ambtenaren die werkzaam zijn in dienst van de
overheid bijv. bij de gemeente.
- Semipublieke sector = mensen die werken voor
organisaties/instellingen die verbonden zijn met de private sector en
financieel afhankelijk zijn van de overheid bijv. zorg en onderwijs.
Zelfstandige beroepsbevolking = mensen die bij het uitvoeren van de
werkzaamheden, onafhankelijk zijn.
- Zzp’er = iemand die voor zichzelf werkt en geen werknemers in dienst
heeft. Dit is een kwetsbare groep omdat zij minder rechten hebben bijv.
geen WW-uitkering bij werkeloosheid.
Sociaal recht/arbeidsrecht richt zich op de onzelfstandige beroepsbevolking.
Ambtenaren hadden vroeger een andere rechtspositie omdat zij “het land
diende”. Op 1-1-20 is de WNRA (Wet normalisering rechtspositie
ambtenaren) in werking getreden. Deze wet zorgt ervoor dat het overgrote deel
van de ambtenaren dezelfde arbeidsrechten heeft zoals de private sector.
WNT (Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen) = een wet die regelt
dat niemand in de publieke en semipublieke sector meer mag verdienen dan een
bepaald maximumbedrag. Dit maximumbedrag wordt de Balkenendenorm
genoemd.
6 verschillende rechtsbronnen:
1. Arbeidsovereenkomstrecht
Burgerlijk wetboek (BW) = hierin staan rechtsregels die de verhoudingen
tussen werkgever en werknemer regelen.
Wet flexibiliteit en zekerheid, 1999 = deze wet biedt enerzijds werkgevers
de mogelijkheid om flexibele arbeidskrachten aan te trekken en anderzijds de
flexmedewerkers meer zekerheid en bescherming.
Deze wet is alleen beschreven in andere wetten en is geen wet op zichzelf.
Wet Werk en Zekerheid (WWZ), 2015 = heeft als doel de rechtspositie van
flexwerkers te versterken en het ontslagrecht te hervormen. Daarnaast regelt de
wet enkele wijzigingen in de Werkloosheidswet (WW).
Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB), 2020 = dit is een aanpassing van de
WWZ en heeft als doel om de arbeidsmarkt beter te reguleren. De WAB moet het
voor de werkgever aantrekkelijker maken om iemand in vaste dienst te nemen.
2
, 2. Vermogensrecht in het algemeen
De arbeidsovereenkomst is een obligatoire (verplichte) overeenkomst. Hieruit
ontstaan verbintenissen.
Verbintenis = rechtsbetrekking tussen 2 partijen. De ene partij verkrijgt
rechten en de andere krijgt plichten. Bijv. werkgevers betalen loon als de
werknemer een dienst verleend.
Bij problemen in de arbeidsovereenkomst geldt de regel: speciale regeling voor
algemene regeling. Als de speciale regeling geen oplossing biedt moet de
algemene regeling uit het vermogensrecht worden toegepast.
3. Overige wetten
Sociaalrechtelijke wetten zijn overige wetten tussen werkgever en werknemer.
Deze staan niet in de arbeidsovereenkomstrechten omdat zij in strijd staan met
de regels uit het vermogensrecht. Bij een situatie die hierom vraagt, gaan de
sociaalrechtelijke wetten voor de vermogensrechten wetten. Voorbeelden
van sociaalrechtelijke wetten:
- Wet minimumloon en vakantiebijslag
- Wetten voor gelijkwaardige behandeling
- Wet arbeid vreemdeling
- Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst
- Wet op de ondernemingsraden
- Wet collectieve opslag
- Ziektewet
- Werkloosheidwet
4. Jurisprudentie (rechtersrecht)
Als er geen wetartikel is voor problemen rondom een arbeidsovereenkomst, dient
de rechter als rechtsvormer. Hij/zij doet dan uitspraak over een oplossing. Het
geheel van deze uitspraken samen heet het jurisprudentie.
Deze uitspraken worden gepubliceerd in:
- Nederlands Jurisprudentie (NJ), tijdschrift
- Jurisprudentie Arbeidsrecht (JAR), online en druk
- Rechtspraak Arbeidsrecht (RAR), online en druk
Hoge Raad = hoogste rechtscollege
5. CAO
Collectieve arbeidsovereenkomst (cao) = hierin staan afspraken tussen
werkgever en werknemer. Deze kunnen afwijzen van de
arbeidsvoorwaardenrecht en/of vermogensrecht.
6. Verdrag
Een vorm van een verdrag is een overeenkomst tussen twee landen.
Implementatie = het invoeren van Europese richtlijnen in de wetgeving
EU-verdragen:
- Europees Sociaal Handvest (ESH)
- Verdragsbepaling van de internationale arbeidsorganisatie
3
Sociaal recht H.1 Terreinverkenning.......................................................................................................2
Sociaal recht H.2 Arbeidsovereenkomst – een afbakening.....................................................................5
Sociaal recht H.3 Arbeidsovereenkomst- een inhoudelijke oriëntatie....................................................7
Sociaal recht H.6 CAO...........................................................................................................................16
Sociaal recht H.8 Medezeggenschap....................................................................................................23
1
,Sociaal recht H.1 Terreinverkenning
Onzelfstandige beroepsbevolking = mensen met een betaalde baan. Zij zijn
afhankelijk van hun werkgever.
3 groepen onzelfstandige beroepsbevolking:
- Private sector = mensen die werken in het bedrijfsleven. 25% hiervan
heeft een flexibele arbeidsrelatie (uitzendkracht, oproepkracht/ tijdelijk
contract).
- Publieke sector = ambtenaren die werkzaam zijn in dienst van de
overheid bijv. bij de gemeente.
- Semipublieke sector = mensen die werken voor
organisaties/instellingen die verbonden zijn met de private sector en
financieel afhankelijk zijn van de overheid bijv. zorg en onderwijs.
Zelfstandige beroepsbevolking = mensen die bij het uitvoeren van de
werkzaamheden, onafhankelijk zijn.
- Zzp’er = iemand die voor zichzelf werkt en geen werknemers in dienst
heeft. Dit is een kwetsbare groep omdat zij minder rechten hebben bijv.
geen WW-uitkering bij werkeloosheid.
Sociaal recht/arbeidsrecht richt zich op de onzelfstandige beroepsbevolking.
Ambtenaren hadden vroeger een andere rechtspositie omdat zij “het land
diende”. Op 1-1-20 is de WNRA (Wet normalisering rechtspositie
ambtenaren) in werking getreden. Deze wet zorgt ervoor dat het overgrote deel
van de ambtenaren dezelfde arbeidsrechten heeft zoals de private sector.
WNT (Wet Normering bezoldiging Topfunctionarissen) = een wet die regelt
dat niemand in de publieke en semipublieke sector meer mag verdienen dan een
bepaald maximumbedrag. Dit maximumbedrag wordt de Balkenendenorm
genoemd.
6 verschillende rechtsbronnen:
1. Arbeidsovereenkomstrecht
Burgerlijk wetboek (BW) = hierin staan rechtsregels die de verhoudingen
tussen werkgever en werknemer regelen.
Wet flexibiliteit en zekerheid, 1999 = deze wet biedt enerzijds werkgevers
de mogelijkheid om flexibele arbeidskrachten aan te trekken en anderzijds de
flexmedewerkers meer zekerheid en bescherming.
Deze wet is alleen beschreven in andere wetten en is geen wet op zichzelf.
Wet Werk en Zekerheid (WWZ), 2015 = heeft als doel de rechtspositie van
flexwerkers te versterken en het ontslagrecht te hervormen. Daarnaast regelt de
wet enkele wijzigingen in de Werkloosheidswet (WW).
Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB), 2020 = dit is een aanpassing van de
WWZ en heeft als doel om de arbeidsmarkt beter te reguleren. De WAB moet het
voor de werkgever aantrekkelijker maken om iemand in vaste dienst te nemen.
2
, 2. Vermogensrecht in het algemeen
De arbeidsovereenkomst is een obligatoire (verplichte) overeenkomst. Hieruit
ontstaan verbintenissen.
Verbintenis = rechtsbetrekking tussen 2 partijen. De ene partij verkrijgt
rechten en de andere krijgt plichten. Bijv. werkgevers betalen loon als de
werknemer een dienst verleend.
Bij problemen in de arbeidsovereenkomst geldt de regel: speciale regeling voor
algemene regeling. Als de speciale regeling geen oplossing biedt moet de
algemene regeling uit het vermogensrecht worden toegepast.
3. Overige wetten
Sociaalrechtelijke wetten zijn overige wetten tussen werkgever en werknemer.
Deze staan niet in de arbeidsovereenkomstrechten omdat zij in strijd staan met
de regels uit het vermogensrecht. Bij een situatie die hierom vraagt, gaan de
sociaalrechtelijke wetten voor de vermogensrechten wetten. Voorbeelden
van sociaalrechtelijke wetten:
- Wet minimumloon en vakantiebijslag
- Wetten voor gelijkwaardige behandeling
- Wet arbeid vreemdeling
- Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst
- Wet op de ondernemingsraden
- Wet collectieve opslag
- Ziektewet
- Werkloosheidwet
4. Jurisprudentie (rechtersrecht)
Als er geen wetartikel is voor problemen rondom een arbeidsovereenkomst, dient
de rechter als rechtsvormer. Hij/zij doet dan uitspraak over een oplossing. Het
geheel van deze uitspraken samen heet het jurisprudentie.
Deze uitspraken worden gepubliceerd in:
- Nederlands Jurisprudentie (NJ), tijdschrift
- Jurisprudentie Arbeidsrecht (JAR), online en druk
- Rechtspraak Arbeidsrecht (RAR), online en druk
Hoge Raad = hoogste rechtscollege
5. CAO
Collectieve arbeidsovereenkomst (cao) = hierin staan afspraken tussen
werkgever en werknemer. Deze kunnen afwijzen van de
arbeidsvoorwaardenrecht en/of vermogensrecht.
6. Verdrag
Een vorm van een verdrag is een overeenkomst tussen twee landen.
Implementatie = het invoeren van Europese richtlijnen in de wetgeving
EU-verdragen:
- Europees Sociaal Handvest (ESH)
- Verdragsbepaling van de internationale arbeidsorganisatie
3
