Seksueel gedrag van kinderen bespreekbaar stellen
De laatste jaren signaleren ouders en professionals vaker dat seksueel gedrag van kinderen
opvallend, zorgwekkend en extreem wordt genoemd. Zijn kinderen meer geseksualiseerd
dan vroeger en leidt dit tot meer grensoverschrijdend gedrag?
Seksualisering
Het is een feit dat jongeren gemakkelijker dan vroeger in contact kunnen komen met
seksuele inhouden, beelden en gedragingen. Internet wint steeds meer veld als bron van
informatie, vanaf 8 jaar stelling kinderen zelf actief zoekgedrag. De informatie op het
internet is laagdrempelig, toegankelijk, visueel en concreet, maar is helaas zelden aangepast
aan hun niveau. Er is nog weinig onderzoek verricht naar de invloed van deze beelden op de
beleving, het gedrag en de attitudes van kinderen en jongeren. Toch gaat men ervan uit dat
we niet alleen over preventie, maar zeker ook over seksuele opvoeding een tandje zullen
moeten bijsteken. Welke waarden en normen willen we dat onze kinderen meedragen in het
omgaan met seks en relaties? Hoe expliciteren we die voor specifieke ontwikkeling? En hoe
leggen we het uit?
Gedrag beoordelen
Er wordt in eerste instantie gebaseerd op de gegevens uit onderzoek naar de seksuele
ontwikkeling van kinderen en jongeren, ingedeeld per leeftijdscategorie. Dit levert een
uitgebreide lijst op van seksuele ervaringen, beleving en gedrag die recentelijk bij minstens
20 procent van de kinderen en jongeren werden geobserveerd. We kunnen dus aannemen
dat deze gedragingen en ervaringen functioneel zijn voor de ontwikkeling. Stiekem doktertje
spelen op je 4e, als 10jarige uitdagend en verleidelijk gedragen tegenover volwassenen,
expliciete seksgesprekken met leeftijdsgenoten op je 13e, flirten op internet op je 15e: dit zijn
voorbeelden van vaak voorkomend seksueel gedrag in de ontwikkeling. Dit betekent dat dit
gedrag meestal ook vanzelf verdwijnt. Ongeveer een derde van alle gesignaleerde seksuele
situaties van kinderen en jongeren zijn situaties die terig te vinden zijn in de lijst van
‘normaal’ ontwikkelingsgedrag. Toch stellen opvoeders zich vragen. Maken opvoeders zich
teveel zorgen en zijn ze te weinig opgeleid om deze situaties juist in te schatten? Dat er
teveel met een volwassen bril naar het gedrag van kinderen en jongeren kijken en er
betekenissen aan koppelen die niet correct zijn? Deze gedragingen een groene vlag, wat
betekent dat we ze beschouwen als aanvaardbaar. En dat er dus niets mis is met de kinderen
en jongeren die dit gedrag vertonen.
Meer seksueel grensoverschrijdend gedrag?
Situaties van licht tot zwaar grensoverschrijdend seksueel gedrag doen zich voor. De vraag of
deze nu meer voorkomen dan vroeger valt niet te beantwoorden. Seksualiteit is veel
explicieter aanwezig in het maatschappelijke verkeer en jongeren en kinderen nemen
daaraan deel. Ze gebruiken informatiebronnen met een lage drempel zoals internet of
vrienden waar dingen niet van elkaar te onderscheiden zijn. Bovendien is veel informatie
commercieel en voor volwassenen bestemd, wat de kans verhoogt dat jongeren niet-
aangepaste boodschappen krijgen over seksualiteit. Er is nood aan duidelijke criteria om
zinvolle van onzinnige boodschappen over seks te kunnen onderscheiden.
De laatste jaren signaleren ouders en professionals vaker dat seksueel gedrag van kinderen
opvallend, zorgwekkend en extreem wordt genoemd. Zijn kinderen meer geseksualiseerd
dan vroeger en leidt dit tot meer grensoverschrijdend gedrag?
Seksualisering
Het is een feit dat jongeren gemakkelijker dan vroeger in contact kunnen komen met
seksuele inhouden, beelden en gedragingen. Internet wint steeds meer veld als bron van
informatie, vanaf 8 jaar stelling kinderen zelf actief zoekgedrag. De informatie op het
internet is laagdrempelig, toegankelijk, visueel en concreet, maar is helaas zelden aangepast
aan hun niveau. Er is nog weinig onderzoek verricht naar de invloed van deze beelden op de
beleving, het gedrag en de attitudes van kinderen en jongeren. Toch gaat men ervan uit dat
we niet alleen over preventie, maar zeker ook over seksuele opvoeding een tandje zullen
moeten bijsteken. Welke waarden en normen willen we dat onze kinderen meedragen in het
omgaan met seks en relaties? Hoe expliciteren we die voor specifieke ontwikkeling? En hoe
leggen we het uit?
Gedrag beoordelen
Er wordt in eerste instantie gebaseerd op de gegevens uit onderzoek naar de seksuele
ontwikkeling van kinderen en jongeren, ingedeeld per leeftijdscategorie. Dit levert een
uitgebreide lijst op van seksuele ervaringen, beleving en gedrag die recentelijk bij minstens
20 procent van de kinderen en jongeren werden geobserveerd. We kunnen dus aannemen
dat deze gedragingen en ervaringen functioneel zijn voor de ontwikkeling. Stiekem doktertje
spelen op je 4e, als 10jarige uitdagend en verleidelijk gedragen tegenover volwassenen,
expliciete seksgesprekken met leeftijdsgenoten op je 13e, flirten op internet op je 15e: dit zijn
voorbeelden van vaak voorkomend seksueel gedrag in de ontwikkeling. Dit betekent dat dit
gedrag meestal ook vanzelf verdwijnt. Ongeveer een derde van alle gesignaleerde seksuele
situaties van kinderen en jongeren zijn situaties die terig te vinden zijn in de lijst van
‘normaal’ ontwikkelingsgedrag. Toch stellen opvoeders zich vragen. Maken opvoeders zich
teveel zorgen en zijn ze te weinig opgeleid om deze situaties juist in te schatten? Dat er
teveel met een volwassen bril naar het gedrag van kinderen en jongeren kijken en er
betekenissen aan koppelen die niet correct zijn? Deze gedragingen een groene vlag, wat
betekent dat we ze beschouwen als aanvaardbaar. En dat er dus niets mis is met de kinderen
en jongeren die dit gedrag vertonen.
Meer seksueel grensoverschrijdend gedrag?
Situaties van licht tot zwaar grensoverschrijdend seksueel gedrag doen zich voor. De vraag of
deze nu meer voorkomen dan vroeger valt niet te beantwoorden. Seksualiteit is veel
explicieter aanwezig in het maatschappelijke verkeer en jongeren en kinderen nemen
daaraan deel. Ze gebruiken informatiebronnen met een lage drempel zoals internet of
vrienden waar dingen niet van elkaar te onderscheiden zijn. Bovendien is veel informatie
commercieel en voor volwassenen bestemd, wat de kans verhoogt dat jongeren niet-
aangepaste boodschappen krijgen over seksualiteit. Er is nood aan duidelijke criteria om
zinvolle van onzinnige boodschappen over seks te kunnen onderscheiden.
