Week 3: gynaecologie, normale prenatale zorg en prenatale diagnostiek en uro-gynaecologie
E-module: risicoselectie verloskunde
Verloskundige indicatie lijst (VIL):
Categorie A: eerstelijn. Begeleiding verloskundige, huisarts.
Categorie B: overleg eerste/tweede lijn.
Categorie C: tweedelijn. Begeleiding gynaecoloog. Hiervoor is bijvoorbeeld een indicatie
wanneer een vrouw een sectio caesarea in VG heeft gehad. Er is dan namelijk een risico van
1-2% op een uterusruptuur bij een spontane partus. Bij 2 of meer CS in de VG loopt dit risico
op tot 5%.
Categorie D: eerstelijn, maar partus in ziekenhuis. Begeleiding baring in ziekenhuis door
verloskundige, huisarts. Dit is van toepassing bij een transportrisico zoals bij HPP
(haemorrhagia post partum, ook wel fluxus). Bij HHP is de herhalingskans 15-20%. Ook een
manuele placenta verwijdering in de VG geeft een transportrisco.
1e lijn = verloskundige of huisarts met verloskundige taak.
2e lijn = gynaecoloog.
3e lijn = academisch ziekenhuis.
Prenatale diagnostiek:
Zwangere vrouwen krijgen vanaf 36 jaar prenatale diagnostiek aangeboden. Zij mogen gebruik
maken van screeningstesten, maar ook invasieve vormen van prenatale diagnostiek zoals een
vlokkentest bij 11-12 weken of een vruchtwaterpunctie bij 16-18 weken. Deze twee testen hebben
een risico op miskraam van 0,5-1%. Vrouwen onder 36 jaar mogen op eigen verzoek en kosten een
screeningstest laten verrichten.
Bij afwijkende bevindingen, zal hun een invasieve test worden aangeboden, zoals:
Nekplooimeting: bij 11-14 weken. De nekplooi wordt door middel van echoscopisch
onderzoek gemeten. Hoe meer vocht, hoe dikker de nekplooi en hoe groter de kans op Down
syndroom, een andere chromosoomafwijking of een lichamelijke aandoening (zoals een
hartafwijking). Het kan ook voorkomen bij gezonde kinderen. Voor het berekenen van dit
risico zijn ook andere gegevens nodig, namelijk de maternale leeftijd en de exacte
zwangerschapsduur.
Vroege bloedtest: 9-14 weken. Hierbij worden waarden van PAPP-A en vrij B-hCG in het
bloed gemeten om de kans op Down-syndroom te berekenen. Hierbij wordt ook gelet op
maternale leeftijd, gewicht en rookgewoonten.
Combinatietest: 11-14 weken. Bestaat uit een nekplooimeting én een vroege bloedtest. Deze
test berekent nauwkeuriger dan de afzonderlijke testen de kans op Down-syndroom.
NIPT: 10-14 weken. Deze test wordt vaak gedaan ipv de combietest. Dit is non-invasief, in
tegenstelling tot de amnionpunctie en vlokkentest. Het foetale DNA wordt in het maternale
bloed onderzocht op trisomie 13, 18 en 21. Deze test wordt vergoed bij vrouwen >36 jaar
met een verhoogde kans op basis van anamnese of verhoogde kans volgens de
combinatietest (>1:200).
Late bloedtest (tripeltest): 15-19 weken. De waarden van serum-FP, hCG en oestradiol in het
bloed worden gemeten. Deze waarden worden samen genomen met de maternale leeftijd,
gewicht en exacte zwangerschapsduur om de kans op Down-syndroom en een open rug te
berekenen.
Structureel echoscopisch onderzoek (SEO): 18-22 weken. Dit onderzoek wordt standaard
aangeboden. Hiermee kunnen niet alle lichamelijke afwijkingen worden opgespoord. Als er
geen afwijkingen worden gevonden, is dit geen garantie dat er geen afwijkingen zijn bij het
kind, want niet alle afwijkingen zijn met de echo zichtbaar.
Geavanceerd ultrageluidsonderzoek (GUO): hierbij wordt er lang en uitgebreid gezocht naar
een bepaalde afwijking. Om dit onderzoek te krijgen moet er een duidelijke indicatie zijn
1
E-module: risicoselectie verloskunde
Verloskundige indicatie lijst (VIL):
Categorie A: eerstelijn. Begeleiding verloskundige, huisarts.
Categorie B: overleg eerste/tweede lijn.
Categorie C: tweedelijn. Begeleiding gynaecoloog. Hiervoor is bijvoorbeeld een indicatie
wanneer een vrouw een sectio caesarea in VG heeft gehad. Er is dan namelijk een risico van
1-2% op een uterusruptuur bij een spontane partus. Bij 2 of meer CS in de VG loopt dit risico
op tot 5%.
Categorie D: eerstelijn, maar partus in ziekenhuis. Begeleiding baring in ziekenhuis door
verloskundige, huisarts. Dit is van toepassing bij een transportrisico zoals bij HPP
(haemorrhagia post partum, ook wel fluxus). Bij HHP is de herhalingskans 15-20%. Ook een
manuele placenta verwijdering in de VG geeft een transportrisco.
1e lijn = verloskundige of huisarts met verloskundige taak.
2e lijn = gynaecoloog.
3e lijn = academisch ziekenhuis.
Prenatale diagnostiek:
Zwangere vrouwen krijgen vanaf 36 jaar prenatale diagnostiek aangeboden. Zij mogen gebruik
maken van screeningstesten, maar ook invasieve vormen van prenatale diagnostiek zoals een
vlokkentest bij 11-12 weken of een vruchtwaterpunctie bij 16-18 weken. Deze twee testen hebben
een risico op miskraam van 0,5-1%. Vrouwen onder 36 jaar mogen op eigen verzoek en kosten een
screeningstest laten verrichten.
Bij afwijkende bevindingen, zal hun een invasieve test worden aangeboden, zoals:
Nekplooimeting: bij 11-14 weken. De nekplooi wordt door middel van echoscopisch
onderzoek gemeten. Hoe meer vocht, hoe dikker de nekplooi en hoe groter de kans op Down
syndroom, een andere chromosoomafwijking of een lichamelijke aandoening (zoals een
hartafwijking). Het kan ook voorkomen bij gezonde kinderen. Voor het berekenen van dit
risico zijn ook andere gegevens nodig, namelijk de maternale leeftijd en de exacte
zwangerschapsduur.
Vroege bloedtest: 9-14 weken. Hierbij worden waarden van PAPP-A en vrij B-hCG in het
bloed gemeten om de kans op Down-syndroom te berekenen. Hierbij wordt ook gelet op
maternale leeftijd, gewicht en rookgewoonten.
Combinatietest: 11-14 weken. Bestaat uit een nekplooimeting én een vroege bloedtest. Deze
test berekent nauwkeuriger dan de afzonderlijke testen de kans op Down-syndroom.
NIPT: 10-14 weken. Deze test wordt vaak gedaan ipv de combietest. Dit is non-invasief, in
tegenstelling tot de amnionpunctie en vlokkentest. Het foetale DNA wordt in het maternale
bloed onderzocht op trisomie 13, 18 en 21. Deze test wordt vergoed bij vrouwen >36 jaar
met een verhoogde kans op basis van anamnese of verhoogde kans volgens de
combinatietest (>1:200).
Late bloedtest (tripeltest): 15-19 weken. De waarden van serum-FP, hCG en oestradiol in het
bloed worden gemeten. Deze waarden worden samen genomen met de maternale leeftijd,
gewicht en exacte zwangerschapsduur om de kans op Down-syndroom en een open rug te
berekenen.
Structureel echoscopisch onderzoek (SEO): 18-22 weken. Dit onderzoek wordt standaard
aangeboden. Hiermee kunnen niet alle lichamelijke afwijkingen worden opgespoord. Als er
geen afwijkingen worden gevonden, is dit geen garantie dat er geen afwijkingen zijn bij het
kind, want niet alle afwijkingen zijn met de echo zichtbaar.
Geavanceerd ultrageluidsonderzoek (GUO): hierbij wordt er lang en uitgebreid gezocht naar
een bepaalde afwijking. Om dit onderzoek te krijgen moet er een duidelijke indicatie zijn
1
