Wat is sociaaleconomische status
Definities
Er zijn verschillende definities. Een oude definitie is dat sociaaleconomische status (ses) de
relatieve positie is van een individu, gezin of groep binnen een hiërarchische sociale
structuur, die is gebaseerd op toegang tot of controle over rijkdom, macht en prestige
(Mueller & Parcel 1981). Een latere definitie is dat sociaaleconomische status de mate
aangeeft waarin personen, gezinnen, huishoudens en geografische gebieden de mogelijkheid
hebben om maatschappelijk gewaardeerde goederen te creëren of consumeren (Miech en
Hauser, 2001). Wat ze gemeen hebben is dat sociaaleconomische status gerelateerd aan
gezondheid(szorg), de toegang van een individu of groep omvat tot de middelen die nodig
zijn om een goede gezondheid te krijgen en te houden (Shavers, 2007).
Naast opleiding zijn inkomen en beroep indicatoren voor sociaaleconomische status
Binnen Volksgezondheidenzorg.info wordt het hoogst behaalde opleidingsniveau als
indicator gebruikt voor ses. Naast opleiding zijn inkomen en beroep traditionele indicatoren
voor ses. Elk van deze indicatoren kan een ander aspect van ses omvatten en de indicatoren
zijn onderling niet uitwisselbaar. Bij opleiding als indicator voor ses kan de aandacht
bijvoorbeeld uitgaan naar het aantal jaren opleiding, het hoogst gevolgde opleidingsniveau
of behaalde diploma’s. Inkomen als indicator van ses omvat het persoonlijk jaarinkomen of
het inkomen van een huishouden of gezin. Bij beroep als indicator richt onderzoek zich op de
arbeidssituatie, het beroepsniveau, de fysieke werkomgeving of het aanzien van een beroep.
Sommige onderzoekers voegen nog een 4e indicator toe, namelijk rijkdom (vermogen,
bezittingen, materiële welstand). Deze indicator weerspiegelt de overdracht van materiële
middelen tussen generaties en is een weergave van het inkomen dat gedurende de
levensloop is genoten.
Contextuele indicatoren voor sociaaleconomische status
Deze indicatoren hebben betrekking op de sociale en economische kenmerken van de
omgeving waarin iemand verblijft. Bij omgeving als indicator voor ses kan de aandacht
uitgaan naar postcodegebieden of andere geografische gebieden als gemeenten, regio’s,
gemeenten of landen. Om de ses van geografische gebieden in kaart te brengen, gaat de
aandacht bijvoorbeeld uit naar de gemiddelde waarde van de huizen, het percentage
personen dat leeft beneden de armoedegrens of met het laagste beroepsniveau, het
percentage eenoudergezinnen, het aandeel werklozen of het gemiddeld inkomen per
persoon in het betreffende gebied.
Definities
Er zijn verschillende definities. Een oude definitie is dat sociaaleconomische status (ses) de
relatieve positie is van een individu, gezin of groep binnen een hiërarchische sociale
structuur, die is gebaseerd op toegang tot of controle over rijkdom, macht en prestige
(Mueller & Parcel 1981). Een latere definitie is dat sociaaleconomische status de mate
aangeeft waarin personen, gezinnen, huishoudens en geografische gebieden de mogelijkheid
hebben om maatschappelijk gewaardeerde goederen te creëren of consumeren (Miech en
Hauser, 2001). Wat ze gemeen hebben is dat sociaaleconomische status gerelateerd aan
gezondheid(szorg), de toegang van een individu of groep omvat tot de middelen die nodig
zijn om een goede gezondheid te krijgen en te houden (Shavers, 2007).
Naast opleiding zijn inkomen en beroep indicatoren voor sociaaleconomische status
Binnen Volksgezondheidenzorg.info wordt het hoogst behaalde opleidingsniveau als
indicator gebruikt voor ses. Naast opleiding zijn inkomen en beroep traditionele indicatoren
voor ses. Elk van deze indicatoren kan een ander aspect van ses omvatten en de indicatoren
zijn onderling niet uitwisselbaar. Bij opleiding als indicator voor ses kan de aandacht
bijvoorbeeld uitgaan naar het aantal jaren opleiding, het hoogst gevolgde opleidingsniveau
of behaalde diploma’s. Inkomen als indicator van ses omvat het persoonlijk jaarinkomen of
het inkomen van een huishouden of gezin. Bij beroep als indicator richt onderzoek zich op de
arbeidssituatie, het beroepsniveau, de fysieke werkomgeving of het aanzien van een beroep.
Sommige onderzoekers voegen nog een 4e indicator toe, namelijk rijkdom (vermogen,
bezittingen, materiële welstand). Deze indicator weerspiegelt de overdracht van materiële
middelen tussen generaties en is een weergave van het inkomen dat gedurende de
levensloop is genoten.
Contextuele indicatoren voor sociaaleconomische status
Deze indicatoren hebben betrekking op de sociale en economische kenmerken van de
omgeving waarin iemand verblijft. Bij omgeving als indicator voor ses kan de aandacht
uitgaan naar postcodegebieden of andere geografische gebieden als gemeenten, regio’s,
gemeenten of landen. Om de ses van geografische gebieden in kaart te brengen, gaat de
aandacht bijvoorbeeld uit naar de gemiddelde waarde van de huizen, het percentage
personen dat leeft beneden de armoedegrens of met het laagste beroepsniveau, het
percentage eenoudergezinnen, het aandeel werklozen of het gemiddeld inkomen per
persoon in het betreffende gebied.
