Neuroanatomie 1
College 1 – Basisprincipes: embryologie en opbouw zenuwstelsel
Op alle zenuwstelsel zijn de volgende 2 principes van toepassing:
1. Neuronen zijn dynamisch gepolariseerd (input van dendrieten/soma, output axon)
2. Er is een gecombineerde/sequen5eel elektrische – chemische informa5eflow
(acAepotenAaal – neurotransmiCer release)
Neuroanatomie = de manier waarop groepen neuronen verbonden en georganiseerd zijn.
Wormen zijn bilateraal symmetrisch, ze zijn (ongeveer) hetzelfde links en rechts. Bij mensen
is dit ook zo. Daarnaast is een worm ook gesegmenteerd: opgestapelde blokjes die ongeveer
allemaal hetzelfde zijn. Dit kan worden aangetoond met lichaamsassen:
- Rostro-caudaal
- Dorso-ventraal
- Medio-lateraal
De flatmap (‘platgestampte’ worm) van een worm is te vergelijken met de
neuroanatomie van de mens:
- Centrale neurale massa in kop: brein/hersenen
- Langwerpige neurale massa in de lichaamsmediaan: merg
- Verzamelingen van neurale somata in het lichaam: ganglia
- Axonen die het lichaam in gaan: spinale zenuwen en hersenzenuwen
- Lichaamsassen: rostraal-caudaal, mediaal-lateraal, dorsaal-ventraal
Alle symmetrische dieren (incl. mens) hebben feitelijk 3 zenuwstelsel:
- Centraal zenuwstelsel (CZS): hersenen + ruggenmerg, clustering van neuronen in een
centraal deel van het dier
- Perifeer zenuwstelsel (PZS): neuronen in de periferie verbonden met het CZS en met
anatomische structuren
- Enterisch zenuwstelsel (EZS): netwerken van neuronen in de wand van het
spijsverteringstelsel
,Vertebraten – Invertebraten
• Vertebraten = het neurale merg/koord zit dorsaal, dit is het ruggenmerg
• Invertebraten = het merg zit ventraal van de darm
Embryologie = ontwikkelingsleer
Prenatale ontwikkeling van het CZS heet neurula5e. Hierbij rolt een embryonale plaat
(neurale plaat) zich vanzelf op tot buis. De vroege neurale buis is een soort tuinslang waar
vruchtwater doorheen loopt. Later wordt hier cerebrospinale vloeistof geproduceerd.
Groei, differen5a5e en vormverandering van de wand en de holte van de neurale buis zijn
drasAsche morfologische veranderingen binnen een paar weken. In het begin van de
ontwikkeling bestaat de neurale buis slechts uit 1 cellaag: neuro epitheelcellen (neurale
stamcellen.
ß neuro epitheelcellen
,Longitudinale ontwikkeling: 3 hersenblaasjes (vescicles)
Encephalon is alAjd de hersenen of in het hoofd
Longitudinale ontwikkeling: 3 blaasjes worden 5
, Ontwikkeling van de holte van de neurale buis: het ventrikelsysteem
College 1 – Basisprincipes: embryologie en opbouw zenuwstelsel
Op alle zenuwstelsel zijn de volgende 2 principes van toepassing:
1. Neuronen zijn dynamisch gepolariseerd (input van dendrieten/soma, output axon)
2. Er is een gecombineerde/sequen5eel elektrische – chemische informa5eflow
(acAepotenAaal – neurotransmiCer release)
Neuroanatomie = de manier waarop groepen neuronen verbonden en georganiseerd zijn.
Wormen zijn bilateraal symmetrisch, ze zijn (ongeveer) hetzelfde links en rechts. Bij mensen
is dit ook zo. Daarnaast is een worm ook gesegmenteerd: opgestapelde blokjes die ongeveer
allemaal hetzelfde zijn. Dit kan worden aangetoond met lichaamsassen:
- Rostro-caudaal
- Dorso-ventraal
- Medio-lateraal
De flatmap (‘platgestampte’ worm) van een worm is te vergelijken met de
neuroanatomie van de mens:
- Centrale neurale massa in kop: brein/hersenen
- Langwerpige neurale massa in de lichaamsmediaan: merg
- Verzamelingen van neurale somata in het lichaam: ganglia
- Axonen die het lichaam in gaan: spinale zenuwen en hersenzenuwen
- Lichaamsassen: rostraal-caudaal, mediaal-lateraal, dorsaal-ventraal
Alle symmetrische dieren (incl. mens) hebben feitelijk 3 zenuwstelsel:
- Centraal zenuwstelsel (CZS): hersenen + ruggenmerg, clustering van neuronen in een
centraal deel van het dier
- Perifeer zenuwstelsel (PZS): neuronen in de periferie verbonden met het CZS en met
anatomische structuren
- Enterisch zenuwstelsel (EZS): netwerken van neuronen in de wand van het
spijsverteringstelsel
,Vertebraten – Invertebraten
• Vertebraten = het neurale merg/koord zit dorsaal, dit is het ruggenmerg
• Invertebraten = het merg zit ventraal van de darm
Embryologie = ontwikkelingsleer
Prenatale ontwikkeling van het CZS heet neurula5e. Hierbij rolt een embryonale plaat
(neurale plaat) zich vanzelf op tot buis. De vroege neurale buis is een soort tuinslang waar
vruchtwater doorheen loopt. Later wordt hier cerebrospinale vloeistof geproduceerd.
Groei, differen5a5e en vormverandering van de wand en de holte van de neurale buis zijn
drasAsche morfologische veranderingen binnen een paar weken. In het begin van de
ontwikkeling bestaat de neurale buis slechts uit 1 cellaag: neuro epitheelcellen (neurale
stamcellen.
ß neuro epitheelcellen
,Longitudinale ontwikkeling: 3 hersenblaasjes (vescicles)
Encephalon is alAjd de hersenen of in het hoofd
Longitudinale ontwikkeling: 3 blaasjes worden 5
, Ontwikkeling van de holte van de neurale buis: het ventrikelsysteem
