Begrippenlijst SWK 6: Gezinspedagogiek
Sociaal wetenschappelijk kader 6: Pedagogiek
In SWK-6 staat het opgroeien en opvoeden binnen het gezin centraal. In de hoorcolleges
wordt het gezin als systeem belicht. Je maakt kennis met de manier waarop
maatschappelijke ontwikkelingen en de persoonlijke geschiedenis van ouders, de opvoeding
en het gezinsleven beïnvloeden.
Het theoretische uitgangspunt van deze hoorcolleges is de systeemtheorie; een theorie
waarin de interactie tussen gezinsleden, hun rollen en dynamiek ten opzichte van elkaar
wordt beschreven. Er zal aandacht worden besteed aan de complexiteit van het
gezinssysteem in geval van echtscheiding, adoptie, stief- pleegouder- of KOPP-
problematiek. Daarnaast staan we stil bij het thema onveiligheid binnen een gezin. De vraag
die aan de orde komt is wat opvoeders en professionals kunnen doen om kinderen in
complexe gezinssituaties te ondersteunen. Hierbij is aandacht voor de verplichte jeugdhulp
en voor dilemma’s waarmee zowel ouders als professionals in hun rol kunnen worstelen.
Leerdoelen
1. Je kunt benoemen hoe verschillen in culturele, maatschappelijke en individuele
omstandigheden ouders en opvoeding beïnvloeden.
2. Je kent de ouderschapstheorie en je kunt het belang hiervan voor opvoeden benoemen.
3. Je kunt verschillende perspectieven op gedrag vanuit de systeemtheorie herkennen en
benoemen.
4. Je kunt diverse communicatie- en structuuraspecten in de systeemtheorie benoemen.
5. Je kunt de gevolgen van intergenerationele overdracht en loyaliteiten in een systeem
benoemen.
6. Je kunt de theorie van de ervaringsgerichte- en narratieve stroming in de systeemtheorie
benoemen.
7. Je kunt het model van Belsky toepassen op een (complexe) scheiding.
8. Je kent het actuele beleid rondom (complexe) scheiding en je kunt dilemma's in de
uitvoering benoemen.
9. Je kent de signalen van kindermishandeling en huiselijk geweld en kunt de gevolgen voor
de ontwikkeling van kinderen benoemen.
10. Je kunt de meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld in Nederland toepassen.
11. Je kunt veiligheidsmethodieken benoemen voor de aanpak van kindermishandeling
binnen de verplichte jeugdhulp.
Literatuur
Sandra van Mameren-Broers (red.) (2018) Systeemgericht werken in sociale beroepen.
Amsterdam:
Boom uitgevers.
Linda Douma & Medi Hoes (2016). Handelen bij kindermishandeling en huiselijk geweld.
Amsterdam:
Boom uitgevers.
Reparaz, R., Ardjosemito-Jethoe, S. & Rijk, K. (2017). Diversiteit in de samenleving. Assen:
Van
Gorcum.
Enkele losse documenten zijn beschikbaar op de digitale leeromgeving (dlo) of via een
internetbron.
, Wat is ouderschap?
- De grootste transitie van je leven, onomkeerbare levensgebeurtenis.
- Existentiële verandering die ouders kwetsbaar maken.
- Een nieuwe identiteit die het hele familiesysteem beïnvloed.
- Ouderschap is meer dan alleen opvoeder schap.
- Naast ouderschap heb je ook nog partnerschap.
- Je draagt als ouders bij aan de (geestelijke) gezondheid van je gezin.
- Je organiseert als ouder zorg, werk, vrije tijd, sociale contacten en financiën.
- Ouderschap is een proces dat in de loop van de tijd veranderd en zich ontwikkelt.
- Ouderschap kost veel tijd en brengt stress met zich mee.
Alice van der Pas (1934-2017)
- Belangstelling voor de aard en het verloop van ouderschap leert zorgvuldig en
genuanceerd kijken als er zich problemen voordoen.
- Het normaliseert (voor de diagnose eerst kijken in welke context de ouder zit) ons denken
en handelen als professional (pedagoog).
- Niet de kwaliteit van het ouderschap afmeten aan wel of niet goed functioneren van het
kind.
- Relatie tussen opvoeden en de ontwikkeling van het kind is niet lineair maar complex
- Parentificatie: Als een kind verantwoordelijkheden voor huishoudelijke taken draagt die het
contact met leeftijdgenootjes in de weg staan. Meer verantwoordelijkheden draagt dan het
gezien zijn leeftijd aankan. Emotionele ondersteuning van een ouder
- Alimentatie: Alimentatie is in Nederland een financiële bijdrage aan de kosten van
levensonderhoud na een echtscheiding. Dit staat beschreven in het ouderschapsplan. Welke
ouder het moet overmaken en hoeveel dit precies is.
- Bufferprocessen: beschermen ouders bij hun dagelijks uitvoeren van hun taken ‘op de
werkvloer’ tegen ongunstige werkzaamheden. Goed om over in gesprek te gaan met ouders
met opvoedvragen/problemen. Ze fungeren als veerkrachtsysteem. Beschermen tegen
moeilijke omstandigheden zoals ziek kind, overlijden, migratie, werkeloosheid etc.
Sociaal wetenschappelijk kader 6: Pedagogiek
In SWK-6 staat het opgroeien en opvoeden binnen het gezin centraal. In de hoorcolleges
wordt het gezin als systeem belicht. Je maakt kennis met de manier waarop
maatschappelijke ontwikkelingen en de persoonlijke geschiedenis van ouders, de opvoeding
en het gezinsleven beïnvloeden.
Het theoretische uitgangspunt van deze hoorcolleges is de systeemtheorie; een theorie
waarin de interactie tussen gezinsleden, hun rollen en dynamiek ten opzichte van elkaar
wordt beschreven. Er zal aandacht worden besteed aan de complexiteit van het
gezinssysteem in geval van echtscheiding, adoptie, stief- pleegouder- of KOPP-
problematiek. Daarnaast staan we stil bij het thema onveiligheid binnen een gezin. De vraag
die aan de orde komt is wat opvoeders en professionals kunnen doen om kinderen in
complexe gezinssituaties te ondersteunen. Hierbij is aandacht voor de verplichte jeugdhulp
en voor dilemma’s waarmee zowel ouders als professionals in hun rol kunnen worstelen.
Leerdoelen
1. Je kunt benoemen hoe verschillen in culturele, maatschappelijke en individuele
omstandigheden ouders en opvoeding beïnvloeden.
2. Je kent de ouderschapstheorie en je kunt het belang hiervan voor opvoeden benoemen.
3. Je kunt verschillende perspectieven op gedrag vanuit de systeemtheorie herkennen en
benoemen.
4. Je kunt diverse communicatie- en structuuraspecten in de systeemtheorie benoemen.
5. Je kunt de gevolgen van intergenerationele overdracht en loyaliteiten in een systeem
benoemen.
6. Je kunt de theorie van de ervaringsgerichte- en narratieve stroming in de systeemtheorie
benoemen.
7. Je kunt het model van Belsky toepassen op een (complexe) scheiding.
8. Je kent het actuele beleid rondom (complexe) scheiding en je kunt dilemma's in de
uitvoering benoemen.
9. Je kent de signalen van kindermishandeling en huiselijk geweld en kunt de gevolgen voor
de ontwikkeling van kinderen benoemen.
10. Je kunt de meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld in Nederland toepassen.
11. Je kunt veiligheidsmethodieken benoemen voor de aanpak van kindermishandeling
binnen de verplichte jeugdhulp.
Literatuur
Sandra van Mameren-Broers (red.) (2018) Systeemgericht werken in sociale beroepen.
Amsterdam:
Boom uitgevers.
Linda Douma & Medi Hoes (2016). Handelen bij kindermishandeling en huiselijk geweld.
Amsterdam:
Boom uitgevers.
Reparaz, R., Ardjosemito-Jethoe, S. & Rijk, K. (2017). Diversiteit in de samenleving. Assen:
Van
Gorcum.
Enkele losse documenten zijn beschikbaar op de digitale leeromgeving (dlo) of via een
internetbron.
, Wat is ouderschap?
- De grootste transitie van je leven, onomkeerbare levensgebeurtenis.
- Existentiële verandering die ouders kwetsbaar maken.
- Een nieuwe identiteit die het hele familiesysteem beïnvloed.
- Ouderschap is meer dan alleen opvoeder schap.
- Naast ouderschap heb je ook nog partnerschap.
- Je draagt als ouders bij aan de (geestelijke) gezondheid van je gezin.
- Je organiseert als ouder zorg, werk, vrije tijd, sociale contacten en financiën.
- Ouderschap is een proces dat in de loop van de tijd veranderd en zich ontwikkelt.
- Ouderschap kost veel tijd en brengt stress met zich mee.
Alice van der Pas (1934-2017)
- Belangstelling voor de aard en het verloop van ouderschap leert zorgvuldig en
genuanceerd kijken als er zich problemen voordoen.
- Het normaliseert (voor de diagnose eerst kijken in welke context de ouder zit) ons denken
en handelen als professional (pedagoog).
- Niet de kwaliteit van het ouderschap afmeten aan wel of niet goed functioneren van het
kind.
- Relatie tussen opvoeden en de ontwikkeling van het kind is niet lineair maar complex
- Parentificatie: Als een kind verantwoordelijkheden voor huishoudelijke taken draagt die het
contact met leeftijdgenootjes in de weg staan. Meer verantwoordelijkheden draagt dan het
gezien zijn leeftijd aankan. Emotionele ondersteuning van een ouder
- Alimentatie: Alimentatie is in Nederland een financiële bijdrage aan de kosten van
levensonderhoud na een echtscheiding. Dit staat beschreven in het ouderschapsplan. Welke
ouder het moet overmaken en hoeveel dit precies is.
- Bufferprocessen: beschermen ouders bij hun dagelijks uitvoeren van hun taken ‘op de
werkvloer’ tegen ongunstige werkzaamheden. Goed om over in gesprek te gaan met ouders
met opvoedvragen/problemen. Ze fungeren als veerkrachtsysteem. Beschermen tegen
moeilijke omstandigheden zoals ziek kind, overlijden, migratie, werkeloosheid etc.
