Lesaantekeningen meten en diagnostiek 1 2022/2023

Samenvatting meten en diagnostiek 1 – lesaantekeningen

Les 1

 Diagnostiek
 Diagnostiek
 Het door en door leren kennen van een situatie met als doel een beslissing te
kunnen nemen
 Psychodiagnostiek
 Onderzoek op het gebied van psychosociaal functioneren
 Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale werkelijkheid
 Mogelijke verklaringen voor problemen
 Verklaringen toetsen

 Psychodiagnostiek
 Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale werkelijkheid
 Wetenschappelijke diagnostiek
 Diagnostiek is idealiter herhaalbaar
 Diagnostiek nadert idealiter de werkelijkheid
 Inter-rater betrouwbaarheid psychiatrische diagnose
 0-50% met niet-gestandaardiseerde interviews en tests
 60-70% met gestandaardiseerde interviews en tests

 Diagnostiek als wetenschapsbedrijving
 Moeilijk, vaak complexe constructen
 Beperkte tijd
 Confirmation bias
 Neiging om nieuw bewijs te interpreteren als bevestiging van
bestaande overtuiging/ theorie
 Beschikbaarheidsheuristiek
 Neiging om te focussen op alleen die symptomen die verband houden
met hoog prevalente aandoeningen

 Diagnostische test
Tests: wetenschappelijk verantwoorde, betrouwbare en objectieve informatie omtrent
diagnostisch beeld beslissing.
1. Probleem analyse
2. Classificatie en diagnosestelling
3. Planning behandeling
4. Evaluatie van behandeling
5. Zelfkennis
6. Kennisvergaring wetenschappelijk onderzoek

Hoofddoelen
 Intelligentie
 Aanleg  proefkeuze aanleg
 Prestatie

,  Creativiteit  beroepskeuze
 Persoonlijkheid  pas iemand in dit team
 Interesse
 Gedrag
 Neuropsychologie / Cognitie

 Belangrijkste vaardigheid van psycholoog/pedagoog is
(1) Op de hoogte zijn van psychometrische waarde
(2) Op ethische manier inzetten

 Casus Gert
 Kind: laat druk en ongeconcentreerd gedrag zien
 Huisarts  specialistische GGZ
 Ouders vullen vragenlijsten in
 Vervolgens intake waarbij probleemgedrag in kaart wordt gebracht

Test: Kan impulsieve en hyperactieve gedrag van G. verklaard worden vanuit ADHD?
Testgebruik voor diagnostiek van gedragsproblemen
1. Doorverwijzing huisarts
2. Intake polikliniek ADHD
3. Psychologisch/pedagogisch onderzoek
4. Psychiatrisch onderzoek

 Gevaren testgebruik
Tests steeds grotere rol in maatschappij
 Mentale eigenschappen objectiveren
Maar…. Kennis over psychometrische eigenschappen?!
o Meet een test wat deze beoogt te meten?
o Hoe en onder welke omstandigheden moet een test afgenomen worden?  test in
een rustigere omgeving of naast speeltuin?
o Is een verkorte versie van een test (even) betrouwbaar?
o Hoe is de referentiegroep bepaald?  een norm groep als gemiddelde voor
vergelijking (IQ)

,  Definitie test
Test = gestandaardiseerde procedure voor het nemen van een steekproef van gedrag,
beschreven in categorieën of scores




 Meetfouten
Elke testscore bevat meetfouten…
Formule klassieke testtheorie:




 Confounders
Alle instrumenten bevatten meetfouten
 Veel psychologische / pedagogische concepten zijn niet perfect gedefinieerd
 Vragen worden verkeerd gelezen / geïnterpreteerd  Dubbele ontkenningen
 Sociaal wenselijk antwoorden / context  niet zeggend at je verslaafd bent / vecht je
vaak? Is niet specifiek want niet voor iedereen hetzelfde
 Handleiding niet precies gevolgd  telkens hetzelfde woordje zeggen

 Testeigenschappen
Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
2. Steekproef van gedrag
3. Gebruik van scores of categorieën
4. Gebruik van norm of standaard
5. Predictie van non-test gedrag

,  Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
Je zou steeds tot dezelfde score moeten komen.
(mits het te meten construct gelijk blijft)  bv antidepressiva wordt gebruikt
 Betrouwbaarheid

2. Volledigheid
Beperkt aantal items




3. Scores
Constructen uitdrukken in getal