Samenvatting Ethiek
1. Waardenconflicten en de functie van ethiek
Ethiek: dit is de systematische bespiegeling op het menselijk handelen aan de hand
van de opvattingen over goed en kwaad.
Reflectie;
Menselijk handelen en gedrag (doen en intenties);
Systematisch: motieven ordenen en categoriseren;
Opvattingen over goed en kwaad.
Terrorisme
Terrorismebestrijding is een moreel vraagstuk. De staat grijpt in, maar als burgers
eisen we wel een onderbouwing voor het zogenaamde ‘noodzakelijke kwaad’.
Het belang van ethiek voor veiligheid:
Het veiligheidsbegrip verbreedt;
Conflictbeslechting: mensen niet zelf voor rechter laten spelen;
Verantwoording geven;
Steeds grotere waardendiversiteit;
Bescherming tegen technisch management denken;
Herijking in een open samenleving;
Bescherming tegen technologisch exces (buitensporigheid);
Waarborgen van integriteit;
Bescherming tegen private en staatsbelangen.
Norm: verkeersregel voor goed gedrag (richtlijn).
Waarde: een (gedeelde) voorstelling die het ijkpunt vormt van wat er wordt gezien als
waardevol of als kenmerkend voor goed gedrag (bijv. geweldloosheid of veiligheid).
Moraal: de verzameling van gedragsopvattingen in een samenleving of individu.
Geheel van normen en waarden;
Morele problemen draaien om de vraag “Wat behoren we te doen?”. Dit heeft dus
betrekking op het moraal;
Benaderingen volgen meestal uit conflicterende waardenposities.
Dilemma: een morele afweging tussen twee handelingsopties waarbij beide opties in
gelijkwaardige mate problematisch zijn of niet verkiesbaar (bijv. bestuurders).
Het ‘Trolley probleem’, het helikopterdilemma en de profetische misdaadmachine.
Ethische theorie:
Descriptieve theorie: voorzorgcultuur en –moraal;
Normatieve theorie: X en Y;
Relatie tussen mensenbeelden en wereldbeelden en de ethische theorieën.
Tikkende tijdbom: wat legitimeert het veiligheids- en opsporingsapparaat?
Marteling vs. nationale veiligheid;
Ethiek is een veiligheidsmechanisme.
1
1. Waardenconflicten en de functie van ethiek
Ethiek: dit is de systematische bespiegeling op het menselijk handelen aan de hand
van de opvattingen over goed en kwaad.
Reflectie;
Menselijk handelen en gedrag (doen en intenties);
Systematisch: motieven ordenen en categoriseren;
Opvattingen over goed en kwaad.
Terrorisme
Terrorismebestrijding is een moreel vraagstuk. De staat grijpt in, maar als burgers
eisen we wel een onderbouwing voor het zogenaamde ‘noodzakelijke kwaad’.
Het belang van ethiek voor veiligheid:
Het veiligheidsbegrip verbreedt;
Conflictbeslechting: mensen niet zelf voor rechter laten spelen;
Verantwoording geven;
Steeds grotere waardendiversiteit;
Bescherming tegen technisch management denken;
Herijking in een open samenleving;
Bescherming tegen technologisch exces (buitensporigheid);
Waarborgen van integriteit;
Bescherming tegen private en staatsbelangen.
Norm: verkeersregel voor goed gedrag (richtlijn).
Waarde: een (gedeelde) voorstelling die het ijkpunt vormt van wat er wordt gezien als
waardevol of als kenmerkend voor goed gedrag (bijv. geweldloosheid of veiligheid).
Moraal: de verzameling van gedragsopvattingen in een samenleving of individu.
Geheel van normen en waarden;
Morele problemen draaien om de vraag “Wat behoren we te doen?”. Dit heeft dus
betrekking op het moraal;
Benaderingen volgen meestal uit conflicterende waardenposities.
Dilemma: een morele afweging tussen twee handelingsopties waarbij beide opties in
gelijkwaardige mate problematisch zijn of niet verkiesbaar (bijv. bestuurders).
Het ‘Trolley probleem’, het helikopterdilemma en de profetische misdaadmachine.
Ethische theorie:
Descriptieve theorie: voorzorgcultuur en –moraal;
Normatieve theorie: X en Y;
Relatie tussen mensenbeelden en wereldbeelden en de ethische theorieën.
Tikkende tijdbom: wat legitimeert het veiligheids- en opsporingsapparaat?
Marteling vs. nationale veiligheid;
Ethiek is een veiligheidsmechanisme.
1
