Samenvatting Psychologie en communicatie

Oriëntatie psychologie & gezondheid: psychologie, sociologie en gezondheid
Leervraag 1 wat is psychologie:

Psychologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoeken naar het gedrag en de
mentale processen van individuele mensen. Gedrag zijn de waarneembare handelingen die je kunt
zien en de mentale processen bestaan uit 3 onderdelen:

 Cognitie: denkvermogen  waarnemen, leren, herinneren, denken, interpreteren, geloven
en probleemoplossing;
 Emoties: voelen  subjectief gevoel dat beïnvloed en wordt beïnvloed door onze
gedachte, gedrag en fysiologie;
 Motivatie: verklaring waarom mensen zich gedragen op de manier waarop ze dat doen,
ook wel drijfveer genoemd.

De gezondheidspsychologie bestudeert het gedrag van individuele mensen in samenhang met
gezondheid en ziekte waardoor dit gedrag wordt veroorzaakt. Het zorgt voor een ontwikkeling in
het inzicht in de bio-psycho-sociale factoren die van belang zijn voor:

 Het bevorderen en in stand houden van de gezondheid;
 Het verbeteren van de systemen en het beleid in de gezondheidszorg;
 De preventie en belang van ziekte;
 Risicofactoren en kwetsbaarheid als oorzaak van ziekte.

Leervraag 2 wat is sociologie:

Sociologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek van de invloed van groepen in
de samenleving op het menselijke gedrag. Voorbeeld van groepen zijn: het gezin, school, partner,
sociale klasse, etnische groep.




1

,Leervraag 3 wat is gezondheid:

Gezondheid wordt in de samenleving vaak aangeduid als de afwezigheid van ziekte. Hieronder
valt de afwezigheid van:

 Objectieve signalen: signalen die aangeven dat het lichaam niet goed functioneert (vb.: hoge
bloeddruk);
 Subjectieve ziektesymptomen (vb.: pijn of verkoudheid).

Volgens de WHO (World Health Organization) is gezondheid een positieve toestand van het fysieke,
psychische en sociale welzijn (1974).

Het gezond of het ziek zijn, zijn niet volledig te scheiden. Een voorbeeld is dat iemand zich gezond
kan voelen, maar waarvan de longen zijn beschadigd door het roken van sigaretten, dit is een
teken van een “improper” lichaam, is deze persoon gezond? Waarschijnlijk zouden we zeggen dat
deze persoon niet ziek is, maar gewoon minder gezond dan dat die zou zijn zonder deze ongezonde
gewoonte. Gezond zijn en het ziek zijn, zijn dus niet volledig te scheiden. Er zijn niveaus van
gezondheid en ziekte. Medisch socioloog Aaron Antonovsky heeft van deze niveaus een continuüm
gemaakt:




Een nieuw concept van gezondheid volgens Huber, m. et. al. (2011) is het vermogen van
mensen om zich aan te passen en een eigen regie te voeren in het licht van fysieke, emotionele en
sociale uitdagingen van het leven. Hierbij staat het functioneren centraal en niet alleen de
aandoening. De focus wordt vooral gelegd op het ondersteunen van de eigen regie en het
zelfmanagement en er is hierbij meer aandacht voor preventie.




2

, Leervraag 4 welke visies en modellen zijn er die tegenwoordig worden gebruikt op gezondheid en
ziekte:

Tegenwoordig zijn er 2 modellen die worden gebruikt op gezondheid en ziekte, namelijk:

Biomedisch model (19de – 20ste eeuw) Bio-psycho-sociaal model (Engel, 1977)
Gezondheid is een toestand die zich kenmerkt Gezondheid wordt beïnvloed door:
door de afwezigheid van ziekten of
aandoeningen  Biologische factoren: de functie en
structuur van de persoonlijke fysiologie
(vb.: allergie/hartstoornis) samen met de
genetische karakteristieken van de ouders;
 Psychische factoren: het gedrag en de
mentale processen cognitie, emotie en
motivatie;
 Sociale factoren: beïnvloeding van
anderen
Ziekte/stoornis staat centraal De gehele persoon staat centraal:

Pijnbeleving
Ziek voelen
Monocausale oorzaken: er is 1 oorzaak die Multi-causale oorzaken: het ziek voelen kan
verantwoordelijk is voor het teweegbrengen door meerdere oorzaken worden bepaald:
het gevolg
Gedrag kan van invloed zijn op het ontstaan,
het verloop en de beleving van de ziekte
(voorbeeld invloed van stress op hart- en
vaatziekten) en de ziekte of het ziek zijn
beïnvloed ook het gedrag, de cognities,
emoties, het psychologisch welzijn en de
sociale relaties van een persoon.
Dualistisch mensbeeld: ziekte is een signaal Holistisch/integraal mensbeeld: de mens
van het lichaam, dat gescheiden staat van de wordt beschouwd als een eenheid van lichaam
psychologische en sociale processen van de en geest in interactie met de omgeving.
geest.
Onder de omgeving valt:

 De sociale wereld: de maatschappij
met de waarden en normen van de
cultuur;
 De gemeenschap: de individuen die
dicht bij elkaar wonen (vb.: dorp/stad)
 Familie: de dichtste en meest
continue sociale relatie met een sterke
emotionele band.




3