Universiteit Utrecht samenvatting Ontwikkelingspsychologie Lara Witting
CH.1 Wat zijn metatheorieën over ontwikkeling?
Menselijke ontwikkeling/levensloop: alle manieren waarop mensen veranderen vanaf hun geboorte
tot aan hun dood. Ontwikkelingswetenschap bestudeert stabiliteit en verandering in verschillende
psychologische en sociale domeinen.
Principes Life span perspective (Paul Bates)(contextueel)
1. Ontwikkeling gaat het hele leven lang door en iedere periode is belangrijk
2. Ontwikkeling is multidirectioneel en multidimensionaal (verschillende wegen)
3. Ontwikkeling bevat winst en verlies
4. Ontwikkeling is plastisch (potentie om aan te passen)
5. Ontwikkeling wordt bepaald door historische en culturele context
6. Ontwikkeling is multipel realiseerbaar; verschillende oorzaken kunnen zorgen voor
ontwikkeling
7. De studie van ontwikkeling is multidisciplinair
Drie ontwikkelinsgssystemen (Bates)
- Normatieve leeftijdsgebonden invloeden
- Normatieve invloeden gebonden aan geschiedenis (cohorts)
- Niet-normatieve invloeden, of ongeorganiseerde gebeurtenissen (migratie, verlies)
Fysieke ontwikkeling: het lichaam
Cognitieve ontwikkeling: de geest
Psychosociale ontwikkeling: positie te midden van andere mensen
Verschillende manieren om naar leeftijd te kijken:
- Chronologisch: in jaren
- Biologisch: hoe snel het lichaam veroudert
- Psychologisch: hoe iemand zich voelt en gedraagt ten opzichte van leeftijdsgenoten
- Sociaal: hoeveel sociale mijlpalen er zijn behaald
Leeftijdsperioden (in boek)
Metatheorie van ontwikkeling: een set aannames die iemand kan helpen over de mens en diens
ontwikkeling. Er zijn verschillen in aannames over:
1. De menselijke natuur (tabula rasa = blank slate)
2. Oorzaken van ontwikkeling (nature/nurture)
3. De rol van het individu in zijn eigen ontwikkeling (actief/passief)
4. Stabiliteit of verandering
5. Continuïteit of discontinuïteit (kwalitatief)
6. Universaliteit of context specificatie
Vier leidende metatheorieën in de ontwikkelingswetenschap
, - De rijpingstheorie (mens als plant)
- Mechanistische theorie (mens als machine
- Organistische theorie (mens als vlinder)
- Contextuele theorie (mens als tennisspeler)
Cognitivisme: alle causale factoren die de mens scheppen zitten in de geest van de persoon.
We hebben zelf ook een metatheorie (aannames) over ontwikkeling
Historische ontwikkelingstheorieën:
- Preformationisme: kinderen zijn kleine volwassenen (zaadcel bepaalt je hele leven)
- Tabula rasa van John Locke
- Rousseau: kinderen moeten vrijgelaten worden
Volgens Erik Erikson zijn er acht fasen in de levensloop, in iedere fase is er een unieke uitdaging of
een crisis.
Cognitieve theorie (Jean Piaget): kinderen denken nog anders dan volwassenen en hun cognitieve
capaciteiten ontwikkelen in verschillende stadia.
Lev Vygotsky: de socioculturele omgeving speelt een grote rol in die ontwikkeling.
Ecologisch systeem (Bronfenbrenner): een individu wordt beïnvloedt door factoren uit
verschillenden systemen.
CH2. Welke onderzoeksmethodes zijn er in de ontwikkelingswetenschap?
Praktijken die gebruikt worden in de toegepaste ontwikkelingswetenschap moeten op bewijs
gebaseerd zijn en gevoelig zijn voor de cultuur. De cultuur en opvattingen van de onderzoeken sturen
het onderzoek.
Verschillende onderzoeksmethoden zijn samen deel van convergerende operatie:
- Deductieve methoden (beginnen met hypothesen)
- Inductieve methoden (beginnen met een onderzoeksveld)
- Collaboratieve methoden (verschillende onderzoeken vergelijken)
Hoofddoelen: beschrijven, uitleggen, optimaliseren (hoe zou iets moeten zijn).
Dwarsdoorsnede onderzoek: je ziet niet de verandering binnen de mensen die je onderzoekt
(leeftijdsgroepen). Verschillen tussen leeftijden zijn niet hetzelfde als leeftijdsgebonden
veranderingen.
Cohort-effecten: effecten op je ontwikkeling door de tijd waarin je bent opgegroeid.
Longitudinaal onderzoek: onderzoek van dezelfde mensen over meerdere momenten in de tijd
(moeilijk de oorzaak van veranderen te weten).
Sequentiële ontwerpen: mixvormen tussen dwarsdoorsnede en longitudinaal (duur)
Experimentele ontwerpen: kunnen causaliteit aantonen
CH.1 Wat zijn metatheorieën over ontwikkeling?
Menselijke ontwikkeling/levensloop: alle manieren waarop mensen veranderen vanaf hun geboorte
tot aan hun dood. Ontwikkelingswetenschap bestudeert stabiliteit en verandering in verschillende
psychologische en sociale domeinen.
Principes Life span perspective (Paul Bates)(contextueel)
1. Ontwikkeling gaat het hele leven lang door en iedere periode is belangrijk
2. Ontwikkeling is multidirectioneel en multidimensionaal (verschillende wegen)
3. Ontwikkeling bevat winst en verlies
4. Ontwikkeling is plastisch (potentie om aan te passen)
5. Ontwikkeling wordt bepaald door historische en culturele context
6. Ontwikkeling is multipel realiseerbaar; verschillende oorzaken kunnen zorgen voor
ontwikkeling
7. De studie van ontwikkeling is multidisciplinair
Drie ontwikkelinsgssystemen (Bates)
- Normatieve leeftijdsgebonden invloeden
- Normatieve invloeden gebonden aan geschiedenis (cohorts)
- Niet-normatieve invloeden, of ongeorganiseerde gebeurtenissen (migratie, verlies)
Fysieke ontwikkeling: het lichaam
Cognitieve ontwikkeling: de geest
Psychosociale ontwikkeling: positie te midden van andere mensen
Verschillende manieren om naar leeftijd te kijken:
- Chronologisch: in jaren
- Biologisch: hoe snel het lichaam veroudert
- Psychologisch: hoe iemand zich voelt en gedraagt ten opzichte van leeftijdsgenoten
- Sociaal: hoeveel sociale mijlpalen er zijn behaald
Leeftijdsperioden (in boek)
Metatheorie van ontwikkeling: een set aannames die iemand kan helpen over de mens en diens
ontwikkeling. Er zijn verschillen in aannames over:
1. De menselijke natuur (tabula rasa = blank slate)
2. Oorzaken van ontwikkeling (nature/nurture)
3. De rol van het individu in zijn eigen ontwikkeling (actief/passief)
4. Stabiliteit of verandering
5. Continuïteit of discontinuïteit (kwalitatief)
6. Universaliteit of context specificatie
Vier leidende metatheorieën in de ontwikkelingswetenschap
, - De rijpingstheorie (mens als plant)
- Mechanistische theorie (mens als machine
- Organistische theorie (mens als vlinder)
- Contextuele theorie (mens als tennisspeler)
Cognitivisme: alle causale factoren die de mens scheppen zitten in de geest van de persoon.
We hebben zelf ook een metatheorie (aannames) over ontwikkeling
Historische ontwikkelingstheorieën:
- Preformationisme: kinderen zijn kleine volwassenen (zaadcel bepaalt je hele leven)
- Tabula rasa van John Locke
- Rousseau: kinderen moeten vrijgelaten worden
Volgens Erik Erikson zijn er acht fasen in de levensloop, in iedere fase is er een unieke uitdaging of
een crisis.
Cognitieve theorie (Jean Piaget): kinderen denken nog anders dan volwassenen en hun cognitieve
capaciteiten ontwikkelen in verschillende stadia.
Lev Vygotsky: de socioculturele omgeving speelt een grote rol in die ontwikkeling.
Ecologisch systeem (Bronfenbrenner): een individu wordt beïnvloedt door factoren uit
verschillenden systemen.
CH2. Welke onderzoeksmethodes zijn er in de ontwikkelingswetenschap?
Praktijken die gebruikt worden in de toegepaste ontwikkelingswetenschap moeten op bewijs
gebaseerd zijn en gevoelig zijn voor de cultuur. De cultuur en opvattingen van de onderzoeken sturen
het onderzoek.
Verschillende onderzoeksmethoden zijn samen deel van convergerende operatie:
- Deductieve methoden (beginnen met hypothesen)
- Inductieve methoden (beginnen met een onderzoeksveld)
- Collaboratieve methoden (verschillende onderzoeken vergelijken)
Hoofddoelen: beschrijven, uitleggen, optimaliseren (hoe zou iets moeten zijn).
Dwarsdoorsnede onderzoek: je ziet niet de verandering binnen de mensen die je onderzoekt
(leeftijdsgroepen). Verschillen tussen leeftijden zijn niet hetzelfde als leeftijdsgebonden
veranderingen.
Cohort-effecten: effecten op je ontwikkeling door de tijd waarin je bent opgegroeid.
Longitudinaal onderzoek: onderzoek van dezelfde mensen over meerdere momenten in de tijd
(moeilijk de oorzaak van veranderen te weten).
Sequentiële ontwerpen: mixvormen tussen dwarsdoorsnede en longitudinaal (duur)
Experimentele ontwerpen: kunnen causaliteit aantonen
